Η εκεχειρία Τραμπ με το Ιράν στην κρίσιμη θαλάσσια οδό του Ορμούζ αποτρέπει την κλιμάκωση, αλλά μεταφέρει στην Ευρώπη το οικονομικό βάρος. Η ΕΕ φοβάται ότι θα πληρώσει ξανά για την ασφάλεια, την ενέργεια και τη σταθερότητα χωρίς αντίστοιχη αμερικανική συνεισφορά.
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν, απομακρύνοντας το ενδεχόμενο ολοκληρωτικής σύγκρουσης, αντιμετωπίζεται στις Βρυξέλλες με ανακούφιση αλλά και βαθιά καχυποψία. Για ακόμη μία φορά, όπως σημειώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι ΗΠΑ παίρνουν τις μεγάλες στρατηγικές αποφάσεις και η Ευρώπη καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό – πολιτικό, οικονομικό και ενεργειακό.
Ορμούζ: ακριβή αποναρκοθέτηση και νέα τέλη διέλευσης
Η ΕΕ είχε ήδη δεσμευθεί ότι, όταν σταματήσουν οι εχθροπραξίες, θα συμβάλει στην αποκατάσταση της ασφάλειας στη στρατηγική θαλάσσια δίοδο του Στενού του Ορμούζ. Μετά την εκεχειρία, η υπόσχεση αυτή αποκτά άμεσο περιεχόμενο: Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να βρεθούν στην πρώτη γραμμή μιας δαπανηρής ναυτικής επιχείρησης συνοδείας πλοίων και εκκαθάρισης ναρκών.
Το ιστορικό προηγούμενο, η αμερικανο-συμμαχική επιχείρηση «Earnest Will» στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κόστισε τότε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια – ποσό που σήμερα θα ξεπερνούσε το 1 δισ. δολάρια. Ακόμη και αν επιμεριστεί σε στόλους πολλών χωρών, η οικονομική επιβάρυνση παραμένει τεράστια για ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς ήδη πιεσμένους από την Ουκρανία και τις εσωτερικές κοινωνικές ανάγκες.
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ δηλώνει ότι εξετάζει «κοινή επιχείρηση» με το Ιράν και το Ομάν για την επιβολή διοδίων στα διερχόμενα εμπορικά πλοία. Αυτό θα σήμαινε ότι τα ευρωπαϊκά τάνκερ και εμπορικά πλοία, πέρα από το κόστος ασφάλειας, θα επιβαρύνονται και με νέα τέλη διέλευσης σε έναν θαλάσσιο διάδρομο ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ενέργεια.
Ενεργειακό σοκ και ακριβή συμμαχία
Ακόμη και αν δεν χρειαστεί πλήρης αποναρκοθέτηση, οι επιπτώσεις στον ενεργειακό λογαριασμό της Ευρώπης είναι ήδη αισθητές. Η αβεβαιότητα στην περιοχή κρατά τις τιμές πετρελαίου και ναυτιλιακών ασφαλίστρων αυξημένες, με τις κυβερνήσεις να προειδοποιούν ότι οι μειώσεις στην αντλία δεν θα έρθουν γρήγορα – και ότι συχνά δεν περνούν καν στον τελικό καταναλωτή.
Για πολλούς Ευρωπαίους, η υπόθεση του Ορμούζ εντάσσεται σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Στη Γάζα, η Ευρώπη αναμένεται να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση. Στην Ουκρανία, όπως επισημαίνουν ευρωβουλευτές, η ΕΕ «πληρώνει τον πόλεμο σχεδόν μόνη της» καθώς η Ουάσιγκτον στέλνει αντιφατικά μηνύματα. Τώρα, η ασφάλεια μιας παγκόσμιας θαλάσσιας αρτηρίας κινδυνεύει να γίνει ακόμη ένας ευρωπαϊκός λογαριασμός για μια συμμαχία ΝΑΤΟ που παρουσιάζεται ολοένα και λιγότερο αμοιβαία.
Η αίσθηση αυτή αναμένεται να κυριαρχήσει και στην άτυπη σύνοδο κορυφής στη Λευκωσία, όπου οι ηγέτες θα συζητήσουν παράλληλα τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Διπλωμάτες παραδέχονται ότι η ΕΕ, χωρίς επαρκή «σκληρή ισχύ», αναγκάζεται να διαπραγματεύεται και να περιορίζει ζημιές, αντί να επιβάλλει τη βούλησή της.
Διπλωματικός μαραθώνιος με αβέβαιο αποτέλεσμα
Παράλληλα με τις οικονομικές ανησυχίες, εξελίσσεται ένας έντονος διπλωματικός μαραθώνιος. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ηγείται ομάδας 15 χωρών που δεσμεύθηκαν να «διευκολύνουν την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας» όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός και η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας μεταβαίνουν στη Μέση Ανατολή για να στηρίξουν τη μονιμοποίηση της εκεχειρίας, η οποία προς το παρόν έχει ορίζοντα μόλις δύο εβδομάδων.
Ευρωπαίος διπλωμάτης ξεκαθαρίζει ότι η υπόσχεση για συμβολή στην αποκατάσταση της ασφάλειας στον Ορμούζ «δεν είναι λευκή επιταγή». Η ΕΕ, λέει, είναι έτοιμη να βοηθήσει «υπό τις σωστές προϋποθέσεις», υπονοώντας ότι δεν θα αναλάβει απεριόριστες δεσμεύσεις χωρίς σαφές πλαίσιο, διεθνή νομιμοποίηση και συμμετοχή άλλων δυνάμεων.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση του Στενού του Ορμούζ αναδεικνύει με οξύτητα το στρατηγικό έλλειμμα της Ευρώπης: υψηλή οικονομική ισχύς, περιορισμένη στρατιωτική επιρροή και αυξανόμενη εξάρτηση από τις αποφάσεις μιας απρόβλεπτης Ουάσιγκτον. Αν η ΕΕ δεν αποκτήσει ενιαία φωνή και αξιόπιστη αποτρεπτική ικανότητα, θα συνεχίσει να λειτουργεί ως «ταμίας» κρίσεων που προκαλούν άλλοι, με άμεσο κόστος για τους Ευρωπαίους φορολογουμένους και την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
#Ευρώπη #Ιράν #Τραμπ #Ορμούζ #Ενέργεια #ΝΑΤΟ
