Η Ελλάδα συμμετέχει στη συλλογική κίνηση του ΙΕΑ, αποδεσμεύοντας 2 εκατ. βαρέλια διυλισμένων καυσίμων. Η κίνηση στοχεύει στην ενίσχυση της προσφοράς και τον περιορισμό των τιμών.
Η Ελλάδα καλείται να αποδεσμεύσει 2 εκατομμύρια βαρέλια καυσίμων από τα στρατηγικά της αποθέματα, στο πλαίσιο της συλλογικής δράσης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που πυροδότησε ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ποσότητα που έχει απελευθερώσει ποτέ η χώρα από τα στρατηγικά της αποθέματα, κίνηση που αναδεικνύει το βάθος και τη σοβαρότητα της τρέχουσας συγκυρίας στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Τι προβλέπει η απόφαση και ο ρόλος των διυλιστηρίων
Η αποδέσμευση αφορά διυλισμένα προϊόντα – βενζίνες, ντίζελ και μαζούτ – και αποτελεί το μερίδιο που αναλογεί στην Ελλάδα από τη συνολική απόφαση του ΙΕΑ για απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του Οργανισμού, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ ξεκινούν την αποδέσμευση στα τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου, ενώ η Ασία και η Ωκεανία κινούνται ακόμη ταχύτερα.
Στην ελληνική περίπτωση, το βάρος πέφτει στους δύο διυλιστηριακούς ομίλους, Helleniq Energy και Motor Oil, οι οποίοι τηρούν τα στρατηγικά αποθέματα τουλάχιστον 90 ημερών, τόσο για τις δικές τους ανάγκες όσο και για λογαριασμό εταιρειών εμπορίας καυσίμων. Η κατανομή ανά προϊόν, το ακριβές χρονοδιάγραμμα και οι τεχνικές λεπτομέρειες της διαδικασίας αναμένεται να οριστικοποιηθούν σε σημερινή ευρεία σύσκεψη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπό τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου.
Τα 2 εκατ. βαρέλια αντιστοιχούν περίπου σε μία εβδομάδα εθνικής κατανάλωσης καυσίμων (300.000-310.000 βαρέλια ημερησίως) ή σε περίπου 13% των συνολικών στρατηγικών αποθεμάτων της χώρας, τα οποία εκτιμώνται σε 14-15 εκατ. βαρέλια. Η κίνηση, επομένως, δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια, αλλά ουσιαστική παρέμβαση σε ένα κρίσιμο απόθεμα ασφαλείας.
Πίεση στις τιμές, ερωτήματα για την ασφάλεια εφοδιασμού
Παρά τη σημαντική αποδέσμευση, αρμόδιοι παράγοντες των διυλιστηρίων εμφανίζονται καθησυχαστικοί ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού. Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό πλεόνασμα παραγωγής σε σχέση με την εγχώρια ζήτηση, εξάγοντας περίπου το 60% της παραγωγής των δύο ομίλων. Σε περίπτωση που υπάρξει κίνδυνος, η πρώτη γραμμή άμυνας είναι η μείωση των εξαγωγών ώστε να διασφαλιστεί η εγχώρια αγορά.
Το πρόβλημα σήμερα εντοπίζεται κυρίως στις τιμές. Η μέση λιανική τιμή της βενζίνης διαμορφώνεται στα 2,073 ευρώ το λίτρο, ενώ το ντίζελ, που αντιμετωπίζει διεθνώς μεγάλη έλλειψη, κινείται στα 2,072 ευρώ. Από την έναρξη της κρίσης, οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά περίπου 18% στη βενζίνη και 32% στο ντίζελ, με τον κίνδυνο περαιτέρω εκτίναξης να παραμένει ορατός.
Στον αντίποδα, στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οι τιμές στην Ελλάδα παραμένουν συγκρατημένες, χάρη στη συμβολή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και της υδροηλεκτρικής παραγωγής. Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος σημείωσε ότι οι χονδρεμπορικές τιμές κινούνται μεσοσταθμικά κάτω από τα 100 ευρώ ανά MWh και δεν δικαιολογούν συναγερμό ως προς τις επιπτώσεις στη λιανική.
Κρίσιμες συσκέψεις για Πάσχα και Μέση Ανατολή
Στο ΥΠΕΝ πραγματοποιούνται σήμερα δύο διαδοχικές συσκέψεις. Η πρώτη, με τη συμμετοχή ΡΑΑΕΥ, ΔΕΣΦΑ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, διυλιστηρίων, προμηθευτών φυσικού αερίου και εταιρειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, επικεντρώνεται στην ασφάλεια εφοδιασμού και την ομαλή ηλεκτροδότηση της χώρας ενόψει Πάσχα. Πέρυσι, σε αντίστοιχη περίοδο χαμηλής ζήτησης, χρειάστηκαν περικοπές-ρεκόρ στην παραγωγή από φωτοβολταϊκά, καθώς το σύστημα δεν μπορούσε να απορροφήσει την υπερπροσφορά.
Φέτος, χάρη στην εκτεταμένη τηλεμέτρηση, οι περικοπές γίνονται πλέον εξ αποστάσεως. Την περασμένη Κυριακή έφτασαν τα 6 GW, ενώ την Κυριακή του Πάσχα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στα 4 GW. Η δεύτερη σύσκεψη αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεων της συνεχιζόμενης κρίσης στη Μέση Ανατολή, στο πλαίσιο τακτικών συναντήσεων παρακολούθησης.
Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα σημάδια πίεσης γίνονται ολοένα και πιο εμφανή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Γαλλία, όπου ένα στα πέντε πρατήρια αντιμετωπίζει ελλείψεις καυσίμων. Ο επικεφαλής του ΙΕΑ Φατίχ Μπιρόλ χαρακτήρισε μάλιστα την τρέχουσα κρίση πετρελαίου και φυσικού αερίου «πιο σοβαρή από το άθροισμα των κρίσεων του 1973, 1979 και 2022».
Σχόλιο 
: Η απόφαση για αποδέσμευση 2 εκατ. βαρελιών είναι κλασικό δίλημμα «τιμής έναντι ασφάλειας»: βραχυπρόθεσμα ενισχύει την προσφορά και στέλνει μήνυμα συντονισμένης δράσης, αλλά μεσοπρόθεσμα εκθέτει μια χώρα χωρίς δική της παραγωγή στο κόστος αναπλήρωσης σε πιθανώς πολύ υψηλότερες τιμές. Για την Ελλάδα, το πραγματικό τεστ θα είναι αν η κίνηση αυτή μεταφραστεί σε αισθητή ανακούφιση στη λιανική αντλία ή αν απορροφηθεί ενδιάμεσα από τη δομή της αγοράς καυσίμων.
#ενεργειακή_κρίση #καύσιμα #ΙΕΑ #στρατηγικά_αποθέματα #ΥΠΕΝ
