Τα Στενά του Ορμούζ υποτίθεται ότι άνοιξαν με την εκεχειρία. Στην πραγματικότητα, δεν έκλεισαν ποτέ πλήρως – αλλά τώρα λειτουργούν υπό όρους που ισοδυναμούν με de facto έλεγχο από το Ιράν.
Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
Ο Donald Trump απαιτεί δημόσια να σταματήσει οποιαδήποτε μορφή «διοδίων» για τα δεξαμενόπλοια. Η Τεχεράνη, μέσω της νέας ηγεσίας της, ξεκαθαρίζει ότι ο έλεγχος του περάσματος είναι κυριαρχικό της δικαίωμα.
Δεν πρόκειται για τεχνική διαφωνία. Πρόκειται για σύγκρουση στρατηγικής.
Το πραγματικό παιχνίδι: ποιος ελέγχει τη ροή ενέργειας
Από τα Στενά του Ορμούζ περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όποιος ελέγχει τη ροή, επηρεάζει:
– τιμές ενέργειας
– ναυτιλιακά κόστη
– ασφάλιστρα κινδύνου
– παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού
Το Ιράν δεν χρειάζεται να κλείσει το πέρασμα. Αρκεί να το κάνει αβέβαιο, ακριβό ή αργό.
Αυτό ακριβώς κάνει.
Από εκεχειρία σε οικονομικό πόλεμο
Η απαίτηση για «διόδια» δεν είναι οικονομικό μέτρο. Είναι εργαλείο πίεσης.
Αν εφαρμοστεί:
– δημιουργεί προηγούμενο κρατικού ελέγχου σε διεθνή ναυτιλιακή αρτηρία
– μεταφέρει κόστος σε εταιρείες και κράτη
– ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης
Η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να το αποδεχθεί. Όχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά για λόγους αρχής: αν περάσει αυτό, ανοίγει ο δρόμος για ανάλογες πρακτικές σε άλλα choke points.
Η εκεχειρία αρχίζει να «σπάει»
Η διαφωνία για τον Ορμούζ αποκαλύπτει την αδυναμία της συμφωνίας:
– Δεν υπάρχει κοινή κατανόηση βασικών όρων
– Δεν υπάρχει μηχανισμός επιβολής
– Δεν υπάρχει trust μεταξύ των πλευρών
Η εκεχειρία μετατρέπεται από στρατιωτική παύση σε οικονομική σύγκρουση.
Και αυτό είναι πιο επικίνδυνο.
Το Ιράν αλλάζει το παιχνίδι
Η στρατηγική της Τεχεράνης είναι ξεκάθαρη:
Δεν μπορεί να νικήσει στρατιωτικά τις ΗΠΑ.
Μπορεί όμως να πιέσει το σύστημα που στηρίζει την αμερικανική ισχύ: την παγκόσμια οικονομία.
Με τον έλεγχο του Ορμούζ:
– αυξάνει το global risk premium
– δημιουργεί πίεση σε Ευρώπη και Ασία
– μεταφέρει το κόστος του πολέμου διεθνώς
Αυτό είναι asymmetric warfare στην πράξη.
Οι αγορές δεν περιμένουν
Η αβεβαιότητα στο πέρασμα έχει ήδη συνέπειες:
– καθυστερήσεις στη ναυτιλία
– αύξηση ασφαλίστρων για tankers
– μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου
Η αγορά δεν περιμένει να δει αν η εκεχειρία θα κρατήσει. Προεξοφλεί το ρίσκο.
Και το τιμολογεί.
Το Islamabad ως σημείο καμπής
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν.
Εκεί θα πρέπει να απαντηθεί το βασικό ερώτημα:
Είναι ο Ορμούζ διεθνές πέρασμα ή εργαλείο εθνικής κυριαρχίας;
Αν δεν υπάρξει συμφωνία σε αυτό, δεν υπάρχει συμφωνία σε τίποτα.
Bottom line
Η μάχη δεν είναι πλέον μόνο στρατιωτική. Είναι ενεργειακή και οικονομική.
Ο Ορμούζ είναι το νέο battlefield.
Και αυτή τη φορά, δεν μετράνε μόνο οι πύραυλοι. Μετράει ποιος μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή λειτουργία της παγκόσμιας οικονομίας.
Το Ιράν δείχνει ότι μπορεί.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να το μπλοκάρουν.
Το αποτέλεσμα θα καθορίσει όχι μόνο την έκβαση της εκεχειρίας, αλλά και το νέο μοντέλο ισχύος στη Μέση Ανατολή.
