Η Ουγγαρία βαδίζει σε μια εκλογική αναμέτρηση με διακύβευμα το ίδιο το πολιτικό της σύστημα και τον προσανατολισμό της στην ΕΕ. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει άμεσα και την ισορροπία δυνάμεων ανάμεσα σε Βρυξέλλες και Μόσχα.
Η εκλογική αναμέτρηση της 12ης Απριλίου στην Ουγγαρία περιγράφεται ως η σημαντικότερη από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1989-90. Για πρώτη φορά μετά το 2010, ο Βίκτορ Όρμπαν και το κυβερνών κόμμα Fidesz αντιμετωπίζουν μια ρεαλιστική απειλή απώλειας της εξουσίας, από το συντηρητικό κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγκιαρ. Η κάλπη δεν αφορά μόνο την εσωτερική πορεία της χώρας, αλλά και την αρχιτεκτονική ισχύος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη δυνατότητα επιρροής της Ρωσίας στο εσωτερικό της.
Το «σύστημα Όρμπαν» και η διάβρωση των θεσμών
Από την πρώτη εκλογική νίκη με αυξημένη πλειοψηφία το 2010, ο Όρμπαν διαμόρφωσε ένα «Σύστημα Εθνικής Συνεργασίας», αναδομώντας ριζικά την κρατική ελίτ, τη διοίκηση, τη δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση. Καίριες θέσεις καταλήφθηκαν από πιστούς του, μετατρέποντας την Ουγγαρία σε ένα υπερσυγκεντρωτικό κράτος, όπου οι μηχανισμοί ελέγχου και ισορροπιών έχουν ουσιαστικά αποδυναμωθεί.
Η πλειονότητα των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης ελέγχεται πλέον άμεσα ή έμμεσα από κύκλους προσκείμενους στο Fidesz, η αυτονομία των πανεπιστημίων έχει συρρικνωθεί και σημαντικό μέρος της δημόσιας περιουσίας έχει μεταφερθεί σε «ιδρύματα» που συνδέονται με το καθεστώς. Ειδικοί περιγράφουν το σημερινό μοντέλο ως «υβριδικό σύστημα», ανάμεσα σε δημοκρατία και αυταρχισμό.
Κοινωνική δυσαρέσκεια και στρεβλό εκλογικό σύστημα
Παρά την ευνοϊκή φορολογική πολιτική προς τη μεσαία και ανώτερη μεσαία τάξη, η οικονομική κατάσταση πολλών Ούγγρων έχει επιδεινωθεί, όπως και οι υποδομές, η υγεία και η εκπαίδευση. Η εκτεταμένη διαφθορά και η αίσθηση ατιμωρησίας για «ημέτερους» τροφοδοτούν την κοινωνική κόπωση, όπως και το κλίμα «λεκτικού εμφυλίου» που καλλιεργεί ο Όρμπαν, δαιμονοποιώντας επικριτές ως «προδότες» και παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως «θύτη» στον πόλεμο με τη Ρωσία.
Το εκλογικό σύστημα, ωστόσο, λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για το καθεστώς. Από τους 199 βουλευτές, οι 106 εκλέγονται σε μονοεδρικές περιφέρειες με απλή πλειοψηφία, σχεδιασμένες έτσι ώστε οι προπύργιοι του Fidesz να είναι μικρότεροι σε πληθυσμό. Έτσι, με περίπου 53% των ψήφων το 2022, το κόμμα εξασφάλισε σχεδόν 68% των εδρών.
Επιπλέον, οι εθνοτικοί Ούγγροι σε γειτονικές χώρες ψηφίζουν ταχυδρομικά για κομματικές λίστες, ενώ οι Ούγγροι μετανάστες στη Δυτική Ευρώπη –συνήθως πιο επικριτικοί προς τον Όρμπαν– πρέπει να προσέλθουν σε πρεσβείες και προξενεία, χωρίς δυνατότητα επιστολικής ψήφου. Οι ειδικοί θεωρούν το σύστημα άδικο, αλλά δεν αναμένουν μαζική νοθεία, παρά μόνο περιθώρια χειραγώγησης στην επιστολική ψήφο.
Διακύβευμα για ΕΕ και Ρωσία – ο ρόλος Μάγκιαρ
Ο Όρμπαν έχει διακηρυγμένο στόχο να «κατακτήσει τις Βρυξέλλες», μετατρέποντας την ΕΕ σε χαλαρή συνομοσπονδία κυρίαρχων κρατών. Με συνεχείς βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις, ιδίως για την Ουκρανία, έχει συχνά παραλύσει την ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων. Μια νέα νίκη του θα ενίσχυε περαιτέρω τον ευρωσκεπτικισμό, ενώ μια αλλαγή εξουσίας στη Βουδαπέστη θα ενδυνάμωνε το στρατόπεδο υπέρ μιας πιο συνεκτικής ΕΕ.
Η Μόσχα έχει επίσης πολλά να χάσει. Καμία άλλη χώρα-μέλος δεν διατηρεί τόσο στενούς δεσμούς με τη Ρωσία. Παρά την τυπική στήριξη των περισσότερων κυρώσεων μετά το 2014, ο Όρμπαν έχει συστηματικά επιδιώξει εξαιρέσεις και αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής γραμμής έναντι του Κρεμλίνου. Μια ενδεχόμενη ήττα του θα συνιστούσε σημαντικό πλήγμα για τα ρωσικά συμφέροντα εντός της ΕΕ.
Ο Πέτερ Μάγκιαρ, πρώην σύμμαχος του Όρμπαν, υπόσχεται επαναπροσέγγιση με ΕΕ και ΝΑΤΟ, αποστασιοποίηση από τη Ρωσία, θεσμική αναθεώρηση με πιο δίκαιο εκλογικό σύστημα, περιορισμό θητειών πρωθυπουργού και νέο Σύνταγμα. Παρά την πρόθεση να διατηρήσει σκληρή στάση στο μεταναστευτικό και πιο προσεκτική γραμμή για την Ουκρανία, έχει προαναγγείλει μετωπική σύγκρουση με τη διαφθορά, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο διώξεων για κορυφαία στελέχη του καθεστώτος.
Μετά την κάλπη: αποδοχή αποτελέσματος και «βαθύ κράτος»
Ο Όρμπαν αποφεύγει να απαντήσει ευθέως αν θα αποδεχθεί μια πιθανή ήττα, περιοριζόμενος να υπενθυμίζει ότι στο παρελθόν έχει και κερδίσει και χάσει εκλογές. Σε περίπτωση αμφισβήτησης του αποτελέσματος, αναλυτές προειδοποιούν για ενδεχόμενες μαζικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις, με την ένταση απέναντι στο καθεστώς να είναι ήδη υψηλή.
Ακόμη και με αλλαγή κυβέρνησης, το «σύστημα Όρμπαν» δύσκολα θα αποδομηθεί. Πολλές κρίσιμες ρυθμίσεις απαιτούν πλειοψηφία δύο τρίτων, ενώ καίριες θέσεις έχουν ήδη «κλειδωθεί» για χρόνια. Ένα νέο κυβερνητικό σχήμα με απλή πλειοψηφία θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα καλά οργανωμένο «βαθύ κράτος» ικανό να σαμποτάρει μεταρρυθμίσεις. Η ουγγρική κάλπη, επομένως, δεν θα κρίνει μόνο ποιος κυβερνά, αλλά και αν μια εδραιωμένη αυταρχική δομή μπορεί πράγματι να ανατραπεί με δημοκρατικά μέσα.
Σχόλιο 
: Η ουγγρική αναμέτρηση λειτουργεί ως τεστ αντοχής για ολόκληρη την ΕΕ: θα αποδειχθεί ότι οι θεσμοί μπορούν να αντιστρέψουν μια δεκαετία συστηματικής αποδημοκρατικοποίησης ή θα παγιωθεί το μοντέλο ενός «εκλογικού αυταρχισμού» εντός της Ένωσης, ενθαρρύνοντας μιμητές και σε άλλα κράτη-μέλη.
#Ουγγαρία #εκλογές #Όρμπαν #Μάγκιαρ #ΕΕ #Ρωσία #δημοκρατία
