Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει τον πόλεμο με το Ιράν, δοκιμάζοντας τα όρια του αμερικανικού συντάγματος και της διεθνούς τάξης. Ο Σάιμον Τζένκινς υποστηρίζει ότι η μόνη ρεαλιστική στρατηγική για τον υπόλοιπο κόσμο είναι η ψύχραιμη αναμονή μέχρι τη λήξη της θητείας του.
Η τρέχουσα αμερικανοϊρανική σύγκρουση παρουσιάζεται από τον Σάιμον Τζένκινς ως ένα πόλεμο σχεδόν μονοπρόσωπο: προϊόν της ματαιοδοξίας και της απρόβλεπτης συμπεριφοράς του Ντόναλντ Τραμπ, παρά έκφραση μιας συγκροτημένης στρατηγικής των ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή που η Ουάσινγκτον πανηγυρίζει για την επανεκκίνηση της επανδρωμένης εξερεύνησης της Σελήνης, ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί να γυρίσει το Ιράν «στην λίθινη εποχή», αναβιώνοντας ρητορική τύπου Βιετνάμ – με όλο τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης που αυτό συνεπάγεται.
Προσωποπαγής πόλεμος και θεσμική αδυναμία
Ο Τζένκινς αναγνωρίζει ότι το Ιράν υπήρξε διαχρονικά αποσταθεροποιητικός παράγοντας στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, τονίζει την αντίφαση: ο Τραμπ εξελέγη καταγγέλλοντας τις αμερικανικές επεμβάσεις στην περιοχή, και σήμερα διεξάγει τον δικό του πόλεμο, τον οποίο ως αντιπολίτευση θα κατήγγελλε. Η «γοητεία της εξουσίας» και η ανάγκη επίδειξης ισχύος φαίνεται να υπερίσχυσαν των προεκλογικών θέσεων.
Ο αρθρογράφος περιγράφει μια πορεία κλιμάκωσης χωρίς σαφή στόχο: ο Τραμπ άλλοτε διακηρύσσει ότι κατέστρεψε την πυρηνική ικανότητα της Τεχεράνης, άλλοτε τη χρησιμοποιεί ως πρόσχημα για συνέχιση του πολέμου. Τη μία μέρα εμφανίζεται ως προστάτης των Ιρανών διαδηλωτών, την επόμενη βομβαρδίζει τις ίδιες πόλεις. Ο σκοπός μετατοπίζεται από την «αλλαγή καθεστώτος» σε έναν αόριστο ισχυρισμό ότι αυτή ήδη επιτεύχθηκε.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι θεσμικές ασφαλιστικές δικλείδες των ΗΠΑ δείχνουν ανεπαρκείς. Οι εσωτερικοί «ενήλικες στο δωμάτιο» του πρώτου του όρου έχουν αντικατασταθεί από πιστούς και σκληροπυρηνικούς συμβούλους, ενώ οι συζητήσεις περί ενεργοποίησης της 25ης τροπολογίας –κήρυξη του προέδρου ανίκανου– θεωρούνται πολιτικά απίθανες. Το Κογκρέσο και το Ανώτατο Δικαστήριο εμφανίζονται παραλυμένα από τον φόβο της εκλογικής ισχύος του Τραμπ και την εξάρτηση από την εύνοιά του.
Ο κίνδυνος κλιμάκωσης και η στρατηγική της αναμονής
Ιδιαίτερα ανησυχητική για τον Τζένκινς είναι η ελαφρότητα με την οποία ο Λευκός Οίκος φέρεται να εξέτασε χτυπήματα σε μονάδες αφαλάτωσης στο Ιράν. Μια τέτοια κίνηση θα άνοιγε τον δρόμο για αντίποινα σε εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στο Κατάρ και το Μπαχρέιν, καθιστώντας τις χώρες πρακτικά μη κατοικήσιμες – σενάριο που ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει «πέρα από ανεύθυνο».
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ κλιμακώνει και στο διπλωματικό πεδίο: προσβάλλει παραδοσιακούς συμμάχους, επιβάλλει δασμούς και απειλεί ευθέως με αποχώρηση από το ΝΑΤΟ. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Τζένκινς εκτιμά ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ορθώς αποφεύγουν να εμπλακούν στον πόλεμο με το Ιράν, παραμένοντας εστιασμένες στη στήριξη της Ουκρανίας και επιλέγοντας, ουσιαστικά, την τακτική της ψύχραιμης αναμονής.
Κρίσιμος παράγοντας, κατά τον ίδιο, είναι ο θεσμικός χρονικός περιορισμός της προεδρίας μέσω της 22ης τροπολογίας: ο χρόνος λειτουργεί ως υπέρτατη εγγύηση της αμερικανικής δημοκρατίας. Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αναμένει αποδυνάμωση της βάσης του Τραμπ και ενίσχυση των αντιστάσεων σε Κογκρέσο, πολιτείες, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ΜΜΕ – εξέλιξη που θα καταστήσει αδύνατη, μεταξύ άλλων, μια πραγματική αποχώρηση από το ΝΑΤΟ.
Ευρώπη, αποκατάσταση σχέσεων και το «μετά τον Τραμπ»
Ο Τζένκινς απορρίπτει τις πιο απαισιόδοξες φωνές που θεωρούν ότι οι διατλαντικές σχέσεις είναι ανεπανόρθωτα κατεστραμμένες. Εκτιμά ότι, παρά το τεράστιο κόστος σε αξιοπιστία και κύρος για τις ΗΠΑ, η επόμενη ηγεσία θα επενδύσει συστηματικά στην αποκατάσταση των δεσμών με την Ευρώπη και τους συμμάχους. Οι βομβαρδισμοί θα σταματήσουν, το πετρέλαιο θα συνεχίσει να ρέει από τα Στενά του Ορμούζ και η Ουάσινγκτον θα επιχειρήσει να ξαναχτίσει την εικόνα της.
Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Βρετανός αρθρογράφος χαιρετίζει την έκκληση του Κιρ Στάρμερ για ρεαλισμό στο Λονδίνο: στενότερη συνεργασία με την ΕΕ σε οικονομία και άμυνα και υπέρβαση της «παιδαριώδους κακοκεφιάς» του Brexit. Αν η ήπειρος κατορθώσει να δράσει ως ενιαία πολιτική και στρατηγική οντότητα, υποστηρίζει, μπορεί να μετατρέψει την τρέχουσα «εφιαλτική περίοδο» σε αφετηρία για μια πιο ώριμη ευρωπαϊκή και διατλαντική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση Τζένκινς φωτίζει μια σκληρή πραγματικότητα: όταν οι θεσμοί αδυνατούν να τιθασεύσουν τον ηγέτη, η διεθνής κοινότητα περιορίζεται σε διαχείριση ρίσκου και αναμονή της θεσμικής λήξης της θητείας του. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα– το μήνυμα είναι διπλό: αποφυγή εμπλοκής σε αμερικανικούς τυχοδιωκτισμούς και επένδυση σε στρατηγική αυτονομία, χωρίς όμως ρήξη με τις ΗΠΑ. Η επόμενη μέρα μετά τον Τραμπ θα απαιτήσει ψυχραιμία, θεσμική μνήμη και ρεαλιστική, όχι συναισθηματική, επαναθεμελίωση των συμμαχιών.
#ΗΠΑ #Trump #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ευρώπη #ΝΑΤΟ
