Σε δημόσια διαβούλευση τίθεται ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με κατάργηση δεύτερου γύρου εκλογών και θεσμοθέτηση ηλεκτρονικής ψήφου.
Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026 έθεσε το Υπουργείο Εσωτερικών τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα ογκώδες νομοθέτημα 761 άρθρων που επαναχαράσσει το πλαίσιο λειτουργίας δήμων και περιφερειών. Κεντρικό πολιτικό διακύβευμα αποτελεί η κατάργηση της δεύτερης Κυριακής στις αυτοδιοικητικές εκλογές και η εισαγωγή δυνατότητας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου.
Ενοποίηση διατάξεων και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων
Ο Κώδικας ενοποιεί σχεδόν 2.000 διάσπαρτες ρυθμίσεις που μέχρι σήμερα ρύθμιζαν αποσπασματικά τη λειτουργία της αυτοδιοίκησης. Οι περιφέρειες, δεκαπέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους, αποκτούν για πρώτη φορά ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, με στόχο να τερματιστούν οι αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους, πρώην κρατικών περιφερειών και νομαρχιών. Η κωδικοποίηση στοχεύει σε ενιαία ερμηνεία του δικαίου, μείωση γραφειοκρατίας και πιο καθαρό καταμερισμό του «ποιος κάνει τι» σε κάθε επίπεδο διοίκησης.
Παράλληλα, αναδιοργανείται το σύστημα διακυβέρνησης δήμων και περιφερειών με αποσαφήνιση των ρόλων δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, εκτελεστικών επιτροπών και συμβουλευτικών οργάνων. Ρυθμίζεται με σαφήνεια και η καταστατική θέση των αιρετών (αντιμισθίες, έξοδα παράστασης, επαγγελματική αναστολή ή ειδικές άδειες), με στόχο μεγαλύτερη θεσμική διαφάνεια.
Ηλεκτρονική συμμετοχή, δημοψηφίσματα και ενίσχυση διαφάνειας
Ένα από τα πιο καινοτόμα στοιχεία είναι η θεσμοθέτηση συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, συνοδευόμενη από θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία. Προβλέπεται επίσης αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με ηλεκτρονικές διαδικασίες εκλογής, ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή των νεότερων ηλικιών και όσων δυσκολεύονται να συμμετάσχουν με παραδοσιακά μέσα.
Στο πεδίο της διαφάνειας, ενισχύονται οι υποχρεώσεις δημοσιοποίησης αποφάσεων και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων, ενώ θεσπίζεται αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας – και όχι σκοπιμότητας – μέσω ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ. Στόχος είναι να μειωθούν οι «γκρίζες ζώνες» στη δημοσιονομική διαχείριση, να ενισχυθεί η λογοδοσία και να καταστούν στενά ελέγξιμες οι διαδικασίες.
Κατάργηση δεύτερου γύρου και ψηφιακός μετασχηματισμός
Η αλλαγή του εκλογικού τρόπου με κατάργηση του δεύτερου γύρου και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά τις αυτοδιοικητικές ισορροπίες. Η κυβέρνηση επιχειρηματολογεί ότι έτσι ενισχύεται η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών, ωστόσο το νέο σύστημα θα τεθεί αναπόφευκτα στο μικροσκόπιο των κομμάτων και των αυτοδιοικητικών παρατάξεων, που θα επαναξιολογήσουν στρατηγικές συμμαχιών και προεκλογικές τακτικές.
Κρίσιμος πυλώνας του Κώδικα είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός της αυτοδιοίκησης: προβλέπεται ανάπτυξη εφαρμογών με πολλαπλές διαλειτουργικότητες για την καθημερινή εξυπηρέτηση πολιτών και την υποβοήθηση της συμμετοχής τους. Η φιλοσοφία είναι ένα πιο απλό, διαφανές και φιλικό προς τον πολίτη σύστημα, που επιτρέπει καλύτερη διαχείριση πόρων και περιορισμό της αυθαιρεσίας.
Σχόλιο 
: Ο νέος Κώδικας συνιστά βαθιά θεσμική παρέμβαση: από τεχνική κωδικοποίηση μετατρέπεται σε εργαλείο αναδιάταξης ισχύος στην αυτοδιοίκηση, με αιχμή την κατάργηση του δεύτερου γύρου και την ψηφιακή μετάβαση. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν οι προβλέψεις για διαφάνεια, συμμετοχή και αποτελεσματικότητα θα υλοποιηθούν στην πράξη ή θα μείνουν σε επίπεδο διακηρύξεων.
#Αυτοδιοίκηση #Εκλογές #ΗλεκτρονικήΨήφος #Διαφάνεια
