Ισχυρή άνοδος άνω του 5% στα ευρωπαϊκά συμβόλαια φυσικού αερίου μετά το νέο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Οι αγορές φοβούνται παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά LNG που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας αγοράς.
Νέο κύμα ανόδου καταγράφουν οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, καθώς η κλιμάκωση της κρίσης ΗΠΑ–Ιράν στον Περσικό Κόλπο επαναφέρει με οξύ τρόπο τον γεωπολιτικό κίνδυνο στην ενεργειακή αγορά. Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης ενισχύθηκαν πάνω από 5%, προσεγγίζοντας τα 41 ευρώ ανά MWh, ενώ στις ασιατικές συναλλαγές είχαν φτάσει ενδοσυνεδριακά άνοδο έως και 11%, καλύπτοντας πλήρως τις απώλειες της Παρασκευής.
Το Στενό του Ορμούζ ως στρατηγικός «λαιμός μπουκαλιού»
Αφορμή για το νέο ράλι αποτέλεσε η απόφαση της Τεχεράνης να κλείσει εκ νέου το Στενό του Ορμούζ, σε απάντηση στον συνεχιζόμενο αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Το πέρασμα, από το οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου ενέργειας, λειτουργεί ως κλασικός «λαιμός μπουκαλιού»: κάθε διαταραχή μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο ασφάλιστρο κινδύνου για τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω όταν οι ΗΠΑ άνοιξαν πυρ και ακινητοποίησαν φορτηγό πλοίο με ιρανική σημαία, εξέλιξη που προκάλεσε επιθέσεις με drones από το Ιράν κατά αμερικανικών στρατιωτικών πλοίων και αυστηρές προειδοποιήσεις της Τεχεράνης ότι όσα πλοία επιχειρήσουν να διαπλεύσουν το Στενό θα αποτελέσουν στόχο. Σε διπλωματικό επίπεδο, το Ιράν φέρεται να απορρίπτει συμμετοχή σε δεύτερο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών, παρά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για νέες αεροπορικές επιθέσεις, γεγονός που μειώνει τις προσδοκίες ταχείας αποκλιμάκωσης.
Πλήγμα στο LNG και οι κίνδυνοι για την Ευρώπη
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Σύμφωνα με αναφορές, αρκετά δεξαμενόπλοια LNG που μετέφεραν φορτία από το Κατάρ προσέγγισαν το Στενό τις τελευταίες ημέρες αλλά αναγκάστηκαν είτε να επιστρέψουν είτε να παραμείνουν αγκυροβολημένα εν αναμονή. Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου δεν έχουν πραγματοποιηθεί εξαγωγές LNG από την περιοχή, με αποτέλεσμα να έχει παραλυθεί περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς.
Για την Ευρώπη, που μετά την ουκρανική κρίση έχει στραφεί μαζικά στο LNG για να υποκαταστήσει τις ρωσικές ροές, η παρατεταμένη διακοπή φορτίων από τον Περσικό Κόλπο συνιστά στρατηγικό κίνδυνο. Ακόμη κι αν τα ευρωπαϊκά αποθέματα παραμένουν σε ικανοποιητικά επίπεδα, η αγορά προεξοφλεί πιο ακριβό και ασταθές ενεργειακό μείγμα για τον επόμενο χειμώνα. Αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος για βιομηχανία και νοικοκυριά, αλλά και σε νέες πιέσεις στον πληθωρισμό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη νομισματική πολιτική και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Γεωπολιτικό ασφάλιστρο και επενδυτικές προκλήσεις
Η εκ νέου άνοδος του φυσικού αερίου επιβεβαιώνει ότι το γεωπολιτικό ασφάλιστρο έχει επιστρέψει για τα καλά στις ενεργειακές αγορές. Κάθε κίνηση στη διένεξη ΗΠΑ–Ιράν αποτυπώνεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο στις τιμές, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον προγραμματισμό για επιχειρήσεις εντάσεως ενέργειας και για τους διαχειριστές χαρτοφυλακίων που επιχειρούν να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο.
Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, η συγκυρία υπενθυμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης των επενδύσεων σε υποδομές αποθήκευσης, διαφοροποίησης πηγών προμήθειας και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Όσο η παγκόσμια αγορά εξαρτάται από λίγα στρατηγικά περάσματα όπως το Ορμούζ, η τιμή του φυσικού αερίου θα παραμένει όμηρος της γεωπολιτικής αστάθειας.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση στο Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο έντασης στη Μέση Ανατολή· είναι stress test για τη νέα αρχιτεκτονική ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Όποια χώρα και όποια επιχείρηση καταφέρει να μειώσει την έκθεσή της σε αυτούς τους γεωπολιτικούς «λαιμούς μπουκαλιού», θα αποκτήσει κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
#φυσικόαέριο #LNG #Ιράν #ΗΠΑ #Ορμούζ #Ενέργεια
