Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς βλέπει τη δημοφιλία του να καταρρέει, εγκλωβισμένος στον ρόλο του «αποδιοπομπαίου τράγου» του Ντόναλντ Τραμπ. Η πολιτική του επιβίωση ίσως προϋποθέτει ρήξη με τον πρόεδρο, πολύ πριν από το 2028.
Η τελευταία εβδομάδα στην Ουάσιγκτον ανέδειξε με εντυπωσιακό τρόπο το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς. Από το διπλωματικό φιάσκο στο Ιράν και την αποτυχημένη αποστολή στην Ουγγαρία, μέχρι τη σύγκρουση του Λευκού Οίκου με τον πάπα Λέοντα, ο Βανς εμφανίζεται ως ο άνθρωπος που αναλαμβάνει το κόστος των επιλογών του Ντόναλντ Τραμπ χωρίς να έχει πραγματικό έλεγχο επί των εξελίξεων.
Ο αντιπρόεδρος ως «ασπίδα» ενός αποδυναμωμένου προέδρου
Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, η δημοφιλία του Βανς καταγράφει ιστορικά χαμηλά για αντιπρόεδρο, ενώ το προβάδισμά του έναντι του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στη μάχη διαδοχής για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών συρρικνώνεται αισθητά. Η στενή του ταύτιση με τον τραμπικό χώρο (MAGA) δεν αποδεικνύεται πλέον πολιτικό πλεονέκτημα, καθώς η ανησυχία για τη διανοητική και πολιτική επάρκεια του προέδρου εντείνεται.
Η αποστολή του Βανς στην Ισλαμαμπάντ για τις συνομιλίες με το Ιράν ανέδειξε τα όρια του ρόλου του. Χωρίς διπλωματική εμπειρία, χωρίς ουσιαστική γνώση της ιρανικής πραγματικότητας και με διαρκή ανάγκη έγκρισης από τον Τραμπ μέσω τηλεφώνου, ο αντιπρόεδρος εμφανίστηκε ως απλός μεταφορέας εντολών, όχι ως αυτόνομος διαπραγματευτής. Η αποτυχία των συνομιλιών τον ταύτισε με τη συνολική αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής στην περιοχή.
Ιδεολογικές μεταμορφώσεις και ρήξη με τους θρησκευτικούς ψηφοφόρους
Ο Βανς κατηγορείται από επικριτές του ως κυνικός οπορτουνιστής. Από σφοδρός αντίπαλος του Τραμπ, τον οποίο στο παρελθόν είχε χαρακτηρίσει έως και «δυνητικό Χίτλερ της Αμερικής», μετατράπηκε σε έναν από τους πιο ένθερμους υπερασπιστές του. Το ίδιο μοτίβο φαίνεται και στην εξωτερική πολιτική: από επικριτής στρατιωτικών επεμβάσεων, στηρίζει σήμερα επιχειρήσεις σε σειρά χωρών, από τη Βενεζουέλα μέχρι το Ιράν.
Ιδιαίτερα προβληματική για τον ίδιο είναι η σύγκρουση με την Καθολική Εκκλησία. Αν και ο Βανς έχει ασπαστεί τον καθολικισμό και επενδύει πολιτικά στην εικόνα του «θρησκευόμενου συντηρητικού», η στάση του απέναντι στον πάπα Λέοντα –αμφισβητώντας τη φερεγγυότητά του και ζητώντας του ουσιαστικά να σιωπήσει σε θέματα πολέμου και ειρήνης– εξόργισε μεγάλο μέρος των θρησκευόμενων ψηφοφόρων. Η προσπάθειά του να δικαιολογήσει ως «αστείο» μια εικόνα που παρουσίαζε τον Τραμπ ως μορφή Χριστού επιδείνωσε την εντύπωση ότι υποτάσσει τη θρησκευτική του ταυτότητα στις πολιτικές ανάγκες του Λευκού Οίκου.
Το συνταγματικό χαρτί του 25ου τροπολογήματος και το δίλημμα της ρήξης
Σε αντίθεση με άλλα μέλη της κυβέρνησης, ο Βανς έχει ένα θεσμικό όπλο: ο πρόεδρος δεν μπορεί να τον αποπέμψει. Ωστόσο, στο πλαίσιο της 25ης τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος, ο αντιπρόεδρος θα μπορούσε, σε συνεργασία με το Κογκρέσο, να αμφισβητήσει την ικανότητα του Τραμπ να ασκεί τα καθήκοντά του. Δημοκρατικοί βουλευτές πιέζουν ήδη για τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής που θα μπορούσε να ανοίξει αυτόν τον δρόμο.
Η πολιτική λογική υπαγορεύει ότι, αν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου φέρουν βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών, οι φυγόκεντρες τάσεις στο κόμμα θα ενισχυθούν. Τότε, ο Βανς θα βρεθεί μπροστά σε μια υπαρξιακή επιλογή: να παραμείνει άρρηκτα δεμένος με έναν ηγέτη που βυθίζεται ή να επιχειρήσει μια ελεγχόμενη αποστασιοποίηση, προβάλλοντας τον εαυτό του ως «λογικό κληρονόμο» του τραμπισμού χωρίς τα πιο ακραία χαρακτηριστικά του προέδρου.
Το ερώτημα είναι αν διαθέτει το πολιτικό θάρρος, τη γνώση και την αυτονομία για μια τέτοια κίνηση. Προς το παρόν, η δημόσια εικόνα του είναι αυτή ενός πολιτικού ασταθούς, νευρικού, εύκολα χειραγωγούμενου – χαρακτηριστικά που δυσκολεύουν την προώθησή του ως αξιόπιστου υποψηφίου για τον Λευκό Οίκο το 2028.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Βανς είναι εγχειρίδιο για το ρίσκο της απόλυτης ταύτισης με έναν χαρισματικό αλλά ασταθή ηγέτη. Αν επιμείνει στον ρόλο του «πιστού υπηρέτη», κινδυνεύει να καταστραφεί πολιτικά μαζί με τον Τραμπ. Αν επιχειρήσει έγκαιρη ρήξη, μπορεί να διεκδικήσει χώρο ως εκφραστής μιας «μετα-Τραμπ» δεξιάς. Το χρονικό σημείο και ο τρόπος αυτής της στροφής θα κρίνουν αν θα μείνει στην ιστορία ως ακόμη ένας «Πενς» ή ως ο άνθρωπος που επιχείρησε να σώσει το κόμμα του από τον ίδιο του τον ηγέτη.
#ΗΠΑ #Trump #JDVance #Ρεπουμπλικανοί
