Ο σχεδόν αιωνόβιος Ντέιβιντ Ατένμπορο επιστρέφει με το «Secret Garden», μια σειρά που μετατρέπει τους βρετανικούς κήπους σε πεδίο οικολογικής δράσης. Οι προτάσεις του για γάτες και θήρα προκαλούν ήδη αντιδράσεις.
Ο σερ Ντέιβιντ Ατένμπορο, λίγο πριν συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής, επιστρέφει στη βρετανική τηλεόραση με μια απροσδόκητη θεματική: τους ταπεινούς οικιακούς κήπους. Η νέα σειρά του BBC με τίτλο «Secret Garden» εγκαταλείπει τα εντυπωσιακά λιοντάρια και τίγρεις για να εστιάσει στο τι συμβαίνει «μπροστά στην πόρτα μας», προτείνοντας απλές αλλά συχνά αμφιλεγόμενες παρεμβάσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας.
Οι κήποι ως κρυμμένα οικοσυστήματα και η σύγκρουση με τις γάτες
Η παραγωγή παρουσιάζει πέντε διαφορετικούς κήπους στο Ηνωμένο Βασίλειο και υποστηρίζει ότι ορισμένοι είναι σχεδόν τόσο πλούσιοι σε είδη όσο ένα τροπικό δάσος. Σύμφωνα με τον Ατένμπορο, οι βρετανικοί κήποι καλύπτουν συνολικά μεγαλύτερη έκταση από όλα τα εθνικά φυσικά καταφύγια της χώρας, μετατρέποντάς τους σε κρίσιμο, αλλά υποτιμημένο, πεδίο περιβαλλοντικής πολιτικής.
Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης αναμένεται να βρεθεί ο ρόλος των κατοικίδιων γατών. Η σειρά εκτιμά ότι τα περίπου 9,5 εκατ. κατοικίδια γάτες στη Βρετανία σκοτώνουν περί τα 55 εκατ. πουλιά ετησίως. Ο Ατένμπορο προτείνει πρακτικά μέτρα, όπως η τοποθέτηση κουδουνιών στα περιλαίμια – που μειώνει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, την επιτυχία κυνηγιού κατά περίπου ένα τρίτο – και η ανύψωση των ταϊστρών για πουλιά.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η σύσταση, βασισμένη σε μελέτες του οικολόγου Νταβίντε Ντομινόνε, να παραμένουν οι γάτες σε εσωτερικούς χώρους κατά την περίοδο αναπαραγωγής των πουλιών, τον Απρίλιο και τον Μάιο, ώστε να περιοριστεί δραστικά ο αντίκτυπος στους πληθυσμούς των άγριων ειδών. Η παραγωγή αποφεύγει τον διδακτισμό, ωστόσο αναγνωρίζει ότι πολλοί φιλόζωοι θεωρούν πως «η γάτα έχει δικαίωμα να κυκλοφορεί έξω», δημιουργώντας μια ένταση ανάμεσα στην αγάπη για τα κατοικίδια και την προστασία της άγριας ζωής.
Κυνήγι φασιανών, οικολογικές επιπτώσεις και ελπίδα απέναντι στην οικο-αγωνία
Η σειρά αγγίζει και άλλο ευαίσθητο θέμα: την εκτεταμένη απελευθέρωση φασιανών για σκοπούς κυνηγιού. Περισσότερα από 30 εκατ. άτομα, ένα είδος που προέρχεται από την Ασία, αφήνονται κάθε χρόνο στην ύπαιθρο, με αποτέλεσμα να καταναλώνουν ντόπια έντομα, ερπετά και αμφίβια, «μπερδεύοντας» – όπως σημειώνεται – την ισορροπία των οικοσυστημάτων. Παρότι οι υποστηρικτές του κυνηγιού επικαλούνται τις θέσεις εργασίας στην ύπαιθρο, η σειρά θέτει το ερώτημα κατά πόσο αυτή η πρακτική συμβαδίζει με την παράλληλη προσπάθεια επανεισαγωγής ιθαγενών ειδών όπως οι κάστορες.
Το «Secret Garden» συνεχίζει τη γραμμή παρέμβασης του Ατένμπορο, ο οποίος με το «Blue Planet II» συνέβαλε στη δημόσια ευαισθητοποίηση για τη ρύπανση από πλαστικά και πρόσφατα, με το ντοκιμαντέρ «Ocean», καταφέρθηκε εναντίον της βιομηχανικής υπεραλίευσης. Αυτή τη φορά, όμως, η κλίμακα είναι μικρο-τοπική: ο μέσος κήπος, με έως και 2.600 είδη φυτών και ζώων, γίνεται χώρος όπου ο κάθε πολίτης μπορεί να δράσει.
Η σειρά επιχειρεί να απαντήσει στην αυξανόμενη «οικο-αγωνία» προτείνοντας μικρές, εφαρμόσιμες κινήσεις: φύτευση φθηνών ιθαγενών δέντρων που αυξάνουν την τροφή για τα πουλιά, διατήρηση άγριων γωνιών, προσαρμογή των συνηθειών με τα κατοικίδια. Με 25 εκατ. κήπους στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το 80% των πολιτών έχει πρόσβαση σε κάποιον, η παραγωγή υποστηρίζει ότι η συσσωρευτική επίδραση τέτοιων μικρών αλλαγών μπορεί να είναι σημαντική.
Ο Ατένμπορο, παρά την τεράστια εμπειρία του σε όλο τον πλανήτη, δηλώνει έκπληκτος από το τι κρύβεται σε αυτούς τους κήπους – ίσως στον ίδιο χώρο όπου ξεκίνησε η δική του σχέση με τη φύση. Αν η σειρά καταφέρει να αλλάξει την οπτική των πολιτών για τον κήπο τους, τότε, όπως σημειώνουν οι δημιουργοί, αυτό θα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο διαχρονικό κύρος της φωνής του.
Σχόλιο 
: Η στροφή του Ατένμπορο από τα εμβληματικά άγρια τοπία στον οικιακό κήπο σηματοδοτεί μια νέα φάση στην περιβαλλοντική επικοινωνία: η μάχη για τη βιοποικιλότητα μεταφέρεται από τα διεθνή φόρα στις αυλές των πολιτών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η άναρχη δόμηση και η έλλειψη αστικού πρασίνου καθιστούν κρίσιμη τη «μικρο-οικολογία» των κήπων και των μπαλκονιών. Η σύγκρουση ανάμεσα σε συμφέροντα (θήρα, κατοικίδια) και οικολογική ισορροπία προμηνύει πολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και νέες αγορές για προϊόντα και υπηρεσίες φιλικές προς την άγρια ζωή.
#Attenborough #SecretGarden #BBC #Περιβάλλον #Βιοποικιλότητα
