Νέο θερμό επεισόδιο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ απειλεί να τινάξει στον αέρα την εύθραυστη εκεχειρία. Ο έλεγχος του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Η ένταση στον Περσικό Κόλπο κλιμακώνεται επικίνδυνα, καθώς ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε έξι μικρά ιρανικά σκάφη στα Στενά του Ορμούζ, μετά από επίθεση ιρανικών δυνάμεων εναντίον πλοίων του αμερικανικού Ναυτικού. Το επεισόδιο αυτό θέτει σε άμεσο κίνδυνο την ήδη εύθραυστη εκεχειρία και υπονομεύει τη νέα πρωτοβουλία της Ουάσινγκτον για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Η επιχείρηση «Project Freedom» και η στρατηγική σημασία του Ορμούζ
Το επεισόδιο σημειώθηκε μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι το αμερικανικό Ναυτικό θα αναλάβει ενεργό ρόλο στη συνοδεία εμπορικών πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, στο πλαίσιο της επιχείρησης που βαπτίστηκε «Project Freedom». Πρόκειται για θαλάσσιο πέρασμα ζωτικής σημασίας, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ροής πετρελαίου, με άμεσες συνέπειες στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, ναύαρχο Μπράντλεϊ Κούπερ, ιρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν «πολλαπλούς πυραύλους cruise, drones και μικρά σκάφη» κατά αμερικανικών πλοίων, χωρίς ωστόσο να τα πλήξουν. Οι αμερικανικές δυνάμεις απάντησαν καταστρέφοντας έξι ιρανικά σκάφη, με τη συνδρομή ελικοπτέρων Apache και Seahawk, καθώς και αντιτορπιλικών που ήδη έχουν περάσει τα Στενά και επιχειρούν στην Αραβική Θάλασσα.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί κάθε ξένη στρατιωτική παρουσία στα Στενά ως απειλή, προειδοποιώντας ότι «οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική δύναμη, ειδικά ο εισβάλλων αμερικανικός στρατός», θα αποτελέσει στόχο. Ταυτόχρονα, ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ισχυρίστηκαν ότι ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν αμερικανικό πολεμικό πλοίο, ισχυρισμός που διαψεύστηκε κατηγορηματικά από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.
Ενεργειακό σοκ, ναυτικός αποκλεισμός και κίνδυνος γενικευμένης σύγκρουσης
Πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ διεξαγόταν χωρίς σοβαρά εμπόδια. Ωστόσο, από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, η Τεχεράνη έχει ουσιαστικά μπλοκάρει το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής κίνησης, προκαλώντας άνοδο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και ιδιαίτερα στα καύσιμα.
Η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, με τον Αμερικανό υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να δηλώνει ότι οι ΗΠΑ διατηρούν «απόλυτο έλεγχο» των Στενών. Ταυτόχρονα, δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων και πολλαπλά πολεμικά πλοία επιχειρούν στην περιοχή, προσφέροντας αεράμυνα και αποτροπή, ενώ εξετάζονται σχήματα προστασίας εμπορικών πλοίων χωρίς κλασικές νηοπομπές, λόγω της απειλής ναρκών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει ρητορικά το διακύβευμα, προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα «εξαφανιστεί από προσώπου γης» αν επιτεθεί σε αμερικανικά πλοία, ενώ παράλληλα παρουσιάζει το «Project Freedom» ως «ανθρωπιστική» προσπάθεια για την απελευθέρωση πλοίων τρίτων χωρών που έχουν εγκλωβιστεί στα Στενά. Την ίδια στιγμή, καλεί χώρες όπως η Νότια Κορέα να συμμετάσχουν ενεργά στην αποστολή προστασίας της ναυσιπλοΐας.
Για την Ευρώπη και χώρες εισαγωγείς ενέργειας όπως η Ελλάδα, η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος ενέργειας, πληθωριστικές πιέσεις και κίνδυνο νέων διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Η συνέχιση ή η κατάρρευση της εκεχειρίας θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η κρίση θα παραμείνει περιφερειακή ή θα εξελιχθεί σε παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Σχόλιο 
: Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση σε τεστ ηγεμονίας στις θαλάσσιες οδούς ενέργειας, ενώ η Τεχεράνη χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό στρατηγικού εκβιασμού. Όσο η εκεχειρία παραμένει νομικά ασαφής και επιχειρησιακά εύθραυστη, ο κίνδυνος ενός τυχαίου ή σκόπιμου επεισοδίου που θα εκτοξεύσει τις τιμές πετρελαίου και θα επιβαρύνει τις οικονομίες εισαγωγέων, μεταξύ αυτών και την ελληνική, παραμένει εξαιρετικά υψηλός.
#ΗΠΑ #Ιράν #Ορμούζ #Ενέργεια #Ναυτιλία #ΜέσηΑνατολή
