Η Ευρώπη συγκεντρώνει ταλέντο, πανεπιστήμια και δημόσιους πόρους για να ηγηθεί στο deeptech. Ωστόσο, το χρηματοδοτικό χάσμα με τις ΗΠΑ παραμένει τεράστιο.
Το ευρωπαϊκό οικοσύστημα deeptech βρίσκεται σε καμπή ιστορικής σημασίας. Σύμφωνα με το «The 2026 European Deep Tech report» της Dealroom, η Γηραιά Ήπειρος διαθέτει πλέον το ανθρώπινο κεφάλαιο, την πανεπιστημιακή βάση και μια σπάνια ευνοϊκή γεωπολιτική συγκυρία για να διεκδικήσει ηγετικό ρόλο στις τεχνολογίες αιχμής. Η αξία των εταιρειών deeptech στην Ευρώπη εκτιμάται ήδη σε 690 δισ. δολάρια, ενώ οι επενδύσεις αυξάνονται με ρυθμό που ξεπερνά τον υπόλοιπο τεχνολογικό κλάδο.
Τα πλεονεκτήματα: ταλέντο, πανεπιστήμια και στρατηγική αυτονομία
Ως «deeptech» ορίζονται οι καινοτόμες επιστημονικές ή τεχνολογικές ανακαλύψεις που για πρώτη φορά μετατρέπονται σε εμπορικά προϊόντα ή λύσεις. Η Ευρώπη φαίνεται να έχει τις «πρώτες ύλες» για να χτίσει την επόμενη γενιά τέτοιων εταιρειών. Φιλοξενεί το 30% των κορυφαίων deeptech πανεπιστημίων διεθνώς και παράγει περίπου 1,5 εκατ. αποφοίτους STEM ετησίως, περισσότερο από το διπλάσιο των ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, οι κρίσεις της τελευταίας πενταετίας –πανδημία Covid-19, ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εμπορικοί δασμοί– ανέδειξαν την ανάγκη τεχνολογικής αυτονομίας. Η συζήτηση για στρατηγική αυτονομία δεν αφορά πλέον μόνο την ενέργεια ή την άμυνα, αλλά και κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, ημιαγωγούς, τεχνητή νοημοσύνη και διαστημικές εφαρμογές. Αυτό δημιουργεί μια νέα, δομική ζήτηση για ευρωπαϊκές λύσεις deeptech.
Δημόσιες επενδύσεις και αγορά 1 τρισ. δολαρίων
Το report υποστηρίζει ότι, με αιχμή την καινοτομία, η Ευρώπη μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες ευκαιρίες ανάπτυξης ύψους 1 τρισ. δολαρίων έως το 2030, σε μια περίοδο που το ΑΕΠ της υστερεί έναντι ΗΠΑ και Κίνας. Οι κυβερνήσεις φαίνεται να αντιλαμβάνονται το διακύβευμα: η Γαλλία έχει ανακοινώσει επενδύσεις 109 δισ. ευρώ σε τεχνητή νοημοσύνη και data centers για την επόμενη πενταετία, ενώ η Γερμανία σχεδιάζει 35 δισ. ευρώ στον διαστημικό τομέα έως το 2030. Παράλληλα, η αύξηση των αμυντικών δαπανών στην ΕΕ αναμένεται να κατευθύνει πάνω από 20 δισ. ευρώ ετησίως σε λύσεις deeptech.
Σε επίπεδο ιδιωτικών κεφαλαίων, το 2025 το deeptech προσέλκυσε τα περισσότερα χρήματα από κάθε άλλο κλάδο τεχνολογίας στην Ευρώπη, με επενδύσεις 20,3 δισ. δολαρίων και ετήσια ανάπτυξη περίπου 20%. Ο κλάδος αντιπροσωπεύει πλέον το 32% των συνολικών τοποθετήσεων των ευρωπαϊκών venture capital, από 15% το 2015. Το Ηνωμένο Βασίλειο ηγείται με 5,2 δισ. δολάρια, ακολουθούμενο από Γαλλία (3,9 δισ. δολάρια) και Γερμανία (3,2 δισ. δολάρια).
Διαρροή ιδρυτών και τεράστιο χάσμα με τις ΗΠΑ στο AI
Παρά την πρόοδο, οι αδυναμίες παραμένουν έντονες. Στον χώρο του deeptech έχουν δημιουργηθεί 125 ευρωπαϊκοί «μονόκεροι», όμως το 40% των ιδρυτών τους είτε μετεγκαταστάθηκαν στις ΗΠΑ μετά την ίδρυση της εταιρείας, είτε είχαν ήδη φύγει πριν. Η τάση αυτή αντανακλά τόσο το βάθος των αμερικανικών κεφαλαίων όσο και την ωριμότητα του οικοσυστήματος στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Το χάσμα γίνεται εκκωφαντικό στο AI deeptech: το 2025 οι επενδύσεις σε αμερικανικές εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης deeptech ανήλθαν σε 122,6 δισ. δολάρια, περίπου 12 φορές περισσότερα από τα 10,2 δισ. δολάρια που κατευθύνθηκαν σε ευρωπαϊκές. Η διαφορά αυτή δεν είναι μόνο ποσοτική· σηματοδοτεί και τον κίνδυνο η Ευρώπη να παραμείνει εξαρτημένη από τεχνολογικές πλατφόρμες τρίτων σε έναν κλάδο που θα καθορίσει την παραγωγικότητα, την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών τις επόμενες δεκαετίες.
Σχόλιο 
: Η Ευρώπη δείχνει, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, να διαθέτει συντονισμένο μείγμα ταλέντου, πολιτικής βούλησης και δημόσιων επενδύσεων στο deeptech. Αν όμως δεν κλείσει γρήγορα το χρηματοδοτικό κενό έναντι των ΗΠΑ και δεν δημιουργήσει ενιαία, κλιμακώσιμη αγορά για τις νεοφυείς deeptech εταιρείες, κινδυνεύει να λειτουργήσει απλώς ως «θερμοκοιτίδα» και όχι ως τελικός προορισμός για τις ίδιες τις τεχνολογίες που παράγει.
#deeptech #τεχνητή_νοημοσύνη #Ευρώπη #επενδύσεις #τεχνολογία
