Η προσωρινή εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν ανοίγει παράθυρο δύο εβδομάδων για την αποσυμφόρηση των Στενών του Ορμούζ. Περισσότερα από 800 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα, με τις ναυτιλιακές να ζητούν σαφείς όρους ασφάλειας και διέλευσης.
Η προσωρινή κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δημιουργεί μια στενή, αλλά κρίσιμη ευκαιρία για την επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπου πάνω από 800 πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο. Παρά την πανηγυρική διατύπωση του Ντόναλντ Τραμπ περί «πλήρους, άμεσου και ασφαλούς ανοίγματος», η εικόνα στο επιχειρησιακό επίπεδο παραμένει θολή.
Ασάφειες στη συμφωνία και περιορισμένη εμπιστοσύνη
Το Ιράν κάνει λόγο για παράθυρο δύο εβδομάδων ασφαλούς διέλευσης, «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του» και εντός «τεχνικών περιορισμών». Ωστόσο, δεν είναι σαφές πότε ακριβώς τίθεται σε ισχύ η εκεχειρία, αν προβλέπονται πληρωμές διέλευσης και με ποιους όρους θα παρέχεται προστασία σε πλοία που δεν τελούν υπό ιρανική αιγίδα. Η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική της Ουάσιγκτον και του Ιράν τροφοδοτεί την επιφυλακτικότητα της αγοράς.
Ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θα «βοηθήσουν με τη συσσώρευση της κυκλοφορίας» και θα «παραμείνουν στην περιοχή» για να διασφαλίσουν ομαλές ροές. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Jennifer Parker, επίκουρη καθηγήτρια στο University of Western Australia Defence and Security Institute, «δεν επαναφέρεις τις παγκόσμιες ροές ναυτιλίας μέσα σε 24 ώρες». Σε κανονικές συνθήκες, περίπου 135 πλοία διέρχονται καθημερινά από τα Στενά, ρυθμός που έχει καταρρεύσει μετά το ξέσπασμα του πολέμου.
Ενεργειακός κλοιός και παγκόσμιες αγορές
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, ο εγκλωβισμένος στόλος αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από ενεργειακά πλοία: 426 δεξαμενόπλοια με αργό και προϊόντα, 34 πλοία υγροποιημένου πετρελαϊκού αερίου (LPG) και 19 υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Τα υπόλοιπα είναι bulk carriers και containerships με αγροτικά, μεταλλεύματα και εμπορευματοκιβώτια. Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η κίνηση LNG, καθώς κανένα φορτωμένο πλοίο δεν έχει περάσει τα Στενά από την έναρξη του πολέμου, ενώ πρόσφατη προσπάθεια διέλευσης ανετράπη την τελευταία στιγμή. Υπενθυμίζεται ότι περίπου το 20% της παγκόσμιας κίνησης LNG διέρχεται από το Ορμούζ.
Από το πρωί της Τετάρτης, περισσότερα από 1.000 πλοία αναμένουν εκατέρωθεν των Στενών, συγκεντρωμένα γύρω από το Ντουμπάι και το Khor Fakkan. Ο Lewis Hart, επικεφαλής ναυτασφαλίσεων Ασίας στην Willis Towers Watson, προειδοποιεί ότι ακόμη και στο πλαίσιο της εκεχειρίας «η δραστηριότητα θα επανεκκινήσει με μετρημένο τρόπο και όχι ταυτόχρονα».
Ελληνικό ενδιαφέρον και γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Τα βλέμματα στρέφονται ήδη στα πρώτα πλοία που επιχειρούν έξοδο. Δεξαμενόπλοιο Suezmax ιρανικής σημαίας, το Tour 2, υπό αμερικανικές κυρώσεις, κινείται σε ζεύγος με φορτηγό ξηρού φορτίου ελληνικών συμφερόντων, το NJ Earth. Το ιστορικό πορείας του τελευταίου στον Περσικό Κόλπο υποδηλώνει είτε σκόπιμη παραποίηση δεδομένων AIS είτε παρεμβολές ηλεκτρονικού πολέμου, στοιχείο που φωτίζει το εύρος των υβριδικών κινδύνων για τη ναυτιλία.
Ο Michael Pregent, πρώην σύμβουλος αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, χαρακτηρίζει την εκεχειρία «εύθραυστη» και εκτιμά ότι το ιρανικό καθεστώς πιθανόν θα επιχειρήσει να ελέγξει «ποιος κινείται, ποιος πληρώνει τι και σε ποιον θα απαγορεύεται η διέλευση». Σε αυτό το πλαίσιο, οι ναυτασφαλιστικές καλούνται να κοστολογήσουν εκ νέου τον κίνδυνο, ενώ οι πλοιοκτήτες –μεταξύ αυτών και ισχυροί ελληνικοί όμιλοι– θα πρέπει να αποφασίσουν αν και πότε θα αξιοποιήσουν το δίβδομο παράθυρο διέλευσης.
Η Ιαπωνική Ένωση Πλοιοκτητών, όπως και άλλοι κλαδικοί φορείς, δηλώνει ότι θα αξιολογήσει πρώτα τις λεπτομέρειες της συμφωνίας πριν εκδώσει οδηγίες στα μέλη της. Η στάση αυτή αντανακλά τη γενικευμένη αντίληψη ότι η επανεκκίνηση των ροών δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά βαθιά πολιτικό και γεωστρατηγικό.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ λειτουργεί ως υπενθύμιση της δομικής ενεργειακής εξάρτησης της Δύσης από έναν εξαιρετικά ευάλωτο θαλάσσιο διάδρομο. Η δίβδομη εκεχειρία δεν λύνει το πρόβλημα, απλώς αγοράζει χρόνο. Για τη διεθνή –και ειδικά την ελληνική– ναυτιλία, το πραγματικό διακύβευμα είναι αν θα υπάρξει θεσμοθετημένο, πολυμερές καθεστώς ασφαλούς διέλευσης ή αν η πρόσβαση θα παραμείνει εργαλείο πίεσης στα χέρια της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον. Μέχρι να απαντηθεί αυτό, τα ασφάλιστρα κινδύνου, η μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και LNG και η γεωπολιτική αβεβαιότητα θα συνεχίσουν να τιμολογούνται ακριβά από τις αγορές.
#Ormuz #Iran #USA #Nautilia #Energeia #LNG
