Η ΕΕ αναζητά ακόμη συνεκτική απάντηση στον πόλεμο που εμπλέκει το Ιράν και στις ενεργειακές του παρενέργειες. Η Γερμανία βρίσκεται στο επίκεντρο των διλημμάτων, από τη διπλωματία μέχρι τη ναυτική παρουσία στη Στρατηγική Οδό του Ορμούζ.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης που εμπλέκει το Ιράν και οι επιπτώσεις της στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και ενεργειακή επάρκεια μεταφέρονται σήμερα στο τραπέζι ενός άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κύπρο. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συμμετέχει στις εργασίες, με την ΕΕ να εμφανίζεται για ακόμη μία φορά χωρίς ξεκάθαρη, ενιαία στρατηγική απέναντι στην Τεχεράνη και στην αποσταθεροποίηση στον Κόλπο.
Άτυπη σύνοδος στην Κύπρο και η αδυναμία της ΕΕ
Στο επίκεντρο του άτυπου ευρωπαϊκού γιουρογκρουπ βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο η Ένωση θα απαντήσει αφενός στην άμεση κρίση που προκαλεί ο πόλεμος με συμμετοχή του Ιράν, αφετέρου στις μακροπρόθεσμες συνέπειες για τον προϋπολογισμό, την άμυνα και την ενεργειακή πολιτική. Η συζήτηση για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό αποκτά έντονο γεωπολιτικό πρόσημο, καθώς η ανάγκη για περισσότερους πόρους σε άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια και προστασία κρίσιμων θαλάσσιων οδών συγκρούεται με τα παραδοσιακά δημοσιονομικά όρια και τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις στα κράτη μέλη.
Η ΕΕ εξακολουθεί να δυσκολεύεται να διαμορφώσει ένα συνεκτικό πλαίσιο κυρώσεων, αποτροπής και διαλόγου με το Ιράν, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διαχειριστεί τις παράπλευρες επιπτώσεις στον πόλεμο στην Ουκρανία και στην ήδη παρατεταμένη ενεργειακή κρίση. Η εξάρτηση από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες, η αβεβαιότητα στις θαλάσσιες μεταφορές και το αυξημένο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις πιέζουν για πιο αποφασιστικές κινήσεις, τις οποίες όμως οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δυσκολεύονται να συναινέσουν.
Γερμανικές πρωτοβουλίες: από τη διπλωματία έως τον στόλο
Παράλληλα με τη σύνοδο, το Βερολίνο επιχειρεί να αποκτήσει πιο ενεργό ρόλο στο ιρανικό ζήτημα. Η επίσκεψη του Ρεζά Παχλαβί, γιου του τελευταίου Σάχη του Ιράν, στην γερμανική πρωτεύουσα έχει έντονα συμβολικό χαρακτήρα και αναδεικνύει τις επαφές της Γερμανίας με την ιρανική αντιπολίτευση. Ο Παχλαβί αναμένεται να συναντηθεί, μεταξύ άλλων, με τον Άρμιν Λάσετ, πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Μπούντεσταγκ, με αντικείμενο τη συμβολή της Γερμανίας και συνολικά της Ευρώπης στην άρση της έντασης στα στενά του Ορμούζ.
Η συζήτηση δεν περιορίζεται στη διπλωματία. Στο Κίελο, το Γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό παρουσιάζει νέα ναρκαλιευτικά σκάφη, τα οποία διαθέτουν τεχνολογικά χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να τα καταστήσουν κρίσιμα για επιχειρήσεις στη Στρατηγική Οδό του Ορμούζ, εφόσον κληθούν να συμμετάσχουν σε αποστολές διασφάλισης της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, στο εσωτερικό της ναυτικής ηγεσίας εκφράζονται επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο μεταφοράς προσωπικού και μέσων από τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική, σε μια περίοδο που η ρωσική απειλή παραμένει υψηλή.
Το δίλημμα είναι χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής συγκυρίας: η ανάγκη να προστατευθούν οι παγκόσμιες θαλάσσιες οδοί, κρίσιμες για την ενεργειακή ασφάλεια και το παγκόσμιο εμπόριο, συγκρούεται με την υποχρέωση διατήρησης ισχυρής αποτρεπτικής παρουσίας στο εγγύς περιβάλλον της Ευρώπης.
Ευρωπαϊκή στρατηγική σε σταυροδρόμι
Η υπόθεση του Ιράν λειτουργεί ως τεστ ωριμότητας για την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της ΕΕ. Η Ένωση καλείται να κινηθεί πέρα από δηλώσεις ανησυχίας και αποσπασματικά μέτρα, προς μια πιο συνεπή στρατηγική που θα συνδέει διπλωματικά εργαλεία, οικονομικές κυρώσεις, αμυντικές δυνατότητες και ενεργειακή μετάβαση. Η Γερμανία, ως μεγαλύτερη οικονομία και κεντρικός πυλώνας της ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, με ισχυρή ναυτιλία και κομβικό ρόλο στην ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης, η σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο και στα στενά του Ορμούζ δεν είναι αφηρημένη γεωπολιτική, αλλά παράγοντας που επηρεάζει άμεσα κόστη μεταφοράς, τιμές καυσίμων και επενδυτικές αποφάσεις σε υποδομές.
Σχόλιο 
: Η ευρωπαϊκή αδυναμία διαμόρφωσης ενιαίας στρατηγικής για το Ιράν και τη Στρατηγική Οδό του Ορμούζ αναδεικνύει το διαχρονικό έλλειμμα ισχύος της ΕΕ: μεγάλη οικονομική δύναμη, περιορισμένη γεωπολιτική βούληση. Όσο Βερολίνο, Παρίσι και Βρυξέλλες διστάζουν ανάμεσα σε κυρώσεις, διάλογο και στρατιωτική παρουσία, το κόστος μετακυλίεται σε πολίτες και επιχειρήσεις μέσω της ενεργειακής ανασφάλειας. Για την Ελλάδα, η οποία εξαρτάται από τη ναυτιλία και τις ενεργειακές ροές, η πίεση προς μια πιο συνεκτική και αποφασιστική ευρωπαϊκή γραμμή δεν είναι απλώς θέμα αλληλεγγύης, αλλά σκληρού εθνικού συμφέροντος.
#Ιράν #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Γερμανία #Ενέργεια #Ασφάλεια
