Η Ταϊβάν αναδείχθηκε στον πιο ευαίσθητο κόμβο της συνάντησης Τραμπ–Σι στο Πεκίνο. Πίσω από τις ευγενικές διατυπώσεις, οι στρατηγικές γραμμές παραμένουν ασυμβίβαστες.
Η πολυαναμενόμενη συνάντηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο ανέδειξε με τον πιο καθαρό τρόπο ότι η Ταϊβάν παραμένει το κεντρικό σημείο τριβής στις διμερείς σχέσεις. Παρά τις προσπάθειες και των δύο πλευρών να προβάλουν μια εικόνα «εποικοδομητικού διαλόγου», οι ανακοινώσεις τους αποκάλυψαν βαθιές αποκλίσεις προτεραιοτήτων και αφηγήματος.
Το μήνυμα του Πεκίνου: η Ταϊβάν ως «ακρογωνιαίος λίθος»
Στην κινεζική ανακοίνωση, ο Σι φέρεται να τόνισε στον Τραμπ ότι «το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το σημαντικότερο θέμα στις σινοαμερικανικές σχέσεις». Το Πεκίνο προειδοποίησε μάλιστα πως, αν το θέμα δεν «χειριστεί σωστά», οι δύο χώρες κινδυνεύουν με «συγκρούσεις» και βαθιά υπονόμευση ολόκληρης της διμερούς σχέσης. Η διατύπωση αυτή επαναλαμβάνει μεν την πάγια θέση της Κίνας, αλλά σε μια συγκυρία αυξημένης γεωπολιτικής έντασης αποκτά βαρύτερο στρατηγικό φορτίο.
Η Ταϊβάν, αυτοδιοικούμενη νήσος την οποία το Πεκίνο θεωρεί τμήμα της επικράτειάς του, έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο κόμβο της παγκόσμιας οικονομίας λόγω της κυρίαρχης θέσης της στην παραγωγή ημιαγωγών. Για την κυβέρνηση Τραμπ, η ταϊβανέζικη βιομηχανία μικροτσίπ είναι κεντρικό στοιχείο στην προσπάθεια θωράκισης της αμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας τεχνολογίας. Έτσι, το ζήτημα δεν είναι μόνο πολιτικό-στρατηγικό, αλλά και βαθύτατα οικονομικό.
Η σιωπή της Ουάσιγκτον για την Ταϊβάν και το ιρανικό πλέγμα
Ενδεικτική της ευαισθησίας του θέματος είναι η αμερικανική ανακοίνωση, η οποία δεν αναφέρει καν τη λέξη «Ταϊβάν». Αντ’ αυτού, ο Λευκός Οίκος επέλεξε να αναδείξει άλλα σημεία της ατζέντας: τη διατήρηση ανοικτού του Στενού του Ορμούζ, τις αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων από την Κίνα και την αντιμετώπιση των πρόδρομων ουσιών φαιντανύλης που καταλήγουν στις ΗΠΑ.
Η κινεζική πλευρά, από την άλλη, προσπαθεί να ισορροπήσει σε ένα περίπλοκο περιφερειακό περιβάλλον. Η Κίνα είναι βασικός οικονομικός στυλοβάτης του Ιράν και σημαντικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, αλλά εξαρτάται ταυτόχρονα από τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών μέσω του Στενού του Ορμούζ. Μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου και την αντίδραση της Τεχεράνης με κλείσιμο μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού, το Πεκίνο επιδιώκει να αποφύγει ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη που θα έπληττε και τη δική του οικονομία.
Ενεργειακή ασφάλεια, επενδύσεις και ο κίνδυνος παρερμηνειών
Σύμφωνα με αμερικανό αξιωματούχο, ο Σι ξεκαθάρισε την αντίθεση της Κίνας στη «στρατιωτικοποίηση» του Στενού του Ορμούζ και σε κάθε προσπάθεια επιβολής διοδίων για τη χρήση του. Παράλληλα, εξέφρασε ενδιαφέρον για αγορά περισσότερου αμερικανικού πετρελαίου, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από το Στενό στο μέλλον, ενώ φέρεται να συμφώνησε ότι «το Ιράν δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης για ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, μεγαλύτερη πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και κινεζικές επενδύσεις σε αμερικανικούς κλάδους. Ωστόσο, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ ανησυχούν ότι, μέσα σε αυτή τη σύνθετη διαπραγμάτευση, ο Τραμπ θα μπορούσε –ακόμη και άθελά του– να δώσει λάθος σήματα για την αμερικανική δέσμευση έναντι της Ταϊβάν, κλονίζοντας μια πολιτική δεκαετιών που αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα του νησιού έναντι της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
Σχόλιο 
: Η συνάντηση Τραμπ–Σι επιβεβαιώνει ότι η Ταϊβάν είναι ο πραγματικός «σκληρός πυρήνας» της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας. Όσο η Ουάσιγκτον εξαρτάται τεχνολογικά από τα ταϊβανέζικα τσιπ και το Πεκίνο θεωρεί το νησί ζήτημα εθνικής ολοκλήρωσης, κάθε προσπάθεια συνεννόησης θα σκοντάφτει εκεί. Η παράλληλη εμπλοκή του ιρανικού ζητήματος και της ενεργειακής ασφάλειας δείχνει πως ο ανταγωνισμός των δύο δυνάμεων έχει πλέον παγκόσμιο, διασυνδεδεμένο χαρακτήρα, με τις αγορές να παρακολουθούν στενά κάθε λέξη και κάθε αποχρώσα ένδειξη μετατόπισης πολιτικής.
#ΗΠΑ #Κίνα #Ταϊβάν #Trump #Xi #γεωπολιτική
