Ένα χρόνο πριν τις προεδρικές εκλογές του 2027, το πολιτικό κέντρο βάρους στη Γαλλία μετατοπίζεται. Όχι επειδή έχει προκύψει νέος ηγέτης, αλλά επειδή ο σημερινός αποχωρεί. Ο Emmanuel Macron δεν μπορεί συνταγματικά να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και ήδη η ρητορική του –όπως και της Brigitte Macron– δείχνει κάτι πιο βαθύ από μια απλή πολιτική μετάβαση: δείχνει κλείσιμο κύκλου.
Οι πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του προεδρικού ζεύγους έχουν έναν τόνο που σπάνια βλέπουμε σε εν ενεργεία ηγέτες. Δεν είναι απολογισμός για το κοινό. Είναι απολογισμός προς τους ίδιους. Και αυτό, σε πολιτικούς όρους, σημαίνει ότι η περίοδος “διακυβέρνηση” έχει ήδη αρχίσει να μετατρέπεται σε “παρακαταθήκη”.
Ο Emmanuel Macron, μιλώντας σε φοιτητές στην Κύπρο, ξεκαθάρισε ότι δεν σκοπεύει να επιστρέψει στην πολιτική μετά την αποχώρησή του. Σε μια εποχή όπου οι περισσότεροι ηγέτες αναζητούν δεύτερες και τρίτες πράξεις, αυτή η δήλωση δεν είναι απλώς προσωπική επιλογή. Είναι σήμα ότι το “Macron project” δεν σχεδιάζεται να έχει sequel με τον ίδιο πρωταγωνιστή.
Την ίδια στιγμή, η Brigitte Macron έδωσε ίσως την πιο ειλικρινή περιγραφή της ζωής στο Ελιζέ. Μίλησε για “σκοτάδι, σκληρότητα και ανοησία”, αποκαλύπτοντας μια προσωπική διάσταση της εξουσίας που σπάνια φτάνει στο δημόσιο διάλογο. Δεν πρόκειται για δραματοποίηση. Πρόκειται για αποδόμηση της εικόνας της εξουσίας ως προνομίου. Το μήνυμα είναι ότι η πολιτική κορυφή δεν είναι μόνο επιρροή – είναι και φθορά.
Αυτές οι τοποθετήσεις έρχονται σε μια στιγμή που το πολιτικό σκηνικό στη Γαλλία αρχίζει να αναδιαμορφώνεται με ταχύτητα. Το στρατόπεδο της Marine Le Pen επανασυσπειρώνεται, το κέντρο αναζητά διάδοχο χωρίς ξεκάθαρη ηγετική φιγούρα και οι θεσμικές ισορροπίες έχουν ήδη δοκιμαστεί από τις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές και το πολιτικό αδιέξοδο που ακολούθησε.
Το πραγματικό πρόβλημα για τον Μακρόν δεν είναι η αποχώρηση. Είναι το πώς θα αξιολογηθεί. Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από έντονες αντιφάσεις. Από τη μία πλευρά, επανατοποθέτησε τη Γαλλία στον ευρωπαϊκό πυρήνα, επανέφερε τη συζήτηση για στρατηγική αυτονομία και λειτούργησε ως βασικός συνομιλητής σε κρίσεις. Από την άλλη, στο εσωτερικό, αντιμετώπισε μαζικές κοινωνικές αντιδράσεις, με κορυφαία στιγμή το κίνημα των “Κίτρινων Γιλέκων”, ενώ αφήνει πίσω του υψηλό δημόσιο χρέος και μια κοινωνία που παραμένει βαθιά διχασμένη.
Η δυσκολία που ο ίδιος αναγνωρίζει –να διατηρήσεις ό,τι λειτούργησε και να διορθώσεις ό,τι απέτυχε– είναι στην πραγματικότητα το βασικό πρόβλημα κάθε μεταρρυθμιστικής διακυβέρνησης. Και στην περίπτωση της Γαλλίας, αυτό το πρόβλημα μεταφέρεται πλέον στον επόμενο πρόεδρο.
Η ουσία είναι ότι η Γαλλία δεν μπαίνει απλώς σε εκλογικό κύκλο. Μπαίνει σε φάση επανακαθορισμού. Το “μετά τον Μακρόν” δεν αφορά μόνο πρόσωπα. Αφορά το μοντέλο διακυβέρνησης, τη σχέση κράτους-κοινωνίας και τη θέση της χώρας στην Ευρώπη.
SBC Σχολιο
Αν το δεις ψυχρά, το story δεν είναι οι Μακρόν. Είναι το κενό που αφήνουν.
Ο Emmanuel Macron ήταν ο τελευταίος ηγέτης του ευρωπαϊκού κέντρου που προσπάθησε να παίξει ταυτόχρονα σε τρία επίπεδα: μεταρρύθμιση στο εσωτερικό, ηγεσία στην Ευρώπη και στρατηγική αυτονομία διεθνώς. Το αποτέλεσμα ήταν μερική επιτυχία παντού και πλήρης αμφισβήτηση στο εσωτερικό.
Η αποχώρησή του ανοίγει ένα structural gap. Δεν υπάρχει προφανής διάδοχος με το ίδιο πολιτικό εύρος. Και αυτό δημιουργεί ρίσκο για τη σταθερότητα του κέντρου στη Γαλλία.
Για τις αγορές και την Ευρώπη, το θέμα δεν είναι συναισθηματικό. Είναι λειτουργικό. Αν η Γαλλία περάσει σε πιο ασταθές ή πιο ακραίο πολιτικό σχήμα, επηρεάζεται άμεσα η ευρωπαϊκή συνοχή, η δημοσιονομική πολιτική και η κατεύθυνση της ΕΕ.
Το takeaway είναι απλό και όχι ιδιαίτερα αισιόδοξο. Η Γαλλία δεν ξέρει ακόμα ποιος είναι ο επόμενος ηγέτης της. Ξέρει όμως ότι η επόμενη φάση θα είναι πιο δύσκολη από την προηγούμενη.
Και αυτό, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι πρόβλημα.
