Η Ιταλία ζητά τη δημιουργία ανθρωπιστικού διαδρόμου στα στενά του Ορμούζ για τη διέλευση τροφίμων και λιπασμάτων. Η κίνηση στοχεύει στον περιορισμό των επιπτώσεων του αποκλεισμού στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Το ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών πρότεινε τη δημιουργία «ανθρωπιστικού διαδρόμου» στα στενά του Ορμούζ, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη διέλευση τροφίμων, λιπασμάτων και άλλων αγαθών βασικής ανάγκης. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι σε διαδικτυακή σύσκεψη για το Ιράν, που διοργανώθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο στόχος της Ρώμης και ο ρόλος των ανθρωπιστικών ροών
Ο Ταγιάνι τόνισε ότι «η διασφάλιση της μεταφοράς λιπασμάτων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών μέσω των στενών του Ορμούζ είναι ζωτικής σημασίας». Τα λιπάσματα αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για τη γεωργική παραγωγή και κάθε διαταραχή στις ροές τους απειλεί να επιδεινώσει τις πιέσεις στις τιμές τροφίμων διεθνώς, ιδιαίτερα σε αναδυόμενες και ευάλωτες οικονομίες.
Η έννοια του ανθρωπιστικού διαδρόμου παραπέμπει σε ειδικό καθεστώς προστασίας για συγκεκριμένες κατηγορίες φορτίων, ακόμη και σε συνθήκες γεωπολιτικής έντασης ή de facto αποκλεισμού. Για να εφαρμοστεί στην πράξη, απαιτείται συντονισμός μεταξύ παράκτιων κρατών, μεγάλων ναυτιλιακών δυνάμεων και διεθνών οργανισμών, καθώς και μια ελάχιστη αποδοχή από την Τεχεράνη, ώστε τα πλοία που μεταφέρουν ανθρωπιστικά αγαθά να μην στοχοποιούνται.
Πίεση προς το Ιράν και ανησυχίες για ναυσιπλοΐα και αγορές
Στην ίδια σύσκεψη, η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών Γιβέτ Κούπερ επέκρινε την «ανευθυνότητα» του Ιράν για τον αποκλεισμό του περάσματος, επισημαίνοντας τους κινδύνους για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Από τα στενά του Ορμούζ διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας και βασικών εμπορευμάτων, γεγονός που καθιστά κάθε ένταση εκεί πολλαπλασιαστή κινδύνου για τις διεθνείς αγορές.
Για την Ευρώπη, η όξυνση γύρω από το Ιράν προστίθεται σε ένα ήδη βεβαρημένο περιβάλλον ενεργειακής και επισιτιστικής ανασφάλειας. Η ιταλική πρόταση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην πολιτική και οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη και στην ανάγκη προστασίας των πιο ευάλωτων πληθυσμών από τις παράπλευρες απώλειες των κυρώσεων και των αποκλεισμών.
Επιπλέον, οποιαδήποτε ρύθμιση ειδικού διαδρόμου στα στενά του Ορμούζ θα έχει άμεσο ενδιαφέρον για τη διεθνή ναυτιλία –συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών ναυτιλιακών συμφερόντων– που δραστηριοποιείται έντονα στην περιοχή. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο και για άλλες ζώνες έντασης, μειώνοντας τον γεωπολιτικό κίνδυνο για φορτία στρατηγικής σημασίας.
Μένει να αποδειχθεί αν η ιταλική πρωτοβουλία θα μετατραπεί σε συγκεκριμένη πολυμερή συμφωνία με τη συμμετοχή διεθνών θεσμών ή θα παραμείνει κυρίως πολιτικό μήνυμα. Σε κάθε περίπτωση, φανερώνει την προσπάθεια ευρωπαϊκών δυνάμεων να προωθήσουν στοχευμένες λύσεις που απομονώνουν τις ανθρωπιστικές ροές από το πεδίο της σύγκρουσης.
Σχόλιο 
: Η κίνηση της Ιταλίας αναδεικνύει μια πιο «έξυπνη» ευρωπαϊκή διπλωματία, που επιδιώκει να συνδυάσει την πίεση προς την Τεχεράνη με την προστασία κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων, περιορίζοντας τον κίνδυνο νέου κύματος ανατιμήσεων σε τρόφιμα και αγροτικές εισροές.
#Ιταλία #Ορμούζ #Ιράν #Διπλωματία #Ναυτιλία
