Ο Φιλίπ Λαζαρίνι αποχωρεί από την ηγεσία της UNRWA προειδοποιώντας για υπαρξιακή κρίση του οργανισμού και του διεθνούς δικαίου. Η αποδυνάμωση της υπηρεσίας για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες απειλεί την περιφερειακή σταθερότητα.
Ο Φιλίπ Λαζαρίνι, απερχόμενος επίτροπος-γενικός της UNRWA, αποχαιρετά τον οργανισμό έπειτα από δυόμισι χρόνια συνεχών επιθέσεων, περιγράφοντας μια υπηρεσία στα όρια της κατάρρευσης. Η UNRWA, ο οργανισμός του ΟΗΕ που επί 75 χρόνια παρέχει βασικές δημόσιες υπηρεσίες σε Παλαιστίνιους πρόσφυγες, έχει δεχθεί συνδυασμό στρατιωτικών, πολιτικών και νομικών πλήγματων, με επίκεντρο τη Γάζα και την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Στο στόχαστρο η φυσική υπόσταση και η νομιμότητα της UNRWA
Σύμφωνα με τον Λαζαρίνι, από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα ο οργανισμός έχει υποστεί πρωτοφανείς απώλειες. Πάνω από 390 εργαζόμενοι έχουν σκοτωθεί, αριθμός τριπλάσιος από την ήδη σοκαριστική καταγραφή του Δεκεμβρίου 2023, ενώ πολλοί ακόμη έχουν τραυματιστεί σοβαρά, κρατηθεί αυθαίρετα ή υποστεί βασανιστήρια. Εκατοντάδες εγκαταστάσεις της UNRWA στη Γάζα έχουν καταστραφεί ή υποστεί ζημιές, υπονομεύοντας τη δυνατότητα παροχής εκπαίδευσης, πρωτοβάθμιας υγείας, καθαρού νερού και βασικής υγιεινής σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Παράλληλα, η Κνεσέτ ενέκρινε νομοθεσία για τον τερματισμό της παρουσίας της UNRWA στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, με κλείσιμο σχολείων και κλινικών και διακοπή παροχής νερού και ηλεκτρισμού σε εγκαταστάσεις της. Τα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας στην πόλη καταλήφθηκαν, λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν, με Ισραηλινούς αξιωματούχους να πανηγυρίζουν δημοσίως, ενώ τοπικός αντιδήμαρχος έφτασε στο σημείο να απειλήσει ότι θα «εξοντώσει και θα σκοτώσει όλα τα μέλη της UNRWA».
Παρά την κλίμακα των επιθέσεων, ο Λαζαρίνι διαπιστώνει ότι η διεθνής κοινότητα επέτρεψε να συνθλιβεί μια υπηρεσία του ίδιου του ΟΗΕ, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και με πλήρη ατιμωρησία. Παράλληλα, μια συντονισμένη εκστρατεία παραπληροφόρησης από την ισραηλινή κυβέρνηση κατηγορεί την UNRWA για συστημικές παραβιάσεις ουδετερότητας και υποστηρίζει ότι έχει πάψει να λειτουργεί στην Παλαιστίνη, ισχυρισμοί που –όπως σημειώνει– έχουν επανειλημμένως διαψευστεί.
Υπαρξιακή απειλή για τον οργανισμό και το διεθνές σύστημα
Η UNRWA δεν διαθέτει πολιτική εντολή, ωστόσο η καταγραφή και τα αρχεία των προσφύγων αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την προάσπιση των παλαιστινιακών δικαιωμάτων στις τελικές ρυθμίσεις του Παλαιστινιακού. Κατά τον Λαζαρίνι, ακριβώς γι’ αυτό η εξουδετέρωση της υπηρεσίας αποτέλεσε ρητό στόχο του πολέμου στη Γάζα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Ο ίδιος έχει απευθυνθεί κατ’ επανάληψη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ζητώντας τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν το ανθρώπινο δυναμικό και την τεχνογνωσία της UNRWA για την εφαρμογή του ψηφίσματος 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας, προκειμένου να αποφευχθεί η επανάληψη του λάθους του 2003 στο Ιράκ, όταν η διάλυση της πολιτικής διοίκησης κατέστρεψε τις προοπτικές ανάκαμψης και ειρήνης.
Παρά την κεντρική της σημασία για τους πρόσφυγες σε Γάζα, Δυτική Όχθη, Λίβανο, Συρία και Ιορδανία, ο οργανισμός βρίσκεται στα όρια της οικονομικής και πολιτικής βιωσιμότητας. Μια άτακτη κατάρρευση της UNRWA θα επιδεινώσει την ανασφάλεια, μεταφέροντας όλο το βάρος παροχής υπηρεσιών στον κατοχικό φορέα, δηλαδή το Ισραήλ, και στις ήδη επιβαρυμένες χώρες υποδοχής. Οι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες, που ζουν δεκαετίες σε συνθήκες εκτοπισμού και φτώχειας, κινδυνεύουν με περαιτέρω ανθρωπιστική καταστροφή.
Διεθνές δίκαιο υπό διάλυση και ανάγκη πολιτικής βούλησης
Ο Λαζαρίνι υποστηρίζει ότι η αποτυχία συγκρότησης μιας αποτελεσματικής, πολυμερούς απάντησης, βασισμένης στο διεθνές δίκαιο, στη Γάζα επέτρεψε τη διεξαγωγή ενός πολέμου εκτός νομικών πλαισίων, ο οποίος πλέον τείνει να επεκταθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Αυτή η αποτυχία, σημειώνει, έχει νομιμοποιήσει την περιφρόνηση για τη διεθνή έννομη τάξη και απειλεί το ίδιο το υπόβαθρο του ΟΗΕ.
Καθώς η UNRWA ενδέχεται να πάψει να υπάρχει, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στα εκατομμύρια προσφύγων, αλλά θα πλήξουν την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα και το δικαιωματικό πλαίσιο που οικοδομήθηκε μεταπολεμικά. Ο Λαζαρίνι καλεί σε άμεση κινητοποίηση μιας ευρείας συμμαχίας κρατών πρόθυμων να υπερασπιστούν το διεθνές δίκαιο και τον πολυμερισμό, πριν η κατάρρευση γίνει μη αναστρέψιμη.
Σχόλιο 
: Η κραυγή αγωνίας του Λαζαρίνι δεν αφορά μόνο την τύχη ενός οργανισμού, αλλά τη δοκιμασία ολόκληρης της μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής διεθνούς προστασίας. Αν η διεθνής κοινότητα αποδεχθεί σιωπηρά τη συντριβή της UNRWA, θα έχει de facto αποδεχθεί ότι το διεθνές δίκαιο είναι προαιρετικό και ότι οι πιο ευάλωτοι πληθυσμοί είναι διαπραγματεύσιμοι. Για την Ευρώπη και χώρες όπως η Ελλάδα, που επενδύουν ρητορικά στον σεβασμό των κανόνων, η στάση απέναντι στη χρηματοδότηση και την πολιτική στήριξη της UNRWA θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας.
#UNRWA #Γάζα #Παλαιστίνη #Ισραήλ #ΟΗΕ #ΜέσηΑνατολή #ΔιεθνέςΔίκαιο
