Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποστηρίζει ότι η Δύση υποχωρεί ως παγκόσμιος ηγέτης, ενώ αναδύονται νέα κέντρα ισχύος στον παγκόσμιο Νότο.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι οι δυτικές χώρες χάνουν σταδιακά την ηγετική τους θέση στο διεθνές σύστημα, αφήνοντας χώρο σε νέες δυνάμεις του παγκόσμιου Νότου. Μιλώντας με βιντεοσκοπημένο μήνυμα στο φόρουμ Open Dialogue στη Μόσχα, υποστήριξε ότι η παγκόσμια αρχιτεκτονική μετασχηματίζεται προς ένα πολυπολικό υπόδειγμα.
Τι ανέφερε ο Πούτιν για τη Δύση και τους «κανόνες του παιχνιδιού»
Στην ομιλία του, ο Πούτιν επεσήμανε ότι «οι προηγούμενες προσεγγίσεις και οι καθιερωμένοι κανόνες της επιχειρηματικής ζωής και των διεθνών σχέσεων χάνουν σταδιακά την ισχύ τους». Απέδωσε την εξέλιξη αυτή κυρίως στις ίδιες τις ενέργειες των δυτικών κρατών, τα οποία –κατά την εκτίμησή του– «χάνουν τις ηγετικές τους θέσεις» και παραχωρούν έδαφος σε νέα κέντρα ανάπτυξης, κυρίως σε χώρες του παγκόσμιου Νότου.
Η τοποθέτηση εντάσσεται στη σταθερή ρωσική αφήγηση περί σταδιακής υποχώρησης της δυτικής ισχύος και ανάδειξης ενός ευρύτερου πλέγματος κρατών εκτός παραδοσιακών δυτικών συμμαχιών. Η Μόσχα επιδιώκει να τοποθετηθεί ως ένας από τους βασικούς πόλους αυτού του νέου συστήματος, μαζί με μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.
Η «πολυπολική αρχιτεκτονική» και οι παράγοντες αλλαγής
Ο Πούτιν μίλησε για «νέα, πολυπολική αρχιτεκτονική παγκόσμιας ανάπτυξης» και υποστήριξε ότι κρίσιμες παράμετροι της ισχύος –οικονομία, χρηματοπιστωτικό σύστημα, τεχνολογία και δημογραφία– «αλλάζουν αμετάκλητα». Πράγματι, η άνοδος μεγάλων οικονομιών της Ασίας, η αυξημένη βαρύτητα σε πρώτες ύλες και η δημογραφική δυναμική σε τμήματα της Αφρικής και της νότιας Ασίας ενισχύουν τη σχετική επιρροή του παγκόσμιου Νότου.
Την ίδια στιγμή, οι ανεπτυγμένες δυτικές οικονομίες αντιμετωπίζουν δημογραφική γήρανση, υψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, καθώς και εντεινόμενο πολιτικό κατακερματισμό. Αυτά τα στοιχεία τροφοδοτούν την αφήγηση περί «παρακμής», χωρίς όμως να αναιρούν το γεγονός ότι ΗΠΑ και ΕΕ εξακολουθούν να διατηρούν κρίσιμα πλεονεκτήματα σε τεχνολογική καινοτομία, θεσμική σταθερότητα, βάθος αγορών κεφαλαίου και νομισματική ισχύ.
Ο παγκόσμιος Νότος ως στρατηγικός άξονας της Ρωσίας
Η αναφορά του Πούτιν σε χώρες του παγκόσμιου Νότου παραπέμπει σε μια διεύρυνση των ρωσικών οικονομικών και πολιτικών συνεργασιών πέρα από τη Δύση. Οι αγορές αυτές απορροφούν ρωσικές εξαγωγές ενέργειας, σιτηρών και ορυκτών, ενώ προσφέρουν περιθώρια για νέες συμφωνίες σε υποδομές, άμυνα και τεχνολογία. Η Ρωσία επιδιώκει να περιορίσει την έκθεσή της σε δυτικές κυρώσεις, ενισχύοντας παράλληλα διμερείς διακανονισμούς πληρωμών σε μη δυτικά νομίσματα.
Ωστόσο, ο παγκόσμιος Νότος δεν αποτελεί ενιαίο στρατόπεδο. Πολλές χώρες διατηρούν ταυτόχρονα σχέσεις με ΗΠΑ, ΕΕ, Κίνα και Ρωσία, επιλέγοντας ευέλικτες, πολυδιάστατες συνεργασίες με γνώμονα το εθνικό τους συμφέρον. Αυτή η πραγματιστική στάση περιορίζει την ικανότητα οποιουδήποτε παίκτη να συγκροτήσει σκληρό γεωπολιτικό μπλοκ.
Ευρωπαϊκή διάσταση και θέσεις για την Ελλάδα
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ρητορική περί απώλειας ηγετικού ρόλου λειτουργεί ως υπενθύμιση της ανάγκης για επιτάχυνση πολιτικών στρατηγικής αυτονομίας: ενέργεια, βιομηχανία, άμυνα, κρίσιμες πρώτες ύλες και ψηφιακή τεχνολογία. Η ενίσχυση του παγκόσμιου Νότου αυξάνει τον ανταγωνισμό για πρόσβαση σε αγορές, πόρους και επιρροή σε διεθνείς οργανισμούς, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει νέα περιθώρια εμπορικών και επενδυτικών συνεργειών.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με κρίσιμους τομείς: ναυτιλία, λιμενικές υποδομές, ενεργειακούς διαδρόμους και logistics. Η μετατόπιση βαρύτητας προς τον παγκόσμιο Νότο μπορεί να αυξήσει τις ροές εμπορευμάτων και ενέργειας μέσω της Ανατολικής Μεσογείου, εφόσον διασφαλιστεί σταθερότητα και επαρκής χωρητικότητα σε υποδομές. Παράλληλα, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα η ενίσχυση θεσμικής αξιοπιστίας και ρυθμιστικής προβλεψιμότητας, προκειμένου η χώρα να αποτελέσει ασφαλή κόμβο για επενδυτές από Ευρώπη και τρίτες αγορές.
Σχόλιο 
: Οι δηλώσεις Πούτιν επιβεβαιώνουν ότι η γεωοικονομική πραγματικότητα γίνεται περισσότερο πολυκεντρική και λιγότερο προβλέψιμη. Για την ελληνική οικονομία, η ουσία δεν είναι η υιοθέτηση της μίας ή της άλλης αφήγησης, αλλά η συστηματική αξιοποίηση της ναυτιλίας, της γεωγραφικής θέσης και της συμμετοχής στην ευρωπαϊκή αγορά για να διασφαλιστεί ρόλος-κόμβος σε εμπορικές και ενεργειακές ροές μεταξύ Ευρώπης και παγκόσμιου Νότου. Αυτό προϋποθέτει στοχευμένες επενδύσεις σε λιμάνια, διασυνδέσεις ενέργειας, ψηφιακά συστήματα logistics και παράλληλη ενίσχυση της πρόσβασης σε διεθνή κεφάλαια, με προσεκτική διαχείριση του γεωπολιτικού ρίσκου.
#Ρωσία #Πούτιν #παγκόσμιοςΝότος #γεωπολιτική
