Η Μόσχα απορρίπτει ως προσβλητική κάθε ιδέα ότι χρειάζεται «άδεια» από το Κίεβο για τον εορτασμό της 9ης Μαΐου. Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει τριήμερη κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, επιχειρώντας πολιτικό συμβολισμό σε ένα βαθιά πολωμένο μέτωπο.
Η αντιπαράθεση Μόσχας–Κιέβου μεταφέρεται πλέον και στο πεδίο της ιστορικής μνήμης. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Δημήτρι Πεσκόφ, απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα ότι η Ρωσία χρειάζεται οποιαδήποτε «άδεια» από την Ουκρανία για να πραγματοποιήσει την Παρέλαση της Ημέρας Νίκης στις 9 Μαΐου, απαντώντας σε διάταγμα του Βολοντιμίρ Ζελένσκι που τυπικά «επιτρέπει» ρωσικές εκδηλώσεις.
Τι είπε το Κρεμλίνο για την «άδεια» του Ζελένσκι
Ο Πεσκόφ χαρακτήρισε τις αναφορές του Κιέβου για την Ημέρα Νίκης ως «ανόητα αστεία», επιμένοντας ότι η Ρωσία δεν ζητά και δεν αναγνωρίζει καμία θεσμική νομιμοποίηση από την Ουκρανία για τους δικούς της επετειακούς εορτασμούς. Με τη φράση «ουαί σε όποιον προσπαθεί να χλευάσει την Ημέρα Νίκης», το Κρεμλίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο μοναδικός θεματοφύλακας της μνήμης της αντιφασιστικής νίκης του 1945.
Η 9η Μαΐου έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε κεντρικό εργαλείο εθνικής αφήγησης για τη Ρωσία, συνδέοντας τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη σημερινή εισβολή στην Ουκρανία. Η Μόσχα επενδύει πολιτικά στην ιδέα της «ιστορικής συνέχειας», παρουσιάζοντας την τρέχουσα σύγκρουση ως προέκταση του «Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου».
Η ουκρανική αναθεώρηση της μνήμης του πολέμου
Για το Κίεβο, η Ημέρα Νίκης αποτελεί πλέον πεδίο απορωσοποίησης. Τα τελευταία χρόνια, η Ουκρανία έχει μετατοπίσει το βάρος των εορτασμών από τις 9 στις 8 Μαΐου, εναρμονιζόμενη με την ευρωπαϊκή πρακτική για την Ημέρα Μνήμης και Συμφιλίωσης. Το διάταγμα Ζελένσκι που «επιτρέπει» ρωσικές εκδηλώσεις λειτουργεί περισσότερο ως πολιτική ειρωνεία παρά ως πραγματική ρύθμιση.
Στην πράξη, το Κίεβο αμφισβητεί το μονοπώλιο της Μόσχας πάνω στο ιστορικό αφήγημα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η διαμάχη για το ποιος «δικαιούται» να μιλά εξ ονόματος της νίκης επί του ναζισμού αποτυπώνει το βαθύ γεωπολιτικό ρήγμα ανάμεσα στις δύο χώρες, πολύ πέρα από τις τρέχουσες στρατιωτικές γραμμές.
Τριήμερη κατάπαυση πυρός: κίνηση τακτικής ή ουσιαστική ανάπαυλα;
Μέσα σε αυτό το φορτισμένο συμβολικό πλαίσιο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τριήμερη κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, με έναρξη από αύριο. Η χρονική σύμπτωση με την Ημέρα Νίκης δεν είναι τυχαία: η Ουάσινγκτον επιχειρεί να εμφανιστεί ως ρυθμιστής σε μια σύγκρουση όπου η Δύση έχει ήδη βαθιά εμπλακεί στρατιωτικά και οικονομικά.
Ωστόσο, οι βραχύβιες εκεχειρίες σπάνια αλλάζουν τη δυναμική ενός πολέμου που έχει παγιωθεί σε πόλεμο φθοράς. Πιο συχνά λειτουργούν ως εργαλείο δοκιμής προθέσεων, εσωτερικής επικοινωνίας προς τα ακροατήρια των εμπλεκομένων και μέσο πίεσης για μελλοντικές διαπραγματεύσεις, παρά ως προοίμιο μόνιμης ειρήνης.
Η στρατηγική σημασία της Ημέρας Νίκης για τη ρωσική εξουσία
Για τη ρωσική ηγεσία, κάθε αμφισβήτηση της 9ης Μαΐου αγγίζει τον πυρήνα της εσωτερικής νομιμοποίησης του καθεστώτος. Η επίκληση της ιστορικής νίκης επιτρέπει στο Κρεμλίνο να παρουσιάζει τον σημερινό πόλεμο ως «υπαρξιακό», μεταθέτοντας τη συζήτηση από το πεδίο της διεθνούς νομιμότητας στο πεδίο της ιστορικής αποστολής.
Αυτό ενισχύει την ανθεκτικότητα της ρωσικής κοινωνίας απέναντι στο κόστος των κυρώσεων και της πολεμικής προσπάθειας, αλλά ταυτόχρονα παγιδεύει τη Μόσχα σε μια ρητορική όπου η υποχώρηση καθίσταται πολιτικά δυσκολότερη. Όσο η 9η Μαΐου παραμένει συνδεδεμένη με τη σημερινή σύγκρουση, τόσο περιορίζεται ο χώρος για συμβιβαστικές λύσεις.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η σύγκρουση για τα σύμβολα και την ιστορική μνήμη προμηνύει ότι ακόμη και μια μελλοντική κατάπαυση του πυρός δεν θα ισοδυναμεί με πραγματική ειρήνη. Η Ουκρανία αναδιαμορφώνει την ταυτότητά της σε απόσταση από τη ρωσική σφαίρα επιρροής, ενώ η Ρωσία οικοδομεί ένα αφήγημα περικύκλωσης και ιστορικής αποστολής.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι η αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου θα πρέπει να σχεδιαστεί με όρους μακροχρόνιας αντιπαράθεσης, ακόμη και αν υπάρξουν προσωρινές εκεχειρίες ή τοπικές συμφωνίες. Η διαχείριση της ιστορικής μνήμης εξελίσσεται σε παράγοντα κινδύνου, αντίστοιχης βαρύτητας με τους εξοπλισμούς και τις ενεργειακές εξαρτήσεις.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, η κλιμάκωση της συμβολικής αντιπαράθεσης Ρωσίας–Ουκρανίας σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή αποσύνδεση από τη ρωσική οικονομία παγιώνεται σε ορίζοντα δεκαετίας. Αυτό εδραιώνει τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στην ΕΕ, αυξάνοντας τη δημοσιονομική πίεση αλλά και τη ζήτηση για ελληνικές υπηρεσίες ναυτιλίας, υποδομών και logistics, καθώς ανασχεδιάζονται οι αλυσίδες εφοδιασμού. Παράλληλα, κάθε κίνηση κατάπαυσης πυρός –έστω και βραχύβια– λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιεί περιόδους σχετικής ηρεμίας για να «κλειδώνει» μακροχρόνια ενεργειακά συμβόλαια και επενδύσεις σε διασυνδετήριες υποδομές, πριν παγιωθούν νέοι γεωπολιτικοί διαχωρισμοί στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
#Ρωσία #Ουκρανία #ΗμέραΝίκης #Πεσκόφ #Ζελένσκι #Τραμπ
