Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance εμφανίζεται να πιστώνεται θεαματική μείωση εγκληματικότητας, αποδίδοντάς την σε σκληρή πολιτική στα σύνορα. Πίσω από τις δηλώσεις, όμως, διαμορφώνεται ήδη το βασικό ιδεολογικό πεδίο της επόμενης προεκλογικής αναμέτρησης.
Ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών JD Vance αξιοποίησε την ετήσια τελετή μνήμης για πεσόντες αστυνομικούς στην Ουάσινγκτον για να στείλει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: «Συντρίψαμε τα εγκληματικά καρτέλ και ανακόψαμε το κύμα ναρκωτικών και εγκλήματος μεταναστών που πλημμύριζε τα σύνορά μας». Με αυτόν τον τρόπο συνέδεσε ευθέως την ασφάλεια στο εσωτερικό με την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ στα σύνορα.
Τι υποστηρίζει ο Βανς για την εγκληματικότητα
Μιλώντας στην 45η Ετήσια Εθνική Τελετή Μνήμης Ειρηνευτικών Αξιωματικών στο Καπιτώλιο, ο Βανς υποστήριξε ότι ο δείκτης ανθρωποκτονιών στις ΗΠΑ βρίσκεται «στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 125 ετών», ενώ τα εγκλήματα κατά ομοσπονδιακών αρχών επιβολής του νόμου είναι «στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 80 ετών». Κατά τον ίδιο, «από την ορκωμοσία και μετά, έχουμε δει απότομη πτώση σε κάθε μεγάλη κατηγορία εγκλήματος – ανθρωποκτονίες, ληστείες, βαριές σωματικές βλάβες, θανάσιμους πυροβολισμούς, βιασμούς, υπερδοσολογίες».
Οι διατυπώσεις του αντιπροέδρου εντάσσονται σε μια ευρύτερη πολιτική αφήγηση: ότι η σκληρή στάση στα σύνορα, η στοχοποίηση των καρτέλ ναρκωτικών και ο περιορισμός της παράτυπης μετανάστευσης οδηγούν αυτομάτως σε πτώση της εγκληματικότητας. Η σύνδεση αυτή, ωστόσο, αποτελεί περισσότερο πολιτική θέση παρά αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση, καθώς η εξέλιξη των δεικτών εγκληματικότητας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες: οικονομικό κύκλο, τοπικές πολιτικές αστυνόμευσης, δημογραφικές μεταβολές, ακόμη και τεχνολογικές αλλαγές.
Η στατιστική πραγματικότητα και η πολιτική χρήση των αριθμών
Η αναφορά σε «χαμηλότερα επίπεδα 125 ετών» αξιοποιεί μια κλασική τακτική πολιτικής επικοινωνίας στις ΗΠΑ: αποσπασματική χρήση ιστορικών συγκρίσεων για να ενισχυθεί η εικόνα επιτυχίας. Οι δείκτες βίαιης εγκληματικότητας πράγματι έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τις κορυφές της δεκαετίας του 1990, αλλά η μέτρηση, η μεθοδολογία και η γεωγραφική κατανομή των εγκλημάτων διαφέρουν σημαντικά μέσα στον χρόνο.
Επιπλέον, η εγκληματικότητα δεν είναι ενιαίο φαινόμενο: ορισμένες μεγάλες πόλεις βλέπουν επιδείνωση σε συγκεκριμένα αδικήματα, την ώρα που άλλες περιοχές καταγράφουν βελτίωση. Η επίκληση ενός εθνικού μέσου όρου, χωρίς διάκριση ανά πολιτεία ή αστικό κέντρο, θολώνει την εικόνα και διευκολύνει τη μετατροπή των στατιστικών σε πολιτικό όπλο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ρητορική περί «συντριβής των καρτέλ» λειτουργεί περισσότερο ως μήνυμα προς τη βάση των Ρεπουμπλικανών παρά ως ψύχραιμη αποτίμηση μιας σύνθετης πραγματικότητας.
Μετανάστευση, σύνορα και προεκλογική ατζέντα
Η στοχοποίηση του «εγκλήματος μεταναστών» εντάσσεται στη σταθερή στρατηγική του στρατοπέδου Τραμπ να συνδέει τη μετανάστευση με την ανασφάλεια. Η διατύπωση του Βανς περί «κύματος ναρκωτικών και εγκλήματος μεταναστών» επιδιώκει να νομιμοποιήσει αυστηρότερες πολιτικές στα σύνορα, ενισχύοντας την εικόνα μιας κυβέρνησης που «επαναφέρει τον νόμο και την τάξη».
Η σύνδεση αυτή έχει και θεσμική διάσταση: όσο περισσότερο η εγκληματικότητα αποδίδεται σε εξωτερικούς παράγοντες (καρτέλ, παράτυποι μετανάστες), τόσο ευκολότερα δικαιολογούνται σκληρότερα μέτρα ελέγχου, διευρυμένες αρμοδιότητες στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες και πίεση προς γειτονικές χώρες για συνεργασία στην ασφάλεια. Μακροπρόθεσμα, η λογική αυτή τείνει να μετατρέπει τη μεταναστευτική πολιτική σε υποσύνολο της πολιτικής εθνικής ασφάλειας, με συνέπειες για τα δικαιώματα, το άσυλο και τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ.
Η σχέση Ουάσινγκτον – σωμάτων ασφαλείας
Η επιλογή του Βανς να παρουσιάσει τα στοιχεία αυτά σε τελετή για τους πεσόντες αστυνομικούς δεν είναι τυχαία. Τα σώματα ασφαλείας αποτελούν κρίσιμο θεσμικό και πολιτικό ακροατήριο στις ΗΠΑ: από τη μία, ζητούν αυξημένη χρηματοδότηση και προστασία, από την άλλη, βρίσκονται στο επίκεντρο κοινωνικών συγκρούσεων για την αστυνομική βία και τον θεσμικό ρατσισμό.
Με το μήνυμα ότι τα εγκλήματα κατά ομοσπονδιακών δυνάμεων βρίσκονται «στο χαμηλότερο επίπεδο 80 ετών», ο Βανς επιχειρεί να δείξει ότι η κυβέρνηση όχι μόνο στηρίζει αλλά και «θωρακίζει» τους ένστολους. Ταυτόχρονα, όμως, η πολιτικοποίηση αυτής της σχέσης ενισχύει τον κίνδυνο τα σώματα ασφαλείας να αντιμετωπίζονται ως κομματικός σύμμαχος και όχι ως ουδέτερος θεσμικός πυλώνας – εξέλιξη με σημαντικές επιπτώσεις για την ποιότητα της δημοκρατίας και τη θεσμική ισορροπία.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη θεσμική αρχιτεκτονική
Αν η αφήγηση Βανς παγιωθεί, οι μελλοντικές κυβερνήσεις –ανεξαρτήτως κόμματος– θα βρεθούν μπροστά σε ένα υψηλότερο «θεσμικό κατώφλι» σκληρότητας στα σύνορα και στην εσωτερική ασφάλεια. Η πίεση να διατηρηθεί η εικόνα της «χαμηλότερης εγκληματικότητας εδώ και δεκαετίες» μπορεί να οδηγήσει σε συνεχή επέκταση των εξουσιών επιτήρησης, σε αυστηρότερα ποινικά πλαίσια και σε περιορισμό διαδικαστικών εγγυήσεων για τους κατηγορούμενους.
Ο κίνδυνος είναι ένας φαύλος κύκλος: όσο περισσότερο η μετανάστευση και η εγκληματικότητα συγχωνεύονται στην πολιτική ρητορική, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να συζητηθούν ψύχραιμα οι πραγματικές αιτίες της βίας – από τις κοινωνικές ανισότητες και την πρόσβαση στα όπλα μέχρι την ψυχική υγεία και τη φτώχεια. Σε αυτό το περιβάλλον, οι αριθμοί παύουν να λειτουργούν ως εργαλείο πολιτικής τεκμηρίωσης και μετατρέπονται σε σύμβολα κομματικής νομιμοποίησης.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία και αγορά, η σκλήρυνση της αμερικανικής ρητορικής γύρω από τη μετανάστευση και τα σύνορα έχει έμμεσες αλλά υπαρκτές συνέπειες. Πρώτον, ενισχύει διεθνώς την τάση ταυτίσεως της μεταναστευτικής πολιτικής με την ασφάλεια, κάτι που μπορεί να επηρεάσει και το ευρωπαϊκό πλαίσιο, άρα και τις επιλογές της Ελλάδας ως χώρας πρώτης γραμμής. Δεύτερον, η εστίαση στην «εσωτερική ασφάλεια» στις ΗΠΑ συχνά συνοδεύεται από αυξημένες αμυντικές δαπάνες και επενδύσεις σε τεχνολογίες επιτήρησης, τομείς όπου ελληνικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας ή ναυπηγικές/αμυντικές υποδομές μπορούν να αναζητήσουν συνεργασίες. Τρίτον, η πολιτική εργαλειοποίηση της μετανάστευσης διεθνώς καθιστά πιο ασταθές το περιβάλλον για τις ροές εργατικού δυναμικού – ζήτημα κρίσιμο για την Ελλάδα, η οποία ταυτόχρονα αντιμετωπίζει δημογραφική γήρανση και ανάγκη για ειδικευμένο και ανειδίκευτο προσωπικό σε τουρισμό, αγροτική παραγωγή και βιομηχανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα οφείλει να διαμορφώσει δική της, σταθερή θεσμική στρατηγική για τη μετανάστευση, που να μην παρασύρεται μηχανικά από τις εκάστοτε σκληρύνσεις της αμερικανικής ή ευρωπαϊκής ρητορικής.
#ΗΠΑ #Vance #εγκληματικότητα #μετανάστευση
