Δύο εμβληματικές δίκες στις ΗΠΑ αμφισβητούν ευθέως το επιχειρηματικό μοντέλο των social media και ανοίγουν δρόμο για μαζικές αποζημιώσεις. Οι ετυμηγορίες κατά Meta και YouTube επαναφέρουν συγκρίσεις με τη μεγάλη σύγκρουση των αρχών με τη βιομηχανία καπνού.
Οι αμερικανικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης βρίσκονται αντιμέτωπες με τη σοβαρότερη μέχρι σήμερα θεσμική και νομική πρόκληση. Μέσα σε 24 ώρες, δύο σώματα ενόρκων σε Νέο Μεξικό και Λος Άντζελες έκριναν ότι οι πλατφόρμες δεν προστατεύουν επαρκώς τα παιδιά και ότι σχεδιάζουν εθιστικά προϊόντα που βλάπτουν την ψυχική τους υγεία.
Καταδικαστικές ετυμηγορίες και ομοιότητες με «Big Tobacco»
Στο Νέο Μεξικό, ένορκοι αποφάσισαν ότι η Meta παραβίασε εσκεμμένα τους νόμους προστασίας καταναλωτή, επιδικάζοντας αποζημίωση 375 εκατ. δολαρίων στην πολιτεία για αποτυχία προστασίας ανηλίκων από παιδόφιλους. Λιγότερο από μια ημέρα αργότερα, δικαστήριο στο Λος Άντζελες έκρινε υπεύθυνες τη Meta και τη YouTube για εθισμό χρηστών, επιδικάζοντας 6 εκατ. δολάρια σε υπόθεση-πιλότο.
Για τους επικριτές της τεχνολογίας, πρόκειται για ιστορική καμπή. Μη κυβερνητικές οργανώσεις μιλούν για τη «στιγμή Big Tobacco» της Silicon Valley, παραλληλίζοντας την τρέχουσα σύγκρουση με τις δίκες κατά της καπνοβιομηχανίας που οδήγησαν σε δισεκατομμύρια αποζημιώσεων και αυστηρή ρύθμιση.
Η Meta, με έσοδα άνω των 201 δισ. δολαρίων πέρυσι, και η Alphabet, μητρική της YouTube, με πάνω από 400 δισ. δολάρια, επιχειρούν να αξιοποιήσουν την οικονομική τους ισχύ ως «ασπίδα». Έχουν ήδη προαναγγείλει εφέσεις, υποστηρίζοντας ότι η ψυχική υγεία των εφήβων είναι «βαθύτατα σύνθετο» ζήτημα που δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία εφαρμογή και ότι τα εσωτερικά τους έγγραφα παρερμηνεύτηκαν.
Πολιτική πίεση σε Κογκρέσο και Πολιτείες
Οι ετυμηγορίες αναζωπυρώνουν την πίεση στο Κογκρέσο, όπου Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί επικαλούνται πλέον συγκεκριμένα δικαστικά ευρήματα για να απαιτήσουν αυστηρότερη ομοσπονδιακή νομοθεσία για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο. Προτάσεις όπως το «Kids Off Social Media Act» προβλέπουν απαγόρευση πρόσβασης κάτω των 13 ετών και περιορισμό αλγοριθμικού περιεχομένου για ανηλίκους.
Παράλληλα, πολιτείες όπως Καλιφόρνια, Νέα Υόρκη, Κολοράντο και Γιούτα προχωρούν μονομερώς, θεσπίζοντας περιορισμούς σε στοχευμένη διαφήμιση σε ανηλίκους, υποχρεωτικούς ελέγχους ηλικίας και προειδοποιήσεις τύπου τσιγάρων για πλατφόρμες. Ο γενικός εισαγγελέας της Καλιφόρνιας και ο ομόλογός του στο Νέο Μεξικό συγκρίνουν πλέον ανοιχτά τα social media με εθιστικές ουσίες, ενώ προετοιμάζουν νέες δίκες που θα μπορούσαν να επιβάλουν αλλαγές στον σχεδιασμό των πλατφορμών.
Νομικός χιονοστιβάδας και αβέβαιη ισορροπία
Πέρα από τις δύο υποθέσεις, χιλιάδες ακόμη αγωγές από οικογένειες και σχολικές περιφέρειες εκκρεμούν κατά Meta, YouTube, TikTok και Snap, αποδίδοντας στις πλατφόρμες ευθύνη για άγχος, κατάθλιψη, αυτοκτονικό ιδεασμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θανάτους παιδιών. Η απόφαση του Λος Άντζελες λειτουργεί ως υπόδειγμα για το πώς μπορούν να εκτιμηθούν οι αποζημιώσεις, με νομικούς να προειδοποιούν ότι τα ποσά μπορεί να εκτοξευθούν σε δισεκατομμύρια.
Ταυτόχρονα, αναθερμαίνεται η συζήτηση για το Άρθρο 230 του Communications Decency Act, που εδώ και τρεις δεκαετίες προστατεύει τις πλατφόρμες από ευθύνη για περιεχόμενο χρηστών. Η πιθανή αναθεώρηση ή κατάργησή του θα άλλαζε ριζικά τον νομικό κίνδυνο για τον κλάδο.
Παρά την κλιμάκωση, η Big Tech διατηρεί ισχυρά ερείσματα στην Ουάσιγκτον. Η στενή συνεργασία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με τους τεχνολογικούς κολοσσούς, η ανάθεση συμβουλευτικών ρόλων σε ηγέτες όπως ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ και η παράλληλη μάχη γύρω από τις ρυθμίσεις για την τεχνητή νοημοσύνη περιπλέκουν τη διαπραγμάτευση για πακέτο προστασίας ανηλίκων.
Οι υποστηρικτές αυστηρής ρύθμισης μιλούν για «κάθαρση» που άργησε, ενώ φιλελεύθερα think tanks προειδοποιούν ότι βεβιασμένες παρεμβάσεις μπορεί να πλήξουν την ελευθερία έκφρασης και να ενισχύσουν, αντί να περιορίσουν, τους μεγαλύτερους παίκτες που έχουν τη ρευστότητα να αντέξουν τον νομικό και ρυθμιστικό καταιγισμό.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση γύρω από τα social media περνά από τη ρητορική στη μετρήσιμη ευθύνη, με δυνητικό κόστος δισεκατομμυρίων και βαθιές αλλαγές στο νομικό πλαίσιο της ψηφιακής οικονομίας. Το κρίσιμο ερώτημα για τις αγορές είναι αν οι αποφάσεις θα οδηγήσουν σε ουσιαστική αναδιάρθρωση των μοντέλων εσόδων ή αν οι τεχνολογικοί κολοσσοί θα απορροφήσουν το πλήγμα, ενισχύοντας τελικά τη θέση τους έναντι μικρότερων ανταγωνιστών.
#BigTech #socialmedia #Meta #YouTube #ΗΠΑ #Παιδιά #Ρύθμιση
