Το πετρέλαιο επιστρέφει σε ζώνη κρίσης, με το Brent να γράφει ιστορική μηνιαία άνοδο και το WTI να ξεπερνά ξανά τα 100 δολάρια, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν και η αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνουν τους φόβους για την παγκόσμια προσφορά.
Οι αγορές πετρελαίου εισέρχονται σε μια νέα, εξαιρετικά εύθραυστη φάση, με τις τιμές να καταγράφουν ιστορικές επιδόσεις υπό το βάρος της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το Brent κινείται στα 112,72 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο περίπου 55% μέσα στον Μάρτιο – τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση από την έναρξη διαπραγμάτευσης του συμβολαίου το 1988. Παράλληλα, το αμερικανικό αργό WTI έκλεισε στα 102,88 δολάρια, με κέρδη 53% στον μήνα και πρώτη επαναφορά πάνω από τα 100 δολάρια από τον Ιούλιο του 2022.
Γεωπολιτική κλιμάκωση και στρατηγικοί θαλάσσιοι διάδρομοι
Καταλύτης για τη νέα έξαρση τιμών είναι οι ανοιχτές απειλές της Ουάσιγκτον προς την Τεχεράνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα καταστρέψουν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, ενεργειακά εργοστάσια και το νησί Χάργκ, εάν το Ιράν δεν ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί ότι «η λύση» θα ήταν «να πάρουμε το πετρέλαιο». Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια συγκυρία όπου η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν διευρύνεται γεωγραφικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο για κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Την ένταση ενισχύει και η πρώτη άμεση εμπλοκή των Χούθι της Υεμένης, που ανακοίνωσαν εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων κατά στόχων στο Ισραήλ, σε ένδειξη στήριξης προς το Ιράν και τη Χεζμπολάχ. Αναλυτές, όπως ο Μάικλ Χέιγκ της Societe Generale, προειδοποιούν ότι ενδεχόμενη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ – μέσω των οποίων διέρχονται 4 έως 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως – θα μπορούσε να προκαλέσει νέο άλμα τιμών, με σενάρια ακόμη και για 150 δολάρια το βαρέλι σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής.
Κίνδυνος ενεργειακού σοκ και παγκόσμιας ύφεσης
Οι αγορές αρχίζουν να προεξοφλούν ένα περιβάλλον «υψηλότερων τιμών για μεγαλύτερο διάστημα», όχι μόνο στο πετρέλαιο αλλά και στα επιτόκια, γεγονός που αναζωπυρώνει τον φόβο για ύφεση. Ο Εντ Γιαρντένι της Yardeni Research επισημαίνει ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να επιταχύνει την πτώση των χρηματιστηρίων και να εντείνει τον κίνδυνο παγκόσμιας επιβράδυνσης.
Την ίδια ώρα, ο Ντέιβιντ Ρος της Quantum Strategy τονίζει ότι οι επενδυτές αποτιμούν πλέον ένα πιο επιθετικό σενάριο αμερικανικής παρέμβασης, ακόμη και με ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων και κατάληψη του νησιού Χάργκ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να μηδενίσει τα έσοδα του Ιράν σε δολάρια, αλλά θα άνοιγε την πόρτα σε ευρείας κλίμακας επιθέσεις σε τερματικούς, αγωγούς και υποδομές στον Περσικό Κόλπο.
Ιδιαίτερα ευάλωτος εμφανίζεται και ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας, που μεταφέρει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα. Σε περίπτωση μπλοκαρίσματος του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ακόμη και οι διαδρομές μέσω της Διώρυγας του Σουέζ δεν επαρκούν, με την αγορά να κινδυνεύει να χάσει 4–5 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Ένα τέτοιο σοκ θα είχε άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ενέργειας, στον πληθωρισμό και στις κεντρικές τράπεζες διεθνώς, με την Ευρώπη και χώρες-καθαρούς εισαγωγείς, όπως η Ελλάδα, να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου.
Σχόλιο 
: Η εκρηκτική άνοδος του πετρελαίου δεν είναι απλώς τεχνικό ράλι, αλλά αντανάκλαση μιας δομικής γεωπολιτικής αναδιάταξης στη Μέση Ανατολή. Εάν τα σενάρια για διαταραχή σε Ορμούζ και Μπαμπ ελ-Μαντέμπ επιβεβαιωθούν, η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει με νέο ενεργειακό σοκ τύπου 1970, σε μια περίοδο ήδη υψηλού πληθωρισμού και σφιχτής νομισματικής πολιτικής. Για την Ελλάδα, ως καθαρό εισαγωγέα ενέργειας, το δίλημμα είναι διπλό: προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από το κόστος καυσίμων, χωρίς δημοσιονομικές εκτροπές που θα ανησυχήσουν τις αγορές ομολόγων.
#πετρέλαιο #Brent #WTI #ΜέσηΑνατολή #Ιράν #ΗΠΑ #Ενέργεια
