Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε να φυλακίσει δημοσιογράφο αν δεν αποκαλύψει την πηγή του για μυστική αποστολή διάσωσης πιλότου στο Ιράν. Η σύγκρουση εθνικής ασφάλειας και ελευθερίας του Τύπου επανέρχεται με οξύ τρόπο στο προσκήνιο στις ΗΠΑ.
Σε μια πρωτοφανή για αμερικανικά δεδομένα επίθεση κατά της δημοσιογραφίας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε δημόσια ότι θα επιδιώξει τη φυλάκιση δημοσιογράφου, εάν δεν αποκαλύψει την πηγή που διέρρευσε πληροφορίες για την εν εξελίξει αποστολή διάσωσης μέλους πληρώματος αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους στο Ιράν.
Απειλές με επίκληση της εθνικής ασφάλειας
Μιλώντας από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ χαρακτήρισε «διαρροή» την ενημέρωση δημοσιογράφου ότι, μετά την κατάρριψη αμερικανικού F-15 στο Ιράν, ο ένας από τους δύο αξιωματικούς είχε διασωθεί, ενώ ο δεύτερος παρέμενε αγνοούμενος. Ο ίδιος υποστήριξε ότι τα μέσα ενημέρωσης δεν γνώριζαν για τον αγνοούμενο μέχρι τη συγκεκριμένη διαρροή και προανήγγειλε σκληρή στάση απέναντι στο μέσο που δημοσίευσε πρώτα την πληροφορία.
«Θα πάμε στο μέσο που το δημοσίευσε και θα πούμε: “εθνική ασφάλεια, δώστε την πηγή ή πηγαίνετε φυλακή”», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας τον άνθρωπο που έδωσε την πληροφορία «άρρωστο». Κατά τον Τραμπ, η δημοσιοποίηση ότι υπήρχε Αμερικανός αξιωματικός ζωντανός σε ιρανικό έδαφος, «έθεσε σε μεγάλο κίνδυνο» την αποστολή διάσωσης, καθώς – όπως είπε – η Τεχεράνη εξέδωσε ανακοίνωση με «μεγάλη ανταμοιβή» για όποιον τον συλλάβει.
Ο πρόεδρος περιέγραψε δραματικά την επιχείρηση, αναφέροντας ότι ο τραυματισμένος αξιωματικός «αιμορραγούσε έντονα», περιποιήθηκε μόνος του τα τραύματά του και στη συνέχεια εντόπισε τρόπο να επικοινωνήσει με τις αμερικανικές δυνάμεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, στην επιχείρηση εμπλέχθηκαν 155 αεροσκάφη, περιλαμβανομένων βομβαρδιστικών, μαχητικών, ιπτάμενων τάνκερ και ειδικών μέσων έρευνας-διάσωσης.
Το νομικό κενό και το προηγούμενο Μίλερ
Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο το διαχρονικό κενό προστασίας των δημοσιογραφικών πηγών σε ομοσπονδιακό επίπεδο στις ΗΠΑ. Παρότι πολλές Πολιτείες και η Ουάσιγκτον διαθέτουν λεγόμενους «shield laws» που προστατεύουν τους δημοσιογράφους από την υποχρέωση αποκάλυψης πηγών, δεν υπάρχει αντίστοιχος ομοσπονδιακός νόμος. Έτσι, σε υποθέσεις που επικαλούνται λόγους εθνικής ασφάλειας, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορεί να επιχειρήσει να εξαναγκάσει δημοσιογράφους να καταθέσουν, με την απειλή ακόμη και φυλάκισης για περιφρόνηση δικαστηρίου.
Χαρακτηριστικό προηγούμενο αποτελεί η υπόθεση της Τζούντιθ Μίλερ, τότε δημοσιογράφου των «New York Times», η οποία το 2005 φυλακίστηκε για μήνες επειδή αρνήθηκε να αποκαλύψει την πηγή της στην έρευνα για τη διαρροή της ταυτότητας της πράκτορα της CIA, Βάλερι Πλέιμ. Τελικά αποφυλακίστηκε όταν ο τότε προσωπάρχης του αντιπροέδρου Ντικ Τσέινι, Σκούτερ Λίμπι, της έδωσε – σύμφωνα με την ίδια – την άδεια να τον κατονομάσει.
Πόλεμος στο Ιράν και πίεση στην ελευθερία του Τύπου
Οι δηλώσεις Τραμπ έρχονται σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν εισέρχεται στην έβδομη εβδομάδα και η Ουάσιγκτον απειλεί με κλιμάκωση, συμπεριλαμβανομένων πληγμάτων σε υποδομές εάν η Τεχεράνη δεν συναινέσει σε συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η επίκληση της «εθνικής ασφάλειας» για να ασκηθεί πίεση σε μέσα ενημέρωσης και δημοσιογράφους εντείνει τις ανησυχίες οργανώσεων για την ελευθερία του Τύπου, που εδώ και χρόνια καταγράφουν αυξανόμενη εχθρότητα του πολιτικού συστήματος απέναντι στα ΜΜΕ.
Πέρα από το συγκεκριμένο περιστατικό, η απειλή φυλάκισης λειτουργεί αποτρεπτικά για μελλοντικές αποκαλύψεις, ιδίως σε θέματα άμυνας και εξωτερικής πολιτικής, όπου ο έλεγχος της εκτελεστικής εξουσίας είναι κρίσιμος. Το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τις σχέσεις του Τραμπ με τα ΜΜΕ, αλλά τον ίδιο τον θεσμικό ρόλο της ερευνητικής δημοσιογραφίας σε ένα δημοκρατικό σύστημα.
Σχόλιο 
: Η ρητορική Τραμπ μετατρέπει την έννοια της εθνικής ασφάλειας σε εργαλείο πειθάρχησης του Τύπου, δοκιμάζοντας τα όρια της Πρώτης Τροπολογίας και στέλνοντας ψυχροπολεμικό μήνυμα σε κάθε επίδοξο πληροφοριοδότη. Για τις φιλελεύθερες δημοκρατίες, η υπόθεση λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και τη διαφάνεια όταν η εκτελεστική εξουσία δεν διστάζει να απειλήσει ευθέως τους θεσμικούς «ελεγκτές» της.
#ΗΠΑ #Trump #ΕλευθερίαΤύπου #Ιράν #ΜΜΕ
