Κίεβο και Βουδαπέστη επιχειρούν να κλείσουν μια περίοδο έντασης, αξιοποιώντας την αλλαγή πολιτικής ηγεσίας στην Ουγγαρία. Η αποκατάσταση εμπιστοσύνης περνά από τη μειονότητα στην Ζακαρπάτια και την ευρωπαϊκή πορεία της Ουκρανίας.
Η πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία ανάμεσα στον Ουκρανό υπουργό Εξωτερικών Αντρίι Σύμπιχα και τη νέα Ούγγρανη ομόλογό του Ανίτα Όρμπαν σηματοδοτεί μια προσεκτική, αλλά ουσιαστική προσπάθεια επανεκκίνησης των ουκρανοουγγρικών σχέσεων. Το μήνυμα και από τις δύο πλευρές είναι σαφές: αποκατάσταση εμπιστοσύνης, «καλές γειτονικές σχέσεις» και αναζήτηση πρακτικών λύσεων σε ζητήματα που δηλητηρίαζαν τον διάλογο επί χρόνια.
Τι αλλάζει με τη νέα ουγγρική κυβέρνηση
Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πέτερ Μάγκιαρ δημιουργεί διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον σε σχέση με την προηγούμενη ηγεσία στη Βουδαπέστη. Η δημόσια διάθεση για καταδίκη των τελευταίων ρωσικών πληγμάτων στην Ουκρανία και η έμφαση στη συνεργασία με το Κίεβο δείχνουν πρόθεση απομάκρυνσης από τη γραμμή μόνιμης τριβής με τους ευρωπαϊκούς εταίρους.
Για την Ουκρανία, κάθε ρήγμα στο μέτωπο της αμφιθυμίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει στρατηγική σημασία. Μια πιο συνεργατική Ουγγαρία μπορεί να μειώσει τα θεσμικά «μπλοκαρίσματα» σε ζητήματα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, χρηματοδότησης της ουκρανικής άμυνας και, κυρίως, στην πορεία ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ.
Η μειονότητα στη Ζακαρπάτια ως κλειδί για την αποκατάσταση εμπιστοσύνης
Η αναφορά του Σύμπιχα σε τεχνικές διαβουλεύσεις ήδη από αυτή την εβδομάδα για τη μαγυαρική μειονότητα στη Ζακαρπάτια δείχνει ότι οι δύο πλευρές επιχειρούν να λύσουν ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα. Η γλωσσική πολιτική της Ουκρανίας και τα εκπαιδευτικά δικαιώματα της ουγγρικής κοινότητας υπήρξαν βασική πηγή έντασης, την οποία η Βουδαπέστη αξιοποιούσε συχνά για να μπλοκάρει αποφάσεις υπέρ του Κιέβου σε ΝΑΤΟ και ΕΕ.
Εάν οι «πρακτικές και στιβαρές λύσεις» που αναφέρει ο Ουκρανός ΥΠΕΞ οδηγήσουν σε μια θεσμική συμφωνία για τα δικαιώματα της μειονότητας, η Ουγγαρία θα έχει πολιτικό έρεισμα να χαλαρώσει τα βέτο της σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό δεν αφορά μόνο τα διμερή, αλλά αναδιαμορφώνει και τις ισορροπίες εντός της ΕΕ, όπου τα θέματα μειονοτήτων συχνά διασταυρώνονται με γεωπολιτικές στοχεύσεις.
Ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας και ο ρόλος της Βουδαπέστης
Η συζήτηση των δύο υπουργών για τη μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ αναδεικνύει τον θεσμικό ρόλο της Ουγγαρίας ως κράτους-μέλους με δικαίωμα αρνησικυρίας. Η πορεία προσχώρησης της Ουκρανίας δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα μεταρρυθμίσεων, αλλά και πολιτική διαπραγμάτευση με κάθε πρωτεύουσα ξεχωριστά.
Μια Ουγγαρία που δεν αξιοποιεί πλέον το ουκρανικό ζήτημα για εσωτερική πολιτική κατανάλωση ή για πίεση προς τις Βρυξέλλες, μπορεί να διευκολύνει την επίτευξη ομοφωνίας σε κρίσιμες φάσεις των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Αντίστροφα, αν η αλλαγή τόνου δεν συνοδευτεί από συνεπή στάση στα ευρωπαϊκά συμβούλια, ο κίνδυνος επαναφοράς των εντάσεων θα παραμείνει.
Πώς επηρεάζεται η αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη
Η εξομάλυνση των σχέσεων Κιέβου–Βουδαπέστης εντάσσεται σε μια ευρύτερη αναδιάταξη της ασφάλειας στην Ανατολική Ευρώπη. Η Ουκρανία χρειάζεται σταθερά σύνορα και προβλέψιμους γείτονες για να σχεδιάσει τη μεταπολεμική της ανασυγκρότηση και την ενσωμάτωσή της στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, μεταφορών και αγροδιατροφής.
Για την Ουγγαρία, η βελτίωση των σχέσεων με την Ουκρανία μειώνει τον κίνδυνο απομόνωσης εντός της ΕΕ, ειδικά σε μια περίοδο που ο πόλεμος επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητες χρηματοδότησης, υποδομών και ενεργειακής ασφάλειας. Η θέση της Βουδαπέστης ανάμεσα σε Ουκρανία, Σλοβακία, Ρουμανία και Δυτικά Βαλκάνια την καθιστά κρίσιμο κόμβο για μελλοντικούς διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας και εμπορίου.
Μακροπρόθεσμες θεσμικές συνέπειες για την ΕΕ
Σε βάθος χρόνου, η εξομάλυνση ουκρανοουγγρικών σχέσεων λειτουργεί ως δοκιμαστικό πεδίο για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ διαχειρίζεται ταυτόχρονα θέματα μειονοτήτων, διεύρυνσης και ασφάλειας. Αν επιτευχθεί μια ισορροπημένη συμφωνία για τη Ζακαρπάτια, η εμπειρία αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί και σε άλλα σύνθετα σύνορα της Ένωσης.
Ταυτόχρονα, μειώνεται η δυνατότητα μεμονωμένων κρατών-μελών να εργαλειοποιούν διμερείς διαφορές για να επηρεάζουν κρίσιμες αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό δεν σημαίνει κατάργηση της ομοφωνίας, αλλά αναζήτηση πιο σταθερών κανόνων εμπιστοσύνης και διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων, ειδικά σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, μια πιο σταθερή Ουκρανία και μια λιγότερο συγκρουσιακή Ουγγαρία εντός της ΕΕ μειώνουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο στην ευρύτερη περιοχή, κάτι που επηρεάζει θετικά το κόστος χρηματοδότησης και τον σχεδιασμό ενεργειακών και μεταφορικών διαδρόμων από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο. Η πρόοδος στις ουκρανοουγγρικές σχέσεις ενισχύει επίσης τη συνοχή της ΕΕ σε θέματα διεύρυνσης και ασφάλειας, στοιχείο κρίσιμο για την προσέλκυση επενδύσεων σε υποδομές, ενέργεια και logistics στην Ελλάδα, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως νότιος κόμβος σε ένα αναδιαμορφούμενο ευρωπαϊκό δίκτυο.
#Ουκρανία #Ουγγαρία #Διπλωματία #ΕΕ
