Η καναδική Kepler Communications λειτουργεί ήδη το μεγαλύτερο υπολογιστικό σύμπλεγμα σε τροχιά, ανοίγοντας τον δρόμο για την εποχή του orbital compute. Η συνεργασία με τη Sophia Space δείχνει πώς η τεχνητή νοημοσύνη μετακομίζει από τα επίγεια data centers στο Διάστημα.
Η ιδέα των data centers στο Διάστημα παύει σταδιακά να είναι θεωρητικό σενάριο. Η καναδική Kepler Communications έχει θέσει σε τροχιά το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα υπολογιστικό σύμπλεγμα, σηματοδοτώντας την πρώτη ώριμη φάση του λεγόμενου «orbital compute».
Το πρώτο orbital cluster με 40 GPUs σε δίκτυο λέιζερ
Η Kepler εκτόξευσε τον Ιανουάριο ένα σύμπλεγμα 10 επιχειρησιακών δορυφόρων, εξοπλισμένων συνολικά με περίπου 40 Nvidia Orin edge processors (GPUs). Οι δορυφόροι συνδέονται μεταξύ τους με οπτικούς συνδέσμους λέιζερ, δημιουργώντας ένα κατανεμημένο cluster επεξεργασίας δεδομένων σε χαμηλή γήινη τροχιά.
Η εταιρεία έχει ήδη 18 πελάτες και ανακοίνωσε ως νεότερο συνεργάτη τη Sophia Space, startup που αναπτύσσει καινοτόμους, παθητικά ψυχόμενους διαστημικούς υπολογιστές. Στο πλαίσιο της συνεργασίας, η Sophia θα «ανεβάσει» το ιδιόκτητο λειτουργικό της σύστημα σε έναν από τους δορυφόρους της Kepler και θα επιχειρήσει να το τρέξει και να το διαμορφώσει πάνω σε έξι GPUs που βρίσκονται σε δύο διαφορετικά σκάφη.
Πρόκειται για λειτουργίες ρουτίνας σε ένα επίγειο data center, αλλά για πρώτη φορά επιχειρούνται σε τροχιά. Η επιτυχής δοκιμή θεωρείται κρίσιμο βήμα απομείωσης ρίσκου για τη Sophia ενόψει της πρώτης αυτόνομης δορυφορικής αποστολής της, που προγραμματίζεται για τα τέλη του 2027.
Από την επεξεργασία στην άκρη του δικτύου στα μεγάλα διαστημικά data centers
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα πραγματικά μεγάλα διαστημικά data centers, όπως αυτά που οραματίζονται SpaceX και Blue Origin, δεν θα εμφανιστούν πριν από τη δεκαετία του 2030. Η ενδιάμεση φάση, στην οποία ήδη κινούμαστε, αφορά την επεξεργασία δεδομένων «στην άκρη» (edge processing): δηλαδή, την ανάλυση των δεδομένων απευθείας στο Διάστημα, εκεί όπου συλλέγονται από αισθητήρες.
Η Kepler δεν αυτοχαρακτηρίζεται ως εταιρεία data centers, αλλά ως πάροχος υποδομής για εφαρμογές στο Διάστημα. Στόχος της είναι να αποτελέσει ενδιάμεσο επίπεδο δικτύωσης και επεξεργασίας για άλλα δορυφορικά συστήματα, αλλά και για drones ή αεροσκάφη στην ατμόσφαιρα. Ήδη μεταφέρει και επεξεργάζεται δεδομένα που ανεβαίνουν από τη Γη ή προέρχονται από «φιλοξενούμενα φορτία» στους δικούς της δορυφόρους, ενώ στο μέλλον σκοπεύει να συνδέεται απευθείας με τρίτους δορυφόρους.
Η ζήτηση προέρχεται από αισθητήρες υψηλής κατανάλωσης ενέργειας, όπως τα συστήματα συνθετικού διαφράγματος ραντάρ (SAR), τα οποία ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τον αμερικανικό στρατό για νέες αρχιτεκτονικές αντιπυραυλικής άμυνας. Η Kepler έχει ήδη επιδείξει σύνδεση λέιζερ από Διάστημα προς αέρα σε δοκιμή για την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Ψύξη, ενεργειακή απόδοση και πολιτικές πιέσεις στη Γη
Το μεγαλύτερο τεχνικό εμπόδιο για μεγάλης κλίμακας διαστημικά data centers είναι η ψύξη των επεξεργαστών χωρίς βαριά, ενεργοβόρα και ακριβή ενεργητικά συστήματα. Η Sophia προσπαθεί να το λύσει με παθητικά συστήματα ψύξης, τα οποία εκμεταλλεύονται τις ιδιαιτερότητες του διαστημικού περιβάλλοντος.
Η φιλοσοφία της Kepler, όπως εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος Mina Mitry, είναι ότι το μέλλον αφορά κυρίως «inference» και όχι «training» μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης στο Διάστημα: δηλαδή, πολλά διανεμημένα GPUs που τρέχουν συνεχώς συμπερασμό, αντί για λίγους, πανίσχυρους επεξεργαστές εκπαίδευσης που μένουν ανενεργοί το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου. «Αν ένας επεξεργαστής καταναλώνει κιλοβάτ και λειτουργεί μόνο στο 10% του χρόνου, δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμος. Στη δική μας περίπτωση, οι GPUs τρέχουν στο 100%», σημειώνει.
Παράλληλα, αναδύεται και ένας πολιτικός-ρυθμιστικός παράγοντας που ενδέχεται να επιταχύνει τη στροφή στο Διάστημα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Sophia, Rob DeMillo, υπενθυμίζει ότι η πολιτεία του Ουισκόνσιν υιοθέτησε πρόσφατα απαγόρευση νέων κατασκευών data centers, ενώ αντίστοιχες πρωτοβουλίες συζητούνται και στο Κογκρέσο. Κάθε περιορισμός στην κατασκευή επίγειων υποδομών, υποστηρίζει, καθιστά πιο ελκυστικές τις διαστημικές λύσεις.
«Δεν θα υπάρχουν άλλα data centers σε αυτή τη χώρα. Από εδώ και πέρα τα πράγματα θα γίνουν παράξενα», σχολιάζει χαρακτηριστικά, υπονοώντας ότι το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μπορεί να μετατοπιστεί από τα παραδοσιακά βιομηχανικά πάρκα σε τροχιακές υποδομές.
Σχόλιο 
: Η κίνηση της Kepler και της Sophia δείχνει ότι το Διάστημα περνά από τη φάση των τηλεπικοινωνιών και της παρατήρησης στη φάση της πραγματικής υπολογιστικής υποδομής. Για τις αγορές, αυτό προαναγγέλλει μια νέα, κεφαλαιοβόρα αλλά υψηλής προστιθέμενης αξίας κατηγορία υποδομών, με προφανείς γεωπολιτικές προεκτάσεις. Όσο οι περιβαλλοντικοί και ενεργειακοί περιορισμοί πιέζουν τα επίγεια data centers, οι τροχιακές λύσεις θα πάψουν να είναι «εξωτικές» και θα γίνουν μέρος του mainstream τεχνολογικού και επενδυτικού χάρτη.
#τεχνητήνοημοσύνη #Διάστημα #dataCenters #Kepler #SophiaSpace
