Το Ιράν μετατρέπει το Στενό του Ορμούζ σε μοχλό πίεσης, αξιοποιώντας την εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τις ενεργειακές ροές του Κόλπου. Η Ουάσιγκτον αναζητά διπλωματική διέξοδο, ενώ η Τεχεράνη παίζει συνειδητά με τον χρόνο.
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν μπαίνει σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση, καθώς η Τεχεράνη αξιοποιεί το Στενό του Ορμούζ ως βασικό διαπραγματευτικό όπλο. Παρά την παράταση της εκεχειρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ, οι ειρηνευτικές συνομιλίες έχουν παγώσει, ενώ το Ιράν κλιμακώνει την πίεση στη θάλασσα, επιβάλλοντας στην πράξη «διόδια» στη ναυσιπλοΐα και μπλοκάροντας μέρος της κίνησης.
Το Στενό ως οικονομικός και γεωπολιτικός μοχλός
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί τη βασική έξοδο πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, «δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να μπλοκαριστεί αποτελεσματικά», καθώς ακόμη και η απειλή επιθέσεων αρκεί για να οδηγήσει ναυτιλιακές εταιρείες σε αποχώρηση και ασφαλιστικές σε διακοπή κάλυψης. Δολιοφθορές, νάρκες και drones δημιουργούν ένα διαρκές ρίσκο που τιμολογείται ακριβά στις αγορές ενέργειας.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει αυτή τη γεωγραφική θέση σε άμεση πηγή εσόδων, με Ιρανούς αξιωματούχους να κάνουν λόγο για πρώτες καταβολές «διοδίων» στην κεντρική τράπεζα της χώρας. Παράλληλα, η ικανότητα του Ιράν να παρεμποδίζει τη ροή ενέργειας του Κόλπου του δίνει τη δυνατότητα να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία, ενισχύοντας το διαπραγματευτικό του βάρος στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα και τις κυρώσεις.
Παιχνίδι υπομονής και ασύμμετρη ισχύς
Αναλυτές περιγράφουν την τρέχουσα σύγκρουση ως ένα «τακτικό παιχνίδι υπομονής». Και οι δύο πλευρές αποφεύγουν την ολοκληρωτική στρατιωτική αναμέτρηση, επενδύοντας στον χρόνο, την αντοχή και την εικόνα ισχύος. Η Τεχεράνη, έχοντας ήδη δεχθεί επιθέσεις εν μέσω προηγούμενων προσπαθειών διαλόγου, αντιμετωπίζει με βαθιά καχυποψία κάθε νέα πρωτοβουλία, φοβούμενη ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να αποτελούν προκάλυμμα για περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.
Παράλληλα, η στρατιωτική της ικανότητα φαίνεται να έχει υποτιμηθεί. Η συστηματική χρήση ρουκετών, drones και ασύμμετρων τακτικών δείχνει ότι το καθεστώς έχει επενδύσει επί χρόνια σε μέσα που του επιτρέπουν να προκαλεί δυσανάλογο κόστος σε αντιπάλους με υπέρτερες συμβατικές δυνάμεις. Ακόμη και μετά από στρατιωτικά πλήγματα, το Ιράν διατηρεί δυνατότητες κυβερνοεπιθέσεων και σαμποτάζ, που μπορούν να διαταράξουν κρίσιμες υποδομές και ροές εμπορίου.
Ιδεολογία, εσωτερική αντοχή και πίεση στη Δύση
Πέρα από την οικονομία και τη στρατιωτική ισορροπία, ο παράγοντας ιδεολογία είναι καθοριστικός. Δεξαμενές σκέψης στη Δύση προειδοποιούν ότι το ιρανικό καθεστώς είναι διατεθειμένο να θέσει την «ιδεολογική του αποστολή» για περιφερειακή και θρησκευτική επιρροή πάνω από το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Η ηγεσία, σύμφωνα με αναλυτές, είναι έτοιμη να επιβάλει «σημαντικές στερήσεις» στον πληθυσμό, ενώ η σύγκρουση λειτουργεί βραχυπρόθεσμα συσπειρωτικά, ενισχύοντας την εσωτερική συνοχή του καθεστώτος.
Στις ΗΠΑ, αντίθετα, η παράταση του πολέμου αυξάνει σταδιακά το πολιτικό κόστος: άνοδος τιμών καυσίμων, νευρικότητα στις χρηματαγορές, κοινωνική κόπωση. Σενάρια που εξετάζονται σε αμερικανικά think tanks περιλαμβάνουν από αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, έως μια «μεταμφιεσμένη ήττα» της Ουάσιγκτον, όπου η Τεχεράνη διατηρεί μέρος των πυρηνικών της δυνατοτήτων και την ικανότητα να απειλεί το Στενό του Ορμούζ.
Το διακύβευμα συμπυκνώνεται σε ένα ερώτημα: ποιος αντέχει περισσότερο τον πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό λογαριασμό της σύγκρουσης; Πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι ο χρόνος, προς το παρόν, λειτουργεί υπέρ της Τεχεράνης.
Σχόλιο 
: Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ αναδεικνύει πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία σε γεωπολιτικά σοκ στην ενέργεια. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση την Ελλάδα– η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών εφοδιασμού, αλλά και την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, καθώς ένα παρατεταμένο ιρανικό «βέτο» στις θαλάσσιες ροές μπορεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να πιέσει εκ νέου νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
#Ιράν #ΣτενότουΟρμούζ #ΗΠΑ #Ενέργεια #Γεωπολιτική
