Τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ – Νετανιάχου φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ενδεχόμενο μετωπικής σύγκρουσης με το Ιράν. Οι αγορές Μέσης Ανατολής προεξοφλούν ήδη αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.
Η τηλεφωνική συνομιλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επαναφέρει στο επίκεντρο το πιο επικίνδυνο σενάριο για τη Μέση Ανατολή: την επανέναρξη ενός πολέμου με το Ιράν. Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι αμέσως μετά το τηλεφώνημα ο Νετανιάχου συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη ασφαλείας, ένδειξη ότι δεν επρόκειτο για μια τυπική διπλωματική ανταλλαγή.
Τι συζητήθηκε μεταξύ Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ
Σύμφωνα με δημοσιεύματα στο Ισραήλ, στο επίκεντρο της συνομιλίας βρέθηκε η «ανανεωμένη» εκδοχή ενός πολέμου με το Ιράν και τα σενάρια κλιμάκωσης. Η συζήτηση ήρθε σε μια στιγμή που Ισραηλινοί αξιωματούχοι, όπως μετέδωσε η ιστοσελίδα Ynet, εκτιμούν σε περίπου 50% την πιθανότητα επανέναρξης των εχθροπραξιών με την Τεχεράνη.
Παράλληλα, οι δύο ηγέτες φέρεται να αντάλλαξαν εκτιμήσεις για το πρόσφατο ταξίδι Τραμπ στην Κίνα, με την αμερικανοκινεζική εξίσωση να επηρεάζει άμεσα την πίεση που μπορεί να ασκηθεί στο Ιράν, τόσο ενεργειακά όσο και χρηματοοικονομικά. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να διαβάσει τις αντοχές του Πεκίνου σε ενδεχόμενη νέα αναταραχή στις ροές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.
Τα μηνύματα Τραμπ και ο συμβολισμός της «καταιγίδας»
Λίγο πριν τη συνομιλία, ο Τραμπ ανήρτησε τεχνητά παραγόμενη εικόνα με τη φράση «it was the calm before the storm», αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να κινηθεί εκ νέου στρατιωτικά κατά του Ιράν. Η επιλογή αυτού του μηνύματος δεν είναι τυχαία: λειτουργεί ταυτόχρονα ως σήμα αποτροπής προς την Τεχεράνη και ως μήνυμα προς τους συμμάχους ότι οι ΗΠΑ διατηρούν την πρωτοβουλία κινήσεων στη Μέση Ανατολή.
Η χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη διατύπωση στρατηγικών υπονοουμένων δείχνει μια προεδρία που εργαλειοποιεί την ψηφιακή εικόνα ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Για τις αγορές, ωστόσο, τέτοια σήματα μεταφράζονται άμεσα σε ασφάλιστρα κινδύνου, ιδίως σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο και τις μεταφορές ενέργειας.
Κίνδυνος ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή
Μια νέα πολεμική σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν δεν θα περιοριζόταν πιθανότατα σε διμερή επίπεδο. Θα δοκίμαζε τα όρια του ΝΑΤΟ, θα έφερνε σε δύσκολη θέση τις μοναρχίες του Κόλπου και θα ανάγκαζε την Ευρώπη να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή της ασφάλεια και τη διπλωματική της γραμμή.
Η γεωγραφία του Περσικού Κόλπου σημαίνει ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση αγγίζει άμεσα τα στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται κρίσιμο ποσοστό των παγκόσμιων ροών πετρελαίου. Ακόμη και η απλή αύξηση της πιθανότητας σύγκρουσης αρκεί για να ενισχύσει τη μεταβλητότητα στις τιμές της ενέργειας και να αναζωπυρώσει πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες για το ενεργειακό και θεσμικό περιβάλλον
Σε βάθος χρόνου, μια νέα κρίση με το Ιράν θα επιτάχυνε την τάση «πολιτικοποίησης» των ενεργειακών αγορών. Οι χώρες και οι εταιρείες θα υποχρεωθούν να τιμολογούν όχι μόνο την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και τον κίνδυνο κυρώσεων, αποκλεισμών και στοχευμένων επιθέσεων σε υποδομές. Αυτό οδηγεί σε πιο ακριβή ασφάλιση, υψηλότερο κόστος κεφαλαίου και εντονότερη ανάγκη διαφοροποίησης προμηθευτών.
Θεσμικά, η επανεμφάνιση της λογικής των μονομερών στρατιωτικών κινήσεων υπονομεύει το διεθνές σύστημα ασφαλείας που βασίζεται σε κανόνες. Όσο περισσότερο οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται εκτός πλαισίου διεθνών οργανισμών, τόσο αυξάνεται η αβεβαιότητα για μικρότερες χώρες που εξαρτώνται από τη σταθερότητα του διεθνούς δικαίου.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε ένδειξη κλιμάκωσης με το Ιράν σημαίνει άμεσο επαναϋπολογισμό του κόστους ενέργειας και του ρίσκου στις θαλάσσιες μεταφορές. Η ελληνική ναυτιλία, ως βασικός μεταφορέας πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, θα βρεθεί μπροστά σε υψηλότερα ναύλα αλλά και αυξημένα ασφάλιστρα και επιχειρησιακούς κινδύνους. Παράλληλα, η Ελλάδα ως εισαγωγέας ενέργειας κινδυνεύει να δει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού να ανακόπτεται, με επιπτώσεις στο κόστος δανεισμού, στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και στα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης. Σε αυτό το περιβάλλον, η επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές και σε διαφοροποιημένες οδεύσεις φυσικού αερίου παύει να είναι μόνο «πράσινη» επιλογή και μετατρέπεται σε στρατηγική άμυνας απέναντι στη γεωπολιτική αστάθεια.
#Τραμπ #Νετανιάχου #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
