Η Κομισιόν απαντά στην κλιμακούμενη ενεργειακή κρίση με μέτρα περιορισμένου δημοσιονομικού κόστους, αφήνοντας τα κράτη ουσιαστικά μόνα τους. Η σύγκρουση δημοσιονομικής πειθαρχίας και ενεργειακής ασφάλειας απειλεί νοικοκυριά, βιομηχανία και τον επόμενο χειμώνα.
Η νέα «εργαλειοθήκη» της Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση αποδεικνύεται, στην πράξη, περισσότερο άσκηση δημοσιονομικής πειθαρχίας παρά απάντηση σε ένα μόνιμο πλέον ενεργειακό σοκ. Παρά το γεγονός ότι ο πρώτος μήνας του πολέμου στον Περσικό έχει επιβαρύνει τον λογαριασμό εισαγωγών αερίου και πετρελαίου της Ευρώπης κατά 14 δισ. ευρώ, οι Βρυξέλλες επιλέγουν παρεμβάσεις χαμηλού κόστους, μεταφέροντας το βάρος στους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Μέτρα «ασπιρίνες» και άνιση δημοσιονομική ισχύς
Ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, μετά το άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, προανήγγειλε πακέτο που κινείται στη γραμμή του Eurogroup: καμία ουσιαστική χαλάρωση, μέγιστη προσοχή στο δημοσιονομικό κόστος. Στο τραπέζι βρίσκονται ξανά μειώσεις φόρων στο ρεύμα και περικοπές στα τέλη δικτύων, μέτρα που ευνοούν χώρες με «βαθύ πορτοφόλι» όπως η Γερμανία, αλλά είναι δυσκολότερα εφαρμόσιμα για οικονομίες όπως η ελληνική ή η βουλγαρική.
Η μείωση χρεώσεων δικτύου, που αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης επενδύσεων στα δίκτυα, προϋποθέτει κρατική στήριξη όπου εφαρμόζεται – όπως έγινε στη Γερμανία. Παράλληλα, η μεγαλύτερη ευελιξία στις κρατικές ενισχύσεις και η προώθηση χρηματοοικονομικών εργαλείων όπως τα PPAs και τα CfDs ωφελούν κυρίως κράτη με υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση.
Η ουσία είναι ότι η ΕΕ, πίσω από τη ρητορική περί «ενότητας και αλληλεγγύης», παραπέμπει τις λύσεις σε εθνικές πρωτοβουλίες, αναπαράγοντας τις ανισορροπίες Βορρά – Νότου. Η πρόταση του Έλληνα υπουργού Στ. Παπασταύρου να εξαιρεθούν τα προσωρινά, στοχευμένα μέτρα από τον δημοσιονομικό δείκτη καθαρών δαπανών προσκρούει σε αυτή τη σκληρή γραμμή.
Μόνιμο ενεργειακό σοκ και ελληνικές στρεβλώσεις
Παρά την πρόσκαιρη αποκλιμάκωση του φυσικού αερίου κοντά στα 50 ευρώ/MWh, το μπρεντ έχει ενισχυθεί κατά 70% και το αέριο κατά 60% από την αρχή του πολέμου. Οι συνεχιζόμενες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής δημιουργούν ένα πιο μόνιμο σοκ προσφοράς, με δομικά υψηλότερες τιμές. Ο επικεφαλής της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου, καυτηρίασε την ευρωπαϊκή αδράνεια, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη είναι μόνιμα έκπληκτη» και εκτιμώντας πως, αν συνεχιστεί ο αποκλεισμός των Στενών, θα είμαστε τυχεροί αν τον επόμενο χειμώνα δούμε φυσικό αέριο κάτω από 85 ευρώ/MWh.
Την ίδια στιγμή, η Κομισιόν προβάλλει ως «απάντηση» την αύξηση των ΑΠΕ και συστάσεις τύπου 2022: τηλεργασία, περισσότερες δημόσιες συγκοινωνίες, περιορισμός αεροπορικών ταξιδιών. Ωστόσο, το παράδειγμα της Ελλάδας δείχνει τα όρια αυτής της προσέγγισης: παρά συμμετοχή ΑΠΕ 42% στο μείγμα, η χονδρική τιμή ρεύματος ξεκινά τον Απρίλιο στα 155 ευρώ/MWh, την τέταρτη υψηλότερη στην ΕΕ, λόγω σύζευξης με τη Βουλγαρία και ισχυρών εξαγωγών που περιορίζουν τις ώρες μηδενικών τιμών.
Το δίλημμα αποθήκευσης και ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου
Ο Εξάρχου, μιλώντας στο «Romania Government Table» του Economist, ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο ως κρίσιμο εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας, υπό την προϋπόθεση μακροχρόνιων συμβολαίων LNG με τις ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι, χωρίς γρήγορη ευρωπαϊκή κίνηση, ο επόμενος χειμώνας μπορεί να συνοδευτεί από «εξαιρετικά σκληρή πραγματικότητα» στις τιμές.
Οι κίνδυνοι είναι απτοί: τα αποθέματα αερίου στην Ευρώπη βρίσκονται μόλις στο 28,1%, σε χαμηλά πενταετίας, με χώρες όπως η Ολλανδία στο 5,3% και την Κροατία στο 15%. Αν ο αποκλεισμός των Στενών και η διακοπή παραγωγής του Κατάρ –που καλύπτει το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG– παραταθούν, η Ευρώπη θα βρεθεί να ανταγωνίζεται την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία, σε πολύ υψηλές τιμές.
Όπως επισήμανε και ο Στ. Παπασταύρου, το δίλημμα είναι σκληρό: είτε προαγορά αποθεμάτων τώρα με υψηλό κόστος για να διασφαλιστεί η επάρκεια, είτε αναμονή για χαμηλότερες τιμές με κίνδυνο νέας έκρηξης και ενός ακόμη δυσκολότερου χειμώνα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ευρωπαϊκή «εργαλειοθήκη» μοιάζει περισσότερο με διαχείριση προσχημάτων παρά με συνεκτική στρατηγική.
Σχόλιο 
: Η Κομισιόν επιχειρεί να αντιμετωπίσει μια γεωπολιτική ενεργειακή κρίση με εργαλεία δημοσιονομικής ορθοδοξίας, αφήνοντας τις ασθενέστερες οικονομίες εκτεθειμένες. Χωρίς κοινό ευρωπαϊκό ταμείο και δεσμευτικές αποφάσεις για αποθήκευση, υποδομές και μακροχρόνιες συμφωνίες, η ΕΕ κινδυνεύει να επαναλάβει το 2022, αυτή τη φορά με λιγότερα περιθώρια στήριξης και βαθύτερο κοινωνικό και βιομηχανικό κόστος.
#ΕνεργειακήΚρίση #Κομισιόν #ΦυσικόΑέριο #ΕΕ #ΑΠΕ #ΕνεργειακήΑσφάλεια
