Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει ρυθμίσεις που θα περιορίζουν τη χρήση αμερικανικών cloud για ευαίσθητα κρατικά δεδομένα. Στόχος είναι η τεχνολογική κυριαρχία και η ενίσχυση ευρωπαϊκών παρόχων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει νέο κανονιστικό πλαίσιο που θα περιορίζει τη χρήση υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους από παρόχους των Ηνωμένων Πολιτειών για την επεξεργασία ευαίσθητων κυβερνητικών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική «τεχνολογικής κυριαρχίας», με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές υποδομές.
Τι προβλέπεται στο Tech Sovereignty Package
Σύμφωνα με πληροφορίες από κύκλους των Βρυξελλών, οι σχετικές ρυθμίσεις αναμένεται να παρουσιαστούν στο πλαίσιο του λεγόμενου «πακέτου τεχνολογικής κυριαρχίας» (Tech Sovereignty Package), το οποίο προγραμματίζεται να ανακοινωθεί στις 27 Μαΐου. Ο κανονισμός θα εστιάζει κυρίως στη χρήση cloud για δεδομένα που αφορούν κρίσιμες δημόσιες λειτουργίες και στρατηγικούς τομείς, όπως άμυνα, ενέργεια, υγεία και βασικές ψηφιακές υποδομές.
Πηγή με γνώση των συζητήσεων αναφέρει ότι οι αμερικανικές πλατφόρμες «θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν περιορισμούς σε ορισμένους ευαίσθητους και στρατηγικούς τομείς». Η λογική δεν είναι μια οριζόντια απαγόρευση, αλλά στοχευμένα μέτρα ανά κατηγορία δεδομένων και φορέα, με διαβαθμίσεις πρόσβασης και αυστηρές προϋποθέσεις για τη μεταφορά και αποθήκευση πληροφοριών εκτός ΕΕ.
Κυριαρχία δεδομένων και νομικός κίνδυνος από τις ΗΠΑ
Η συζήτηση περί περιορισμών στα αμερικανικά cloud συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της κυριαρχίας δεδομένων και των αμερικανικών νόμων που επιτρέπουν στις αρχές των ΗΠΑ να ζητούν πρόσβαση σε δεδομένα εταιρειών με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη κι αν αυτά φιλοξενούνται σε ευρωπαϊκά κέντρα δεδομένων. Αυτό δημιουργεί για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις νομική και πολιτική αβεβαιότητα ως προς το ποιος ελέγχει, τελικά, την πρόσβαση στα κρίσιμα δεδομένα τους.
Τα προηγούμενα χρόνια, η ΕΕ έχει ήδη κινηθεί προς αυστηρότερη προστασία των δεδομένων με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR), τον κανονισμό για την ψηφιακή διακυβέρνηση (Data Governance Act) και τον κανονισμό για τα δεδομένα (Data Act). Η συζήτηση για τις κυβερνητικές υποδομές cloud αποτελεί το επόμενο βήμα, εστιάζοντας όχι μόνο στην ιδιωτικότητα, αλλά και στη γεωπολιτική διάσταση της τεχνολογίας.
Περιορισμός αμερικανικής κυριαρχίας, ώθηση σε ευρωπαϊκούς παρόχους
Ένας επιπλέον στόχος της υπό διαμόρφωση ρύθμισης είναι ο περιορισμός της κυριαρχίας αμερικανικών ομίλων στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα cloud. Σήμερα, η αγορά κυριαρχείται από λίγους μεγάλους παρόχους με έδρα τις ΗΠΑ, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας ψηφιακών υπηρεσιών και την εξάρτηση της Ευρώπης από εξωγενείς παίκτες.
Η Επιτροπή επιδιώκει, μέσα από στοχευμένους περιορισμούς σε ευαίσθητους και στρατηγικούς τομείς, να δημιουργήσει χώρο για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών λύσεων cloud, συμπεριλαμβανομένων υβριδικών και «κυρίαρχων» υποδομών, όπου οι νομικές και τεχνικές προδιαγραφές θα διασφαλίζουν ότι ο έλεγχος των δεδομένων παραμένει εντός ΕΕ. Αυτό αναμένεται να ενισχύσει επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, υπηρεσίες κυβερνητικού cloud και νέα σχήματα συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών ομίλων πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών.
Επιπτώσεις για τις διατλαντικές ψηφιακές σχέσεις
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε ένα ήδη σύνθετο πλαίσιο διατλαντικών σχέσεων στην ψηφιακή σφαίρα, όπου ζητήματα όπως οι ροές δεδομένων, η φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας και η ρύθμιση των μεγάλων πλατφορμών βρίσκονται διαρκώς στο προσκήνιο. Οι ΗΠΑ παραδοσιακά προωθούν πιο ανοικτές ροές δεδομένων, ενώ η ΕΕ δίνει έμφαση στην προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων και στην έννοια της στρατηγικής αυτονομίας.
Πιθανές νέες ρυθμίσεις που θα περιορίζουν την πρόσβαση αμερικανικών παρόχων σε συμβάσεις με κυβερνητικούς φορείς της ΕΕ ενδέχεται να προκαλέσουν αντιδράσεις από την Ουάσινγκτον και από τον κλάδο της τεχνολογίας στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η Επιτροπή θα επιχειρήσει να παρουσιάσει το πλαίσιο ως αναλογικό μέτρο διαχείρισης κινδύνου, επικεντρωμένο σε συγκεκριμένες κατηγορίες δεδομένων και όχι ως γενικευμένο εμπόδιο στις διατλαντικές ψηφιακές ροές.
Προκλήσεις υλοποίησης για κράτη-μέλη και παρόχους
Η εφαρμογή ενός τέτοιου καθεστώτος θα απαιτήσει σαφή ορισμό του τι συνιστά «ευαίσθητο» και «στρατηγικό» κυβερνητικό δεδομένο, καθώς και εναρμόνιση μεταξύ των κρατών-μελών που σήμερα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ψηφιοποίησης της δημόσιας διοίκησης. Οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να επανεξετάσουν συμβάσεις, τεχνικές αρχιτεκτονικές και στρατηγικές προμηθειών πληροφορικής.
Για τους παρόχους cloud, τόσο ευρωπαϊκούς όσο και μη ευρωπαϊκούς, η προσαρμογή σε νέους κανόνες θα σημαίνει επενδύσεις σε συμμόρφωση, πιστοποιήσεις ασφάλειας, τοποθέτηση δεδομένων εντός ΕΕ και διαφάνεια ως προς τις ροές δεδομένων. Όσοι διαθέτουν ήδη ισχυρή παρουσία στην Ευρώπη και δομές εταιρικής διακυβέρνησης που μπορούν να απομονώσουν τις ευρωπαϊκές δραστηριότητες από εξωευρωπαϊκές νομικές αξιώσεις, πιθανόν να βρεθούν σε πλεονεκτική θέση.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, η στροφή της ΕΕ προς «κυρίαρχες» υποδομές cloud δημιουργεί ταυτόχρονα ρίσκα και ευκαιρίες. Από τη μία πλευρά, οι δημόσιοι φορείς και οι μεγάλες επιχειρήσεις που βασίζονται σε αμερικανικές πλατφόρμες θα χρειαστεί να επανεξετάσουν αρχιτεκτονικές, συμβάσεις και στρατηγικές multi-cloud, με πιθανή αύξηση κόστους μετάβασης και ανάγκη για εξειδικευμένη συμβουλευτική. Από την άλλη, ανοίγει παράθυρο για ελληνικούς και ευρωπαϊκούς παρόχους υποδομών και ολοκληρωμένων λύσεων να τοποθετηθούν ως αξιόπιστοι συνεργάτες για κυβερνητικό και ρυθμιζόμενο τομέα (τράπεζες, ενέργεια, υγεία), αξιοποιώντας και τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Οι ελληνικές επιχειρήσεις τεχνολογίας που θα επενδύσουν έγκαιρα σε πιστοποιήσεις ασφάλειας, data centers εντός χώρας ή εντός ΕΕ και υπηρεσίες διαχείρισης υβριδικού cloud, μπορούν να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μια αγορά που θα γίνεται ολοένα πιο ρυθμιζόμενη και απαιτητική.
#ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #cloud #τεχνολογικήκυριαρχία #ψηφιακήπολιτική
