Η μέχρι πρότινος «ειδική σχέση» Ουάσιγκτον – Λονδίνου δοκιμάζεται σκληρά, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επιτίθεται καθημερινά στον Κιρ Στάρμερ για τη στάση του στον πόλεμο με το Ιράν. Πίσω από τις ειρωνείες κρύβεται μια βαθιά διαφωνία για τον ρόλο της Βρετανίας στις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις.
Η κλιμακούμενη σύγκρουση στο Ιράν δεν αναδιαμορφώνει μόνο τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, αλλά και την παραδοσιακά στενή διατλαντική σχέση. Οι δημόσιες επιθέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εναντίον του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ αποτυπώνουν μια σπάνιας έντασης πολιτική και προσωπική ρήξη ανάμεσα στους δύο βασικούς πυλώνες της Δύσης.
Η άρνηση συμμετοχής και η «απογοήτευση» Τραμπ
Αφετηρία της έντασης υπήρξε η απόφαση της κεντροαριστερής κυβέρνησης Στάρμερ να μην συμμετάσχει σε επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις. Το Λονδίνο επιτρέπει τη χρήση βρετανικών βάσεων μόνο για αμιγώς αμυντικούς σκοπούς, επιλογή που ο Τραμπ αντιμετώπισε ως ευθεία αμφισβήτηση της ηγεσίας του.
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Telegraph», ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε «πολύ απογοητευμένος» επειδή το Λονδίνο δεν συναίνεσε εξαρχής στη χρήση της κοινής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία για πλήγματα κατά του Ιράν. Αν και η Βρετανία τελικά επέτρεψε περιορισμένη χρήση, ο Τραμπ επέμεινε ότι ο Στάρμερ «άργησε πάρα πολύ» και ότι «κάτι τέτοιο δεν έχει ξανασυμβεί» στις σχέσεις των δύο χωρών.
Σε άλλη παρέμβασή του στη «Sun», μίλησε για μια συμμαχία που «δεν είναι όπως παλιά» και χαρακτήρισε «πολύ λυπηρή» την απομάκρυνση της Βρετανίας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ αναζητούν πλέον στενότερους στρατιωτικούς εταίρους σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Συμβολικές προσβολές και αμφισβήτηση ηγεσίας
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται στην πολιτική ουσία, αλλά εκφράζεται και με αιχμηρά, συμβολικά χτυπήματα. Από το Οβάλ Γραφείο, όπου δεσπόζει η προτομή του Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Τραμπ δήλωσε για τον Στάρμερ: «δεν έχουμε να κάνουμε με τον Ουίνστον Τσόρτσιλ» και ότι οι σημερινοί καιροί «δεν είναι εποχή Τσόρτσιλ». Το σχόλιο στοχεύει ευθέως την εικόνα αποφασιστικής ηγεσίας που επιχειρεί να καλλιεργήσει ο Βρετανός πρωθυπουργός.
Ο Τραμπ έχει επίσης επικρίνει τη «συλλογική» μέθοδο λήψης αποφάσεων του Στάρμερ, ο οποίος συμβουλεύεται συστηματικά τους ανώτατους αξιωματούχους του. «Δεν χρειάζεσαι ομάδα. Δεν έχεις ομάδα, είσαι ο πρωθυπουργός, μπορείς να αποφασίσεις», φέρεται να του είπε, προωθώντας μια προεδρικού τύπου, προσωποκεντρική άσκηση εξουσίας που έρχεται σε αντίθεση με την παράδοση του βρετανικού κοινοβουλευτισμού.
Ακόμη και οι βρετανικές στρατιωτικές δυνατότητες έγιναν στόχος χλεύης. Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ χαρακτήρισε τα βρετανικά αεροπλανοφόρα «παιχνίδια σε σύγκριση με τα δικά μας» και κάλεσε το Λονδίνο «να μην μπει στον κόπο» να τα στείλει, καθώς «δεν τα χρειαζόμαστε».
Η γελοιοποίηση ως εργαλείο πίεσης
Η αντιπαράθεση έχει και πολιτισμική διάσταση. Ο Τραμπ αναπαρήγαγε σατιρικό σκετς της εκπομπής «Saturday Night Live UK», στο οποίο ο Στάρμερ εμφανίζεται φοβισμένος πριν από τηλεφωνική συνομιλία με τον Αμερικανό πρόεδρο, αναρωτώμενος: «Κι αν ο Ντόναλντ μου φωνάξει; Τι θα του πω;». Το σκετς καταλήγει με τον «τηλεοπτικό» Στάρμερ να κλείνει το τηλέφωνο αποκαλώντας τον Τραμπ «τρομακτικό, υπέροχο πρόεδρο» που είναι «αφόρητα δύσκολος στην επικοινωνία».
Η συστηματική χρήση ειρωνείας και δημόσιας γελοιοποίησης εντάσσεται στην πάγια τακτική Τραμπ να διαμορφώνει το αφήγημα της εξωτερικής πολιτικής μέσα από τα media και τα social media, πιέζοντας έτσι συμμάχους να ευθυγραμμιστούν. Για τον Στάρμερ, ωστόσο, η ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της «ειδικής σχέσης» και την υπεράσπιση μιας πιο περιορισμένης, αμυντικής βρετανικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε κρίσιμο τεστ ηγεσίας.
Σχόλιο 
: Η ρήξη Τραμπ – Στάρμερ δείχνει ότι ο πόλεμος στο Ιράν δεν αναδιατάσσει μόνο συμμαχίες στη Μέση Ανατολή, αλλά και τον ίδιο τον δυτικό συνασπισμό. Η Ουάσιγκτον απαιτεί πλήρη στρατιωτική στοίχιση, ενώ το Λονδίνο επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του ως πιο επιλεκτικού, αμυντικού εταίρου. Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα, που στηρίζονται στην αξιοπιστία του ΝΑΤΟϊκού πλαισίου: η «ειδική σχέση» ΗΠΑ – Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι πλέον δεδομένη στα μεγάλα πολεμικά διακυβεύματα.
#ΗΠΑ #ΗνωμενοΒασιλειο #Trump #Starmer #Ιραν #ΜεσηΑνατολη #διεθνης_πολιτικη
