Στη Βουλή ξεκίνησε η σκληρή πολιτική μάχη για το Ταμείο Καινοτομίας στην Υγεία, με αιχμή την πρόσβαση σε ακριβά φάρμακα και το clawback. Η κυβέρνηση μιλά για βιώσιμο, διαφανές πλαίσιο, ενώ η αντιπολίτευση βλέπει εξυπηρέτηση φαρμακοβιομηχανιών και εμπορευματοποίηση της περίθαλψης.
Με αιχμή τη σύσταση Ταμείου Καινοτομίας για την πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες, άνοιξε στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής η συζήτηση του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Υγείας. Ο Άδωνις Γεωργιάδης διαβεβαίωσε ότι «θα παραδώσουμε ένα καλύτερο ΕΣΥ από αυτό που παραλάβαμε» και παρουσίασε το Ταμείο ως εργαλείο για πιο γρήγορη και βιώσιμη ένταξη καινοτόμων θεραπειών στη θετική λίστα.
Το σχέδιο της κυβέρνησης για το Ταμείο
Ο υπουργός υποστήριξε ότι η εκρηκτική αύξηση των νέων, πανάκριβων θεραπειών δημιουργεί ένταση στους προϋπολογισμούς, καθιστώντας αναγκαίο ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης. Όπως εξήγησε, το Ταμείο Καινοτομίας, σχεδιασμένο με βάση πρακτικές Ιταλίας και Βελγίου, θα λειτουργεί ως παράλληλο κανάλι: για τρία χρόνια τα νέα φάρμακα θα υπάγονται σε σημαντικά χαμηλότερο clawback, με αυστηρή παρακολούθηση κλινικών αποτελεσμάτων· εάν δεν αποδίδουν, θα εξέρχονται από το Ταμείο και θα επιβαρύνονται με το υψηλό clawback.
Η αρχική χρηματοδότηση των 50 εκατ. ευρώ χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο «μικρή», με πρόβλεψη, βάσει ευρωπαϊκών εκτιμήσεων, να φτάσει τα 200–250 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα τριετίας – τετραετίας. Ο Γεωργιάδης επέμεινε ότι τα κονδύλια είναι πρόσθετα της φαρμακευτικής δαπάνης και απέρριψε ως ανυπόστατες τις καταγγελίες περί «υπαγόρευσης» από την Αμερικανίδα πρέσβη, τονίζοντας ότι η κυβερνητική βούληση είχε εξαγγελθεί ήδη από τη ΔΕΘ.
Στο ίδιο νομοσχέδιο εντάσσονται ρυθμίσεις για την απαγόρευση πώλησης ανθού βιομηχανικής κάνναβης από λιανικά σημεία, διατάξεις ψηφιοποίησης υπηρεσιών Υγείας που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς και το πρώτο πλαίσιο για δευτερογενή χρήση δεδομένων υγείας, με το υπουργείο να επιδιώκει προπορεία έναντι της ευρωπαϊκής συζήτησης για το 2030.
Σκληρή κριτική από όλο το φάσμα της αντιπολίτευσης
Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ αναγνώρισε θετική κατεύθυνση στην επιτάχυνση πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες, αλλά προειδοποίησε για κίνδυνο μετατροπής του Ταμείου σε νέο μηχανισμό καθυστερήσεων και αποκλεισμών. Έθεσε ζήτημα υπερσυγκέντρωσης αρμοδιοτήτων στον ΕΟΠΥΥ, απουσίας σαφούς οικονομικής μελέτης και μη θεσμικής συμμετοχής ασθενών.
Ο ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για «ερανιστικό» και «νεοφιλελεύθερο» νομοσχέδιο, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι, υπό πίεση αμερικανικών και άλλων πολυεθνικών φαρμακευτικών, σχεδιάζει ουσιαστικά την απεξάρτηση ακριβών φαρμάκων από τον μηχανισμό αυτόματων επιστροφών. Το ΚΚΕ είδε ένα πλαίσιο που υπηρετεί τα κέρδη της φαρμακοβιομηχανίας, με το φάρμακο να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα και με το clawback να παραμένει εργαλείο δημοσιονομικού περιορισμού σε βάρος των λαϊκών αναγκών.
Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση, Νίκη και Πλεύση Ελευθερίας στάθηκαν κυρίως σε τρία σημεία: τον κίνδυνο διεύρυνσης ανισοτήτων πρόσβασης, τις ανεπαρκείς εγγυήσεις διαφάνειας και κοινωνικού ελέγχου και τις σοβαρές ανησυχίες για τη μαζική επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων υγείας και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης χωρίς ισχυρές δικλίδες προστασίας.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία επιταχύνεται: ακρόαση φορέων τη Δευτέρα, δεύτερη ανάγνωση την Τετάρτη και συζήτηση – ψήφιση στην Ολομέλεια προς το τέλος της εβδομάδας, με το Ταμείο Καινοτομίας να αναδεικνύεται σε κομβικό πεδίο σύγκρουσης για το μέλλον της φαρμακευτικής πολιτικής και του ΕΣΥ.
Σχόλιο 
: Η ουσία της αντιπαράθεσης δεν είναι η ανάγκη για καινοτόμα φάρμακα – αυτή θεωρείται αυτονόητη – αλλά το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό και με ποιους όρους διαφάνειας. Αν το Ταμείο εξελιχθεί σε μηχανισμό ουσιαστικής αξιολόγησης κόστους-οφέλους, με ισχυρή εκπροσώπηση ασθενών και καθαρούς κανόνες για clawback και δεδομένα υγείας, μπορεί να αποτελέσει εργαλείο σταθερότητας. Αν όμως παραμείνει ασαφές στη χρηματοδότηση και κλειστό στη λογοδοσία, κινδυνεύει να ενισχύσει την καχυποψία για σύμπλευση κράτους – φαρμακοβιομηχανίας εις βάρος της καθολικής πρόσβασης.
