Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν κλιμακώνεται, ενώ περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να ανοίξουν δίαυλο έμμεσων συνομιλιών. Οι ενεργειακές αναταράξεις επιβαρύνουν ήδη την παγκόσμια οικονομία.
Ο πόλεμος ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ από τη μία πλευρά και το Ιράν από την άλλη έχει εισέλθει σε εξαιρετικά ρευστή φάση, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να διασταυρώνουν δηλώσεις ακόμη και για το αν υφίστανται έμμεσες διαπραγματεύσεις. Την ίδια στιγμή, τρεις περιφερειακές δυνάμεις –Τουρκία, Αίγυπτος και Πακιστάν– επιχειρούν να αναδειχθούν σε κομβικούς μεσολαβητές για αποκλιμάκωση, ενώ το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν προκαλεί σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Αντιφατικά μηνύματα για συνομιλίες, ρόλος Άγκυρας, Καΐρου και Ισλαμαμπάντ
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία, Αίγυπτος, Τουρκία και Πακιστάν έχουν τις τελευταίες ημέρες ανοίξει παράλληλους διαύλους με τις αντιμαχόμενες πλευρές. Αιγυπτιακή πηγή ανέφερε ότι ΗΠΑ και Ιράν αντάλλαξαν μηνύματα μέσω Καΐρου, Άγκυρας και Ισλαμαμπάντ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, επιβεβαιώνοντας ότι εξελίσσεται έντονο παρασκήνιο, χωρίς όμως ξεκάθαρη αρχιτεκτονική διαμεσολάβησης.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί, η οποία επιβεβαιώθηκε από την Τεχεράνη, ενώ παράλληλα επικοινώνησε με Αμερικανούς αξιωματούχους, καθώς και με Αιγύπτιους και Ευρωπαίους εταίρους. Δημοσίευμα του Middle East Eye υποστηρίζει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να συγκροτήσει ενιαίο διαπραγματευτικό μέτωπο με Ευρωπαίους, χώρες του Κόλπου και άλλους περιφερειακούς παίκτες, ώστε να αντισταθμίσει την επιρροή του Ισραήλ στις διεργασίες για κατάπαυση του πυρός.
Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι δήλωσε ότι το Κάιρο έχει μεταφέρει «σαφή μηνύματα» προς το Ιράν με στόχο την αποκλιμάκωση, ενώ το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών κάνει λόγο για «συνεχείς προσπάθειες και επαφές με όλες τις πλευρές». Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ ανέφερε ότι πρότεινε το Ισλαμαμπάντ ως πιθανό τόπο διεξαγωγής συνομιλιών υψηλού επιπέδου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, υπογραμμίζοντας τη δέσμευση της χώρας του να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο» για την ειρήνη στην περιοχή.
Ενεργειακό σοκ από τα Στενά του Ορμούζ και παγκόσμιες επιπτώσεις
Η στρατιωτική σύγκρουση έχει ήδη μεταφραστεί σε οξύτατη ενεργειακή κρίση. Το Ιράν έχει ουσιαστικά μπλοκάρει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Οι τιμές του αργού έχουν εκτιναχθεί στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, επιτείνοντας πληθωριστικές πιέσεις και αναζωπυρώνοντας ανησυχίες για νέα επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Η Ιαπωνία, εξαιρετικά εξαρτημένη από τις ροές μέσω Ορμούζ, ανακοίνωσε ότι από τις 16 Μαρτίου έχει αρχίσει να αποδεσμεύει ιδιωτικά αποθέματα πετρελαίου, ενώ από τις 26 Μαρτίου θα ενεργοποιήσει και τα εθνικά στρατηγικά αποθέματα. Παράλληλα, φορτία κοινοπρακτικών αποθεμάτων κατευθύνονται προς την Ιαπωνία από τη Σαουδική Αραβία, παρακάμπτοντας τα μπλοκαρισμένα στενά. Παρά τις διαβεβαιώσεις Ιρανών αξιωματούχων ότι θα επιτρέψουν τη διέλευση πλοίων με ιαπωνική σημαία, αυτό μέχρι στιγμής δεν έχει υλοποιηθεί.
Στη Νότια Κορέα, η κυβέρνηση προχωρά σε περιορισμό της χρήσης κρατικών οχημάτων και καλεί τις 50 μεγαλύτερες επιχειρήσεις–καταναλωτές ενέργειας να μειώσουν την κατανάλωση. Προβλέπεται επίσης επανεκκίνηση πέντε πυρηνικών αντιδραστήρων έως τον Μάιο, χαλάρωση των περιορισμών στις λιγνιτικές μονάδες και επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το υγροποιημένο φυσικό αέριο, μεγάλο μέρος του οποίου εισαγόταν μέσω Ορμούζ.
Στο γεωπολιτικό επίπεδο, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέστειλε προαναγγελθείσες επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους, υποστηρίζοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με την Τεχεράνη – ισχυρισμός που το Ιράν διαψεύδει. Η αντίφαση αυτή αναδεικνύει το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, αλλά και το πόσο ρευστό και ευάλωτο σε παρερμηνείες είναι το σκηνικό, με την παραμικρή κίνηση να έχει άμεσο αντίκτυπο στις αγορές και στην ασφάλεια της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.
Σχόλιο 
: Η ανάδειξη μεσαίων περιφερειακών δυνάμεων σε διαμεσολαβητές δείχνει την κόπωση από τη σύγκρουση και το κενό εμπιστοσύνης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ωστόσο, χωρίς σαφή και ενιαίο σχήμα μεσολάβησης, ο κίνδυνος παράλληλων πρωτοβουλιών που αλληλοαναιρούνται είναι υψηλός. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η κατάπαυση του πυρός, αλλά η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ· αν αυτό καθυστερήσει, η ενεργειακή κρίση μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμια ύφεση, με ιδιαίτερη έκθεση για εισαγωγικές οικονομίες όπως η ελληνική.
#Ιράν #ΗΠΑ #Τουρκία #Αίγυπτος #Πακιστάν #Ενέργεια #ΜέσηΑνατολή
