Η Μόσχα προαναγγέλλει επίσκεψη του αμερικανού ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, σε μια φάση εύθραυστης αναζήτησης συμβιβασμού για την Ουκρανία. Πίσω από τη διπλωματική κίνηση διαφαίνεται προσπάθεια ανασύστασης δομημένων καναλιών επικοινωνίας Ρωσίας–ΗΠΑ.
Η ανακοίνωση του επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (Russian Direct Investment Fund – RDIF) και βασικού διαπραγματευτή Κιρίλ Ντμίτριεφ ότι ο ειδικός απεσταλμένος των Ηνωμένων Πολιτειών Στιβ Γουίτκοφ θα επισκεφθεί τη Ρωσία «στο άμεσο μέλλον» σηματοδοτεί μια προσεκτική, αλλά υπαρκτή, επαναδραστηριοποίηση των διαύλων Μόσχας–Ουάσιγκτον. Η κίνηση έρχεται σε συγκυρία όπου το ουκρανικό μέτωπο έχει παγώσει στρατιωτικά, αλλά παραμένει εκρηκτικό πολιτικά και οικονομικά.
Γιατί έχει σημασία η επίσκεψη Γουίτκοφ
Ο Στιβ Γουίτκοφ, ως ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, λειτουργεί ως ευέλικτος δίαυλος πέρα από τους τυπικούς θεσμούς της κλασικής διπλωματίας. Η πιθανή παρουσία του στη Μόσχα υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον αναζητά τρόπους να επηρεάσει τις παραμέτρους μιας μελλοντικής συμφωνίας για την Ουκρανία χωρίς να εμφανίζεται να κάνει θεαματικές πολιτικές παραχωρήσεις.
Για τη ρωσική πλευρά, η ανάδειξη του ρόλου του Ντμίτριεφ –επικεφαλής ενός ταμείου που συνδέεται με επενδυτικές και ενεργειακές ισορροπίες– δείχνει ότι η Μόσχα αντιλαμβάνεται την κρίση όχι μόνο ως στρατιωτικό και γεωπολιτικό ζήτημα, αλλά και ως διαπραγμάτευση για το μελλοντικό οικονομικό καθεστώς της Ευρασίας. Η διπλωματία των επενδυτικών ταμείων λειτουργεί ως παράλληλο κανάλι με τις κλασικές υπουργικές επαφές.
Η γραμμή του Κρεμλίνου: συνέχιση του αμερικανικού ρόλου στις συνομιλίες
Λίγο πριν την ανακοίνωση Ντμίτριεφ, το Κρεμλίνο είχε διαμηνύσει ότι ελπίζει στη συνέχιση της αμερικανικής συμμετοχής στις συνομιλίες για την Ουκρανία. Ο Ντμίτρι Πεσκόφ είχε δηλώσει πως η Ρωσία «υπολογίζει στην Ουάσιγκτον» να συνεχίσει τον ρόλο της ως παράγοντας που διευκολύνει τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Η επιλογή αυτή συνιστά έμμεση αναγνώριση ότι, παρά την έντονη ρητορική αντιπαράθεση, καμία βιώσιμη διευθέτηση στο ουκρανικό δεν μπορεί να σταθεί χωρίς τις ΗΠΑ στο τραπέζι. Ταυτόχρονα, η Μόσχα επιδιώκει να μετατοπίσει την εικόνα της από απομονωμένος παίκτης σε αναγκαίο συνομιλητή, ιδίως για τα ευρωπαϊκά κράτη που πιέζονται από το ενεργειακό και το κόστος άμυνας.
Προοπτική επαφών Ρούμπιο–Λαβρόφ: επαναφορά θεσμικών καναλιών;
Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επαφών μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και του Ρώσου ομολόγου του Σεργκέι Λαβρόφ. Η διατύπωση ότι «δεν αποκλείεται» τέτοια επαφή είναι ενδεικτική της μεθόδου των δύο πλευρών: πρώτα δοκιμάζουν το κλίμα μέσω ειδικών απεσταλμένων και τεχνοκρατών, και μόνον αν υπάρξει στοιχειώδης σύγκλιση, περνούν σε επίπεδο υπουργών.
Η επαναφορά τέτοιων θεσμικών καναλιών, ακόμη και σε περιορισμένη μορφή, μπορεί να λειτουργήσει ως βαλβίδα αποσυμπίεσης σε μια σχέση που τα τελευταία χρόνια κινείται στα όρια της πλήρους στρατηγικής ρήξης. Στο βάθος, όμως, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η Ουκρανία, αλλά και το πώς θα διαμορφωθεί η παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας, ιδίως σε σχέση με την Κίνα και την ενεργειακή μετάβαση.
Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Αν οι διερευνητικές αυτές κινήσεις οδηγήσουν σε πιο σταθερούς διαύλους επικοινωνίας, η Ευρώπη θα μπορούσε να δει σταδιακή αποκλιμάκωση του κινδύνου «ατυχήματος» μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, ιδιαίτερα στα σύνορα με την Ουκρανία και τη Μαύρη Θάλασσα. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε άμεσο αντίκτυπο στα ασφάλιστρα κινδύνου, στο κόστος δανεισμού και στις επενδυτικές αποφάσεις σε ολόκληρη την ήπειρο.
Ωστόσο, ακόμη και σε σενάριο προόδου, η επιστροφή σε ένα περιβάλλον χαμηλής γεωπολιτικής έντασης μοιάζει μακρινή. Η αναδιάταξη εφοδιαστικών αλυσίδων, οι επενδύσεις σε άμυνα και η προσπάθεια ενεργειακής απεξάρτησης από τη Ρωσία έχουν ήδη δημιουργήσει νέα δεδομένα, τα οποία δύσκολα θα ανατραπούν πλήρως. Η διπλωματική κίνηση Γουίτκοφ–Ντμίτριεφ μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια να τεθούν όρια στη σύγκρουση, παρά με προοίμιο επιστροφής στο προηγούμενο καθεστώς.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, κάθε ένδειξη ότι Ρωσία και ΗΠΑ επανενεργοποιούν δομημένους διαύλους επικοινωνίας λειτουργεί ως παράγοντας σταδιακής μείωσης του γεωπολιτικού κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές ενέργειας και στο κόστος χρηματοδότησης. Η Ελλάδα, ως χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ αλλά και κόμβος για αγωγούς, LNG και ναυτιλιακές ροές, ωφελείται από ένα περιβάλλον όπου η αντιπαράθεση περιορίζεται και η αβεβαιότητα μειώνεται. Αν οι επαφές Γουίτκοφ και οι πιθανές συνομιλίες Ρούμπιο–Λαβρόφ οδηγήσουν έστω σε μερική σταθεροποίηση του ουκρανικού, αυτό θα ενισχύσει τη δυνατότητα σχεδιασμού μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε ενέργεια, υποδομές και logistics στην Ελλάδα, καθώς και τη διατήρηση της ελκυστικότητας του ελληνικού χρέους για ξένους επενδυτές.
#ΗΠΑ #Ρωσία #Ουκρανία #Διπλωματία
