Η ευρωζώνη διασώζει οριακή ανάπτυξη στις αρχές του 2026, την ώρα που ο πόλεμος στο Ιράν εκτινάσσει την ενέργεια και αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό. Οι αγορές φοβούνται επανάληψη του σεναρίου 2022, με την ΕΚΤ σε επικίνδυνο σχοινί μεταξύ ύφεσης και ακρίβειας.
Τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για το πρώτο τρίμηνο του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η οικονομία της ευρωζώνης «σέρνεται» σε ένα ολοένα πιο σκοτεινό περιβάλλον. Το ΑΕΠ αυξήθηκε μόλις κατά 0,1% σε τριμηνιαία βάση, από 0,2% στο τέλος του 2025, ενώ σε ετήσια βάση η ανάπτυξη διαμορφώθηκε στο 0,8%. Οι επιδόσεις ήταν ασθενέστερες από τις προσδοκίες (0,2%), στέλνοντας σαφές μήνυμα επιδείνωσης κλίματος σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν στις αρχές Μαρτίου.
Ασύμμετρο σοκ στην ανάπτυξη, εκτίναξη της ενέργειας
Η εικόνα ανά χώρα είναι ανομοιογενής, αλλά το μήνυμα κοινό: η δυναμική εξασθενεί. Η Γαλλία εμφάνισε μηδενική μεταβολή ΑΕΠ σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο, η Ιταλία και η Ισπανία επιβράδυναν λιγότερο του αναμενομένου, ενώ η Γερμανία –ο «ασθενής της Ευρώπης» τα τελευταία χρόνια– εξέπληξε θετικά με αύξηση 0,3%. Παρ’ όλα αυτά, το σοκ από τον πόλεμο στο Ιράν και την εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ανατρέπει τα σενάρια για το 2026.
Η γερμανική κυβέρνηση ήδη περιέκοψε στο μισό την πρόβλεψη ανάπτυξης για φέτος, στο 0,5%, ενώ το ΔΝΤ έχει υποβαθμίσει την πρόβλεψή του για την ευρωζώνη στο 1,1% από 1,3%. Ο συνδυασμός βραδυπορούσας ανάπτυξης και επιτάχυνσης των τιμών οδηγεί όλο και περισσότερους αναλυτές να μιλούν για κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού – ένα περιβάλλον εξαιρετικά δυσμενές για επενδύσεις, απασχόληση και δημόσια οικονομικά.
Πληθωρισμός ξανά σε ανοδική τροχιά, αγωνία για την ΕΚΤ
Στο μέτωπο των τιμών, η γενική εικόνα χειροτερεύει. Ο συνολικός πληθωρισμός στην ευρωζώνη ανέβηκε στο 3,0% τον Απρίλιο, κυρίως λόγω της ενέργειας. Ο δομικός πληθωρισμός –χωρίς ενέργεια και τρόφιμα– υποχώρησε οριακά στο 2,1% από 2,2%, αλλά οι τιμές αυξήθηκαν κατά 0,9% σε μηνιαία βάση, ένδειξη ότι οι πιέσεις παραμένουν επίμονες.
Παράλληλα, ο σύνθετος δείκτης PMI της S&P Global επέστρεψε σε ζώνη συρρίκνωσης μετά από 15 συνεχόμενους μήνες ανάπτυξης, με τις επιχειρήσεις να αυξάνουν τις τιμές με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων τριών ετών. Έρευνες προσδοκιών της ΕΚΤ και της Κομισιόν καταγράφουν απότομο άλμα στις προσδοκίες πληθωρισμού των καταναλωτών. Όλα αυτά συνθέτουν σκηνικό όπου η δραστηριότητα φρενάρει, ενώ η ακρίβεια επιμένει.
Η λεπτή γραμμή της νομισματικής πολιτικής
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καλείται να ισορροπήσει σε τεντωμένο σχοινί. Η πρόσφατη τριμηνιαία έρευνα δανεισμού της ΕΚΤ δείχνει ότι οι τράπεζες ήδη σφίγγουν τις στρόφιγγες: αυστηρότερα κριτήρια, υψηλότερα επιτόκια, πιο περιοριστικοί όροι χορηγήσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι χρηματοδοτικές συνθήκες γίνονται πιο σφιχτές ακόμη και χωρίς νέες αυξήσεις επιτοκίων.
Παρά ταύτα, οι αγορές προεξοφλούν νέα αύξηση επιτοκίων από τον Ιούνιο και ακόμη δύο μέχρι το τέλος του έτους. Ορισμένοι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η ΕΚΤ κινδυνεύει να αντιδράσει υπερβολικά σε ένα ενεργειακό σοκ που δεν μπορεί να επηρεάσει, επαναλαμβάνοντας –αλλά από την αντίστροφη πλευρά– το λάθος του 2022, όταν κατηγορήθηκε ότι κινήθηκε πολύ αργά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ο Ζαν-Φρανσουά Ρομπέν της Natixis σημειώνει χαρακτηριστικά ότι η ΕΚΤ «κινδυνεύει να κάνει ένα λάθος το 2026 για να διορθώσει το λάθος του 2022», υπενθυμίζοντας πως τότε ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε πάνω από 10%. Σήμερα, όμως, η αφετηρία είναι διαφορετική: η ανάπτυξη είναι ήδη αναιμική και η ανεργία αυξάνεται στις τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης.
Σχόλιο 
: Η ευρωζώνη εισέρχεται σε φάση υψηλής αβεβαιότητας, όπου τα γεωπολιτικά σοκ στην ενέργεια περιορίζουν τα περιθώρια άσκησης κλασικής νομισματικής πολιτικής. Για χώρες με υψηλό χρέος και επενδυτικές ανάγκες, όπως η Ελλάδα, τυχόν υπερβολική σύσφιξη από την ΕΚΤ θα μεταφραστεί σε ακριβότερο δανεισμό, πίεση σε επενδύσεις και κίνδυνο ανατροπής των αναπτυξιακών σχεδίων. Το πραγματικό τεστ για την ΕΚΤ θα είναι αν θα μπορέσει να «βλέπει μέσα από» τα ενεργειακά σοκ χωρίς να οδηγήσει την ευρωζώνη σε αυτοπροκαλούμενη ύφεση.
#ευρωζώνη #στασιμοπληθωρισμός #ΕΚΤ #πληθωρισμός #ενέργεια
