Μέσα στον Μάιο η κυβέρνηση καταθέτει πρόταση αναθεώρησης 25 άρθρων του Συντάγματος. Στο επίκεντρο παιδεία, ευθύνη υπουργών, εκλογικός νόμος και μονιμότητα δημοσίων υπαλλήλων.
Την πιο φιλόδοξη, όπως τη χαρακτήρισε, παρέμβαση στο θεσμικό πλαίσιο της χώρας από το 1975 προανήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοινώνοντας ότι η κυβερνητική πλειοψηφία θα καταθέσει μέσα στον Μάιο ολοκληρωμένη πρόταση για την αναθεώρηση 25 άρθρων του Συντάγματος. Μιλώντας στη Βουλή, στο πλαίσιο συζήτησης για το κράτος δικαίου, έκανε λόγο για ανάγκη «θεσμικής φυγής προς τα εμπρός» και κάλεσε την αντιπολίτευση σε ουσιαστικό διάλογο.
Τεχνητή νοημοσύνη, άρθρο 16 και κοινωνικά δικαιώματα
Κεντρικός άξονας των αλλαγών είναι η προσαρμογή του Συντάγματος σε νέες τεχνολογικές και κοινωνικές πραγματικότητες. Ο πρωθυπουργός πρότεινε ρητή αναφορά στο άρθρο 5 για την τεχνητή νοημοσύνη, ώστε να κατοχυρώνεται η προστασία, η ελευθερία και η ασφάλεια του ατόμου απέναντι σε νέες ψηφιακές απειλές. Παράλληλα, έθεσε εκ νέου το ζήτημα αλλαγής του άρθρου 16 για την ανώτατη εκπαίδευση, επαναφέροντας το διαχρονικό αίτημα για αναθεώρηση του πλαισίου λειτουργίας των πανεπιστημίων.
Στο κοινωνικό πεδίο, πρότεινε συνταγματική μέριμνα για την προσιτή στέγη, αναγνωρίζοντας ότι η κατοικία εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα κοινωνικής συνοχής. Τόνισε επίσης την ανάγκη συνταγματικής επιταγής για νόμο που θα ρυθμίζει τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων, με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας της δημοκρατίας.
Ευθύνη υπουργών, Δικαιοσύνη, Δημόσιο και εκλογικός νόμος
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ευθύνη των υπουργών, με στόχο τον εξορθολογισμό ενός πλαισίου που έχει δεχθεί έντονη κριτική ως προνομιακό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε επίσης αλλαγή του άρθρου 90, ώστε η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης να αποσυνδεθεί από την κυβερνητική παρέμβαση, ενισχύοντας την ανεξαρτησία της.
Στο άρθρο 103, η κυβερνητική πρόταση συνδέει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων με αξιολόγηση και στοχοθεσία, επιχειρώντας να γεφυρώσει τη συνταγματική προστασία με την ανάγκη αποτελεσματικότητας του Δημοσίου. Παράλληλα, τίθενται προς συζήτηση αλλαγές στο άρθρο 101 για τις ανεξάρτητες αρχές, καθώς και στα άρθρα 51 και 54 που αφορούν τον εκλογικό νόμο.
Μεικτό εκλογικό σύστημα και πολιτική πίεση στο ΠΑΣΟΚ
Ο πρωθυπουργός ζήτησε «ειλικρινή συζήτηση» για το εκλογικό σύστημα, προτείνοντας η όποια μεταρρύθμιση να ψηφιστεί στην αρχή της επόμενης τετραετίας και να εφαρμοστεί στις εκλογές του 2031. Περιέγραψε ένα μεικτό σύστημα με κατάτμηση των περιφερειών σε ολιγοεδρικές και πολυεδρικές: στις πρώτες οι βουλευτές θα εκλέγονται με σταυρό, στις δεύτερες με λίστα. Συνέδεσε μάλιστα τη συζήτηση με το ασυμβίβαστο μεταξύ βουλευτικής και υπουργικής ιδιότητας, επισημαίνοντας ότι η ταυτόχρονη μέριμνα για επανεκλογή και άσκηση υπουργικού έργου θολώνει τη διάκριση εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας.
Επανερχόμενος στο τέλος της συζήτησης, άσκησε πίεση στο ΠΑΣΟΚ και προσωπικά στον Νίκο Ανδρουλάκη να πάρει σαφή θέση, ιδίως για το άρθρο 16. Απέρριψε τη λογική τακτικών χειρισμών μεταξύ πρώτης και δεύτερης ψηφοφορίας, υπογραμμίζοντας ότι το Σύνταγμα προβλέπει πλειοψηφία 180 βουλευτών είτε στην πρώτη είτε στη δεύτερη φάση. «Αφού λέτε ότι θα κερδίσετε τις εκλογές, τι φοβάστε;» ήταν το πολιτικό μήνυμα προς την αντιπολίτευση.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιχειρεί να «κλειδώσει» μια ευρεία θεσμική ατζέντα που αγγίζει παιδεία, Δικαιοσύνη, Δημόσιο και εκλογικό σύστημα, μεταφέροντας το κέντρο βάρους από την καθημερινή διαχείριση σε μακροπρόθεσμες θεσμικές τομές. Ταυτόχρονα, χρησιμοποιεί τη συνταγματική αναθεώρηση ως πεδίο πολιτικής πίεσης, ιδίως προς το ΠΑΣΟΚ, ζητώντας καθαρές θέσεις σε ζητήματα υψηλού πολιτικού κόστους. Το αν η διαδικασία θα οδηγήσει σε συναινέσεις ή σε πόλωση γύρω από το άρθρο 16 και τον εκλογικό νόμο θα κρίνει και το πραγματικό βάθος της επόμενης θεσμικής γενιάς της Μεταπολίτευσης.
#Σύνταγμα #Μητσοτάκης #Πολιτική
