Η εκτόξευση των τιμών και οι πρώτες ελλείψεις σε καύσιμα αεροσκαφών στην Ευρώπη φέρνουν στο προσκήνιο την ανθεκτικότητα της ελληνικής αλυσίδας. Aegean, Sky Express και Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών εμφανίζονται θωρακισμένοι, αλλά όχι ανεπηρέαστοι από ένα πιθανό ευρωπαϊκό σοκ δικτύου.
Η απότομη άνοδος των τιμών του jet fuel κατά περίπου 110% από τα τέλη Φεβρουαρίου, σε συνδυασμό με τις πρώτες ποσοτικές ελλείψεις σε μεγάλα ιταλικά αεροδρόμια, μετατρέπει την ενεργειακή κρίση σε άμεση απειλή για τις αερομεταφορές και τον τουρισμό στην Ευρώπη. Η Ελλάδα εμφανίζει σαφώς ισχυρότερες αντοχές χάρη στην εγχώρια διύλιση και τις υποδομές του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ), ωστόσο η πραγματική απειλή βρίσκεται πλέον στο επίπεδο του ευρωπαϊκού δικτύου πτήσεων.
Το ιταλικό «καμπανάκι» και ο κίνδυνος εφοδιασμού
Η Air BP Italia επέβαλε περιορισμούς ανεφοδιασμού σε τέσσερα κρίσιμα αεροδρόμια (Μπολόνια, Μιλάνο Λινάτε, Τρεβίζο, Βενετία), με ανώτατα όρια 2.000-2.500 λίτρων ανά αεροσκάφος, επαρκή συχνά μόνο για μία διαδρομή χωρίς επιστροφή. Προτεραιότητα δίνεται σε αεροδιακομιδές, κρατικές πτήσεις και δρομολόγια μεγάλης διάρκειας, ενώ οι αεροπορικές καλούνται να ανεφοδιάζονται πριν φτάσουν στη Βενετία.
Το επεισόδιο αυτό λειτουργεί ως πρώτο σαφές προειδοποιητικό σήμα για την Ευρώπη. Η τιμή του jet fuel στη ΒΔ Ευρώπη εκτινάχθηκε στα 1.840 δολάρια ανά μετρικό τόνο, με τον παγκόσμιο μέσο όρο να υπερβαίνει τα 195 δολάρια ανά βαρέλι, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ λόγω της σύρραξης στο Ιράν. Ο επικεφαλής της IEA Φατίχ Μπιρόλ προειδοποιεί ότι η έλλειψη jet fuel και diesel ήδη γίνεται αισθητή στην Ασία και αναμένεται να φτάσει στην Ευρώπη μέσα στον Απρίλιο ή στις αρχές Μαΐου.
Η Ευρώπη διαθέτει, κατά την IATA, εμπορικά αποθέματα λίγο πάνω από έναν μήνα ζήτησης, με το 25%-30% της κατανάλωσης να συνδέεται με ροές από τον Περσικό Κόλπο. Εναλλακτικές προμήθειες από τις ΗΠΑ δεν επαρκούν για να καλύψουν το κενό, ενώ ακόμη και σε σενάριο ταχείας αποκλιμάκωσης της σύρραξης, οι πιέσεις στην προσφορά εκτιμάται ότι θα παραμείνουν.
Η ελληνική ενεργειακή θωράκιση και τα όριά της
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα ξεχωρίζει ως σχετικά ισχυρός κρίκος, χάρη στην παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών από τη Helleniq Energy και τη Motor Oil και την ύπαρξη στρατηγικών αποθεμάτων, όπως επιβάλλει η συμμετοχή στην IEA και την ΕΕ (τουλάχιστον 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών ή 61 ημέρες κατανάλωσης). Καθοριστικό πλεονέκτημα αποτελεί ο αγωγός 53 χιλιομέτρων που τροφοδοτεί απευθείας το «Ελευθέριος Βενιζέλος» με Jet A-1 από τον Ασπρόπυργο, μέσω της OFC Aviation Fuel Services, με μεγάλη αποθηκευτική ικανότητα και 144 σημεία ανεφοδιασμού.
Ωστόσο, η εγχώρια επάρκεια δεν αναιρεί την εξάρτηση από εισαγόμενο αργό πετρέλαιο ούτε εξασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξουν τοπικά ή λειτουργικά προβλήματα, ειδικά αν η κρίση παραταθεί και κλιμακωθεί σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια προορισμού. Η ανθεκτικότητα της ελληνικής υποδομής μπορεί να δοκιμαστεί επίσης από αυξημένο «tankering», δηλαδή από αεροσκάφη που θα επιλέγουν να φορτώνουν επιπλέον καύσιμο στην Αθήνα, πιέζοντας τις εγκαταστάσεις.
Aegean, Sky Express και ΔΑΑ στο επίκεντρο της πίεσης
Η Aegean έχει αντισταθμίσει περίπου το 60% των αναγκών της σε jet fuel, περιορίζοντας τον άμεσο αντίκτυπο των τιμών, και ήδη προχώρησε σε αυξήσεις 7%-8% στα εισιτήρια. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζεται, τα συμβόλαια hedging καλύπτουν μόνο τον τιμολογιακό κίνδυνο και όχι τον κίνδυνο φυσικής έλλειψης καυσίμου σε συγκεκριμένα αεροδρόμια, που μπορεί να οδηγήσει σε ακυρώσεις ή αλλαγές δρομολογίων.
Η Sky Express, αξιοποιώντας τον νεότερο και αποδοτικότερο στόλο της, επέλεξε προς το παρόν να μην μετακυλίσει το αυξημένο κόστος στους επιβάτες, στηριζόμενη σε ισχυρή λειτουργική κερδοφορία. Η στάση αυτή, όμως, τελεί υπό αναθεώρηση εφόσον η κρίση παραταθεί και οι πιέσεις ενταθούν. Παράλληλα, ο ΔΑΑ, ως πύλη εισόδου για τα δύο τρίτα του ελληνικού τουρισμού, κινδυνεύει να δει έσοδα από αεροπορικά τέλη να υποχωρούν, αν ευρωπαϊκές εταιρείες μειώσουν πτήσεις λόγω κόστους ή ανεπάρκειας καυσίμων στα αεροδρόμια βάσης τους.
Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι να μείνουν πρώτες χωρίς καύσιμο η Αθήνα, η Aegean ή η Sky Express, αλλά να παρασυρθούν από μια ευρωπαϊκή δικτυακή διαταραχή: tankering, βαρύτερα αεροσκάφη, μειωμένη ευελιξία, καθυστερήσεις και επιλεκτικές ακυρώσεις, ενδεχομένως στο αποκορύφωμα της θερινής περιόδου.
Σχόλιο 
: Η Ελλάδα μπαίνει στην κρίση jet fuel από θέση σχετικής ισχύος, αλλά η πραγματική δοκιμασία θα είναι η αντοχή του ευρωπαϊκού δικτύου πτήσεων. Για επενδυτές και τουριστική βιομηχανία, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο το επίπεδο των τιμών, αλλά αν και πότε η ενεργειακή πίεση θα μετατραπεί σε περιορισμό χωρητικότητας και προσφοράς, με άμεσο αντίκτυπο σε έσοδα, ροές επισκεπτών και αποτιμήσεις.
#Aegean #SkyExpress #ΔΑΑ #jetfuel #τουρισμός #ενέργεια
