Η κυβέρνηση επιχειρεί ταυτόχρονο επανασχεδιασμό σε τουρισμό, ενέργεια και βιομηχανία, όμως τα τρία χωροταξικά πλαίσια δύσκολα «κουμπώνουν» μεταξύ τους. Οι πρώτες αντιδράσεις στον τουρισμό προμηνύουν καθυστερήσεις και σύνθετες συγκρούσεις συμφερόντων.
Η προσπάθεια της κυβέρνησης να βάλει τάξη στον χαοτικό χάρτη της δόμησης εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, καθώς ανοίγει ταυτόχρονα τρία μεγάλα μέτωπα χωροταξικού σχεδιασμού: τουρισμός, ενέργεια και βιομηχανία. Το εγχείρημα χαρακτηρίζεται στρατηγικό, όμως ήδη το πρώτο βήμα, το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό, «σκοντάφτει» σε αντιδράσεις και αναγκάζει σε αναδίπλωση.
Αναδίπλωση στην τουριστική χωροταξία και νέα διαβούλευση
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχεδίαζε να παρουσιάσει το τελικό κείμενο του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον τουρισμό και να το προωθήσει άμεσα προς έκδοση Κοινής Υπουργικής Απόφασης. Αντ’ αυτού, η ηγεσία του ΥΠΕΝ υποχρεώθηκε να επαναφέρει το κείμενο σε νέο γύρο διαβούλευσης, μετά τις έντονες αντιδράσεις των τουριστικών φορέων, οι οποίοι κατήγγειλαν ότι δεν είχαν ουσιαστικά ενημερωθεί.
Η κίνηση αυτή αναδεικνύει το πολιτικό και τεχνοκρατικό ρίσκο της μεταρρύθμισης: χωρίς συναινέσεις στους βασικούς κλάδους, κάθε χωροταξικό πλαίσιο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά ή να βυθιστεί σε αλλεπάλληλες προσφυγές. Παρά τα εμπόδια, ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου δηλώνει αποφασισμένος να προχωρήσει «σε λίγες ημέρες» στο ειδικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και στη συνέχεια για τη βιομηχανία.
Σύγκρουση προτεραιοτήτων: τουρισμός, ΑΠΕ, βιομηχανία, αγροτική γη
Ειδικοί στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό προειδοποιούν ότι το τουριστικό πλαίσιο είναι, στην πραγματικότητα, το «εύκολο» κομμάτι. Οι πραγματικές δυσκολίες θα αναδειχθούν όταν επιχειρηθεί να συνδυαστούν οι απαιτήσεις του τουρισμού με τις ανάγκες της ενέργειας και της βιομηχανίας στον ίδιο γεωγραφικό χώρο.
Χαρακτηριστικό είναι το ερώτημα που θέτουν: «Πώς αποφασίζεις για τη θέση των αιολικών πάρκων σε περιοχές με ξενοδοχεία; Να επιτρέπονται οι μονάδες ΑΠΕ σε απόσταση ενός χιλιομέτρου ή στα πέντε;». Πίσω από τέτοιες τεχνικές φαινομενικά λεπτομέρειες κρύβονται συγκρούσεις επενδυτικών σχεδίων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και ισχυρές τοπικές αντιδράσεις.
Αντίστοιχα, στον αγροτικό τομέα, η συνύπαρξη βιομηχανικής δραστηριότητας, καλλιεργειών και τουρισμού αποδεικνύεται εκρηκτική. Σε ορισμένες περιοχές, η βιομηχανία προκαλεί έντονες αντιδράσεις, σε άλλες οι ίδιες οι καλλιέργειες θεωρούνται ανεπιθύμητες από επιχειρήσεις φιλοξενίας, που δεν θέλουν οι πελάτες τους να διέρχονται από αγροτικές ζώνες για να φτάσουν στα καταλύματα. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλέγμα αντικρουόμενων απαιτήσεων που δυσκολεύει κάθε ενιαίο σχεδιασμό.
Κίνδυνος ασυμβατότητας με τον πολεοδομικό σχεδιασμό
Πέρα από τις κάθετες συγκρούσεις μεταξύ κλάδων, ένα ακόμη δομικό εμπόδιο είναι η σχέση των νέων ειδικών χωροταξικών πλαισίων με τον πολεοδομικό σχεδιασμό που «τρέχει» σε όλη τη χώρα. Αν και πρόκειται για δύο διαφορετικά επίπεδα σχεδιασμού, οι ειδικοί δεν αποκλείουν σοβαρές ασυμβατότητες: τοπικά πολεοδομικά σχέδια που προβλέπουν χρήσεις γης και όρους δόμησης ενδέχεται να έρθουν σε αντίθεση με τις κατευθύνσεις των εθνικών πλαισίων για τουρισμό, ΑΠΕ ή βιομηχανία.
Σε μια οικονομία όπου ο τουρισμός, η ενεργειακή μετάβαση και η αναζωογόνηση της βιομηχανικής βάσης θεωρούνται ταυτόχρονα εθνικές προτεραιότητες, η αδυναμία «δεσίματος» των χωροταξικών εργαλείων απειλεί να μετατραπεί σε μόνιμο αναπτυξιακό φρένο. Το στοίχημα για την κυβέρνηση είναι αν θα καταφέρει να περάσει από τις γενικές διακηρύξεις σε λειτουργικούς, αποδεκτούς και νομικά θωρακισμένους κανόνες δόμησης.
Σχόλιο 
: Η ταυτόχρονη εκπόνηση τριών ειδικών χωροταξικών πλαισίων χωρίς σαφή ιεράρχηση και ισχυρό μηχανισμό συντονισμού αυξάνει τον κίνδυνο παραλυτικών συγκρούσεων μεταξύ κλάδων και τοπικών κοινωνιών. Αν δεν υπάρξει εγκαίρως ενιαία «ομπρέλα» κανόνων και πραγματική διαβούλευση με τους βασικούς παίκτες, οι νέοι κανόνες δόμησης κινδυνεύουν να μετατραπούν σε ακόμη ένα στρώμα γραφειοκρατίας, αντί σε καταλύτη επενδύσεων και βιώσιμης ανάπτυξης.
#χωροταξικός_σχεδιασμός #τουρισμός #ΑΠΕ #βιομηχανία #realestate
