Πληροφορίες από ισραηλινές πηγές συγκλίνουν ότι η Ουάσινγκτον προετοιμάζει νέο γύρο στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Το επίκεντρο φαίνεται να είναι κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, με κίνδυνο κλιμάκωσης σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση, με ισραηλινές πληροφορίες να κάνουν λόγο για επικείμενες αμερικανικές επιθέσεις που δεν είναι «ζήτημα αν, αλλά πότε». Η διαρροή από πηγή με γνώση των αμερικανικών σχεδιασμών, την οποία επικαλείται η εφημερίδα «Israel Hayom», έρχεται να δέσει με τις πρόσφατες προειδοποιήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς την Τεχεράνη ότι «ξέρει τι πρόκειται να συμβεί σύντομα».
Προς πολυήμερο γύρο στρατιωτικών επιχειρήσεων;
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ένας νέος γύρος εχθροπραξιών θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετές ημέρες, με πιο εκτεταμένο κατάλογο στόχων από προηγούμενες επιχειρήσεις. Αυτό παραπέμπει σε κίνηση πέρα από τα «χειρουργικά» πλήγματα και σε μια επιχείρηση που θα έχει σαφέστερο στρατηγικό αποτύπωμα, τόσο στρατιωτικό όσο και οικονομικό.
Ενδεικτικό είναι ότι γίνεται λόγος για στόχους που μέχρι σήμερα ο Λευκός Οίκος είχε αποφύγει να πλήξει. Η αναφορά αυτή, σε συνδυασμό με τις εκτιμήσεις αναλυτών, παραπέμπει σε κρίσιμες υποδομές, ιδίως στον ενεργειακό τομέα, όπου το Ιράν διαθέτει ευαίσθητα σημεία: τερματικούς σταθμούς εξαγωγών, εγκαταστάσεις αποθήκευσης, αλλά και υποδομές που συνδέονται με τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.
Ενεργειακή υποδομή στο στόχαστρο και κίνδυνος για τις αγορές
Η πιθανότητα στοχευμένων πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές ανεβάζει κατακόρυφα το ρίσκο για τις διεθνείς αγορές. Το Ιράν, παρά τις κυρώσεις, παραμένει σημαντικός παράγοντας στην αγορά πετρελαίου, ενώ η γεωγραφική του θέση το καθιστά κρίσιμο «φίλτρο» για τη ροή αργού από τον Κόλπο προς την Ασία και την Ευρώπη.
Κάθε στρατιωτική κίνηση που θα απειλούσε την ομαλή ναυσιπλοΐα ή θα μείωνε την πραγματική ή αναμενόμενη προσφορά πετρελαίου, θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομες διακυμάνσεις των τιμών. Ιστορικά, ακόμη και περιορισμένα επεισόδια στην περιοχή (επιθέσεις σε τάνκερ, ζημιές σε εγκαταστάσεις) έχουν προκαλέσει άλματα στις τιμές, όχι μόνο λόγω φυσικής έλλειψης, αλλά κυρίως λόγω προσδοκιών και ασφάλιστρου κινδύνου που ενσωματώνεται στα συμβόλαια.
Η ισραηλινή διάσταση και οι εσωτερικές ισορροπίες
Παράλληλα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να προγραμματίζει κρίσιμη συνεδρίαση ασφαλείας με μέλη του υπουργικού συμβουλίου. Η κίνηση αυτή υποδηλώνει ότι το Τελ Αβίβ προετοιμάζεται για ενδεχόμενη κλιμάκωση και δευτερογενείς επιπτώσεις στην περιοχή, είτε μέσω ιρανικής απάντησης είτε μέσω δράσης συμμαχικών προς την Τεχεράνη οργανώσεων.
Για το Ισραήλ, κάθε αμερικανική κίνηση κατά του Ιράν συνδέεται άμεσα με τη δική του ασφάλεια, αλλά και με τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες. Η διαχείριση της απειλής από την Τεχεράνη αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτικού κεφαλαίου Νετανιάχου, ενώ η ευθυγράμμιση με την Ουάσινγκτον λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος, αλλά και ως παράγοντας εξάρτησης από τις επιλογές του Λευκού Οίκου.
Η Ουάσινγκτον ανάμεσα στην αποτροπή και τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης
Η στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο Ιράν κινείται στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην επίδειξη ισχύος και στον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης. Από τη μία πλευρά, η Ουάσινγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την αξιοπιστία της αποτροπής της, δείχνοντας ότι είναι διατεθειμένη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ όταν κρίνει πως απειλούνται τα συμφέροντά της ή των συμμάχων της.
Από την άλλη πλευρά, κάθε νέο πλήγμα αυξάνει την πιθανότητα μιας απάντησης από την Τεχεράνη, είτε άμεσα είτε μέσω αντιπροσώπων, σε πολλαπλά μέτωπα: στον Κόλπο, στη Συρία, στο Ιράκ, στον Λίβανο. Έτσι, η βραχυπρόθεσμη επιδίωξη «ταχείας τιμωρίας» μπορεί να μετατραπεί σε μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή, με αυξανόμενο οικονομικό και πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Μακροπρόθεσμες θεσμικές και γεωοικονομικές συνέπειες
Σε θεσμικό επίπεδο, η επανάληψη μονομερών στρατιωτικών ενεργειών χωρίς ευρεία διεθνή νομιμοποίηση διαβρώνει σταδιακά τον ρόλο των πολυμερών οργανισμών, όπως ο ΟΗΕ, ως πεδίων επίλυσης κρίσεων. Η σταθερή μετατόπιση προς τη «διπλωματία των πυραύλων» υπονομεύει την προβλεψιμότητα του διεθνούς συστήματος και αυξάνει το ασφάλιστρο κινδύνου για επενδύσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Γεωοικονομικά, η διαρκής αβεβαιότητα γύρω από το ιρανικό ζήτημα λειτουργεί ως μόνιμος παράγοντας αστάθειας στις αγορές ενέργειας. Οι χώρες και οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από εισαγωγές πετρελαίου αναγκάζονται να ενσωματώνουν στον σχεδιασμό τους σενάρια απότομων μεταβολών τιμών, αυξάνοντας το κόστος αντιστάθμισης κινδύνου και σπρώχνοντας κεφάλαια σε πιο «ασφαλείς» αλλά λιγότερο παραγωγικές τοποθετήσεις.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, μια νέα κλιμάκωση ΗΠΑ–Ιράν σημαίνει πρωτίστως αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας. Αυτό μεταφράζεται σε πιέσεις στο κόστος καυσίμων, στην ακτοπλοΐα, στη βιομηχανία και στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και σε ευκαιρίες για τα ελληνόκτητα τάνκερ λόγω πιθανής ανόδου των ναύλων. Μακροπρόθεσμα, η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως ασφαλή πύλη εισαγωγής ενέργειας στην ΕΕ (LNG, αγωγοί, αποθήκευση), ενισχύοντας θεσμικά τη σταθερότητα του δικού της πλαισίου, ώστε να προσελκύσει επενδύσεις σε υποδομές που θωρακίζουν την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
#ΗΠΑ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Πετρέλαιο #Ενέργεια
