Η Τεχεράνη διευκρινίζει ότι η νέα πρόταση 14 σημείων στοχεύει αποκλειστικά στον τερματισμό του πολέμου, χωρίς πυρηνικές παραμέτρους. Η Ουάσινγκτον έχει ήδη απαντήσει μέσω Πακιστανού μεσολαβητή, με την κρίση στον Λίβανο να αποτελεί κεντρικό όρο.
Η ιρανική διπλωματία επιχειρεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τον πυρηνικό φάκελο στην περιφερειακή ασφάλεια, με μια νέα πρόταση 14 σημείων που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, εστιάζει αποκλειστικά στον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν Εσμαΐλ Μπαγκαΐ διέψευσε ότι το σχέδιο περιλαμβάνει ζητήματα πυρηνικής ενέργειας, απαντώντας σε σχετικές αναφορές του Al Jazeera.
Τι περιλαμβάνει η ιρανική πρόταση των 14 σημείων
Ο Μπαγκαΐ τόνισε ότι «αυτό που μπορώ να πω είναι ότι το σχέδιό μας εστιάζει αποκλειστικά στον τερματισμό του πολέμου. Δεν υπάρχουν απολύτως καθόλου πυρηνικές λεπτομέρειες σε αυτό το σχέδιο». Η διατύπωση υποδηλώνει μια προσπάθεια της Τεχεράνης να αποσυνδέσει τις τρέχουσες περιφερειακές διαπραγματεύσεις από το αδιέξοδο γύρω από το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, απόλυτη προτεραιότητα για το Ιράν είναι η «ειρήνη στην περιοχή», με την επίλυση της κρίσης στον Λίβανο να συγκαταλέγεται ρητά στους όρους της ιρανικής πρότασης. Η αναφορά στον Λίβανο παραπέμπει στον ρόλο της Χεζμπολάχ και στην κλιμάκωση στα σύνορα με το Ισραήλ, όπου το Ιράν θεωρείται καθοριστικός παρασκηνιακός παράγοντας.
Ρόλος ΗΠΑ και πακιστανικής διαμεσολάβησης
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ επιβεβαίωσε ότι «η αμερικανική πλευρά έχει απαντήσει στην πρότασή μας και έχει μεταφέρει την απάντησή της στον Πακιστανό μεσολαβητή». Η επιλογή του Πακιστάν ως διαύλου υπογραμμίζει τη χρήση τρίτων χωρών με διπλή πρόσβαση τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στην Τεχεράνη, σε μια περίοδο όπου οι άμεσες επαφές παραμένουν περιορισμένες.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάθε σχήμα αποκλιμάκωσης που δεν ανοίγει ευθέως τον πυρηνικό φάκελο μπορεί να λειτουργεί ως ενδιάμεσο βήμα σταθεροποίησης, χωρίς άμεσο πολιτικό κόστος στο εσωτερικό. Για το Ιράν, η έμφαση στην «ειρήνη» επιτρέπει να εμφανιστεί ως υπεύθυνος περιφερειακός παίκτης, διατηρώντας παράλληλα διαπραγματευτικό κεφάλαιο στο πυρηνικό ζήτημα για μεταγενέστερη φάση.
Γεωπολιτικές ισορροπίες στη Μέση Ανατολή
Η ιρανική πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα περιβάλλον όπου η ένταση σε Λίβανο, Γάζα, Συρία και Ερυθρά Θάλασσα δημιουργεί συστημικό ρίσκο για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τη ναυτιλία. Κάθε σήμα αποκλιμάκωσης, ακόμη και σε επίπεδο ρητορικής, παρακολουθείται στενά από τις αγορές πετρελαίου και από τις κυβερνήσεις που εξαρτώνται από τη σταθερότητα των θαλάσσιων οδών.
Η προσπάθεια της Τεχεράνης να εμφανίσει την πρόταση ως «καθαρή» από πυρηνικά ζητήματα λειτουργεί επίσης ως μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, που επιδιώκουν μεν σταθεροποίηση της περιοχής, αλλά παραμένουν δεσμευμένες σε αυστηρό πλαίσιο για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η στάση των ΗΠΑ απέναντι στο πακέτο των 14 σημείων θα αποτελέσει ένδειξη για το αν προκρίνεται μια σταδιακή, θεματική προσέγγιση (ασφάλεια πρώτα, πυρηνικά αργότερα) ή αν οι φάκελοι θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετοι.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε σοβαρή κίνηση προς αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή μειώνει το ρίσκο απότομων διακυμάνσεων στις τιμές πετρελαίου και ναύλων, στοιχείο κρίσιμο για το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής ναυτιλίας. Παράλληλα, η χρήση τρίτων μεσολαβητών (όπως το Πακιστάν) υπενθυμίζει ότι χώρες με αξιόπιστο διπλωματικό προφίλ μπορούν να αναβαθμίσουν τον ρόλο τους σε περιφερειακές ρυθμίσεις· για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη συνεπούς εξωτερικής πολιτικής, ώστε να κεφαλαιοποιήσει τη θέση της ως διαύλου μεταξύ Ε.Ε., Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής.
#Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Διπλωματία #Ενέργεια
