Ως έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια και την αυτονομία της Ευρώπης περιγράφει ο Κυριάκος Πιερρακάκης την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ (GSI). Την ώρα που η κρίση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει τον κίνδυνο νέου ενεργειακού και πληθωριστικού κύματος, η Αθήνα προβάλλει τον ρόλο της ως κόμβου ηλεκτρικής ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον πιο ευαίσθητο κρίκο της ευρωπαϊκής οικονομίας: την ενέργεια. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, προειδοποιεί για «νέα ενεργειακή και πληθωριστική πίεση» και ταυτόχρονα αναδεικνύει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ (GSI) ως απάντηση στρατηγικής εμβέλειας για την Ευρώπη.
Νέα ενεργειακή και πληθωριστική πίεση από τη Μέση Ανατολή
Ο κ. Πιερρακάκης τοποθετεί τον κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής αναταραχής στην κορυφή των απειλών για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η κρίση στη Μέση Ανατολή, όπως σημειώνει, ήδη επηρεάζει την ενέργεια, τις μεταφορές και τελικά το κόστος ζωής, μεταφέροντας τις γεωπολιτικές εντάσεις απευθείας στα τιμολόγια και στα ράφια.
Σε αυτό το πλαίσιο, ζητά από την Ευρώπη να «βγει στην επίθεση», να πάψει να εξαρτάται από «αποφάσεις, παραγωγή και τεχνολογίες άλλων» και να διαμορφώσει κοινή ενεργειακή στρατηγική. Η σύνδεση ενεργειακής ασφάλειας, πληθωρισμού και γεωπολιτικής σταθερότητας γίνεται πλέον κεντρικός άξονας οικονομικής πολιτικής.
GSI: Μια νέα ηλεκτρική λεωφόρος στην Ανατολική Μεσόγειο
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ (GSI) παρουσιάζεται ως κομβικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής. Ο υπουργός τη χαρακτηρίζει «νέα ενεργειακή λεωφόρο στην Ανατολική Μεσόγειο» και «έργο στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά για ολόκληρη την Ευρώπη».
Το έργο είναι ενταγμένο στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ήδη εγκεκριμένη χρηματοδότηση 657 εκατ. €. Πρόσφατα, οι υπουργοί Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου, παρουσία του Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας, έδωσαν επίσημη εντολή στον ΑΔΜΗΕ να υποβάλει αίτημα χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερη συμμετοχή ευρωπαϊκών κεφαλαίων και ιδιωτικών επενδυτών.
Η αναβάθμιση του ΑΔΜΗΕ σε φορέα υλοποίησης ενισχύει τον ελληνικό ρόλο στο έργο, το οποίο συνδέεται άμεσα με τον στόχο της Ευρώπης για στρατηγική αυτονομία και διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών ενέργειας.
Τι κερδίζουν Κύπρος και Ελλάδα από τη διασύνδεση
Για την Κύπρο, η διασύνδεση σημαίνει έξοδο από την ενεργειακή απομόνωση. Ο κ. Πιερρακάκης υπογραμμίζει ότι ενισχύει «τη σταθερότητα και την ασφάλεια του ηλεκτρικού της συστήματος» και δημιουργεί προϋποθέσεις για «χαμηλότερο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις». Η δυνατότητα εισαγωγής και εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας περιορίζει τον κίνδυνο αιχμών τιμών σε μια μικρή, νησιωτική αγορά.
Για την Ελλάδα, το GSI λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής του ρόλου της χώρας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου. Η διασύνδεση προσθέτει ένα ακόμη σκέλος στο πλέγμα αγωγών, τερματικών υγροποιημένου φυσικού αερίου και ηλεκτρικών διασυνδέσεων που ήδη αναπτύσσονται, δημιουργώντας «νέες επενδύσεις και υποδομές» και ενισχύοντας τη διασύνδεση της ελληνικής αγοράς με την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο υπουργός το συνοψίζει ως «έργο win-win για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη», καθώς συνδυάζει ενεργειακή ασφάλεια, γεωπολιτική σταθερότητα και οικονομικά οφέλη.
Ευρωπαϊκή στρατηγική: από την αποσπασματική διαχείριση σε κοινή ενεργειακή γραμμή
Πέρα από το ίδιο το έργο GSI, ο κ. Πιερρακάκης θέτει ζήτημα συνολικής ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής. Επιμένει ότι «η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει ταχύτητα» με κοινή ενεργειακή στρατηγική και περισσότερες επενδύσεις σε τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, καινοτομία και άμυνα.
Κεντρική του πρόταση είναι η δημιουργία μιας «πραγματικής Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων», που θα μετατρέπει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε ευρωπαϊκή παραγωγή, τεχνολογία και ισχύ. Η ενεργειακή πολιτική, σε αυτή τη λογική, δεν είναι μόνο ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού, αλλά και εργαλείο βιομηχανικής και τεχνολογικής αναβάθμισης.
Η κριτική του στην «αποσπασματική» διαχείριση κάθε κρίσης δείχνει την ανησυχία ότι, χωρίς μακροπρόθεσμη στρατηγική, η Ευρώπη κινδυνεύει να παραμένει αντιδραστική, με κάθε ενεργειακό σοκ να μεταφράζεται σε νέο κύμα πληθωρισμού και πίεση στα νοικοκυριά.
Ελληνική οικονομία: ισχυρότεροι δείκτες, επίμονη ακρίβεια
Σε ό,τι αφορά την ελληνική οικονομία, ο υπουργός μιλά για «σαφώς πιο ισχυρή» εικόνα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Αναφέρει ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 2%, άνοδο των επενδύσεων από 11% σε 17% του ΑΕΠ και τον «ταχύτερο ρυθμό μείωσης» δημόσιου χρέους παγκοσμίως ως ενδείξεις μετασχηματισμού και ενίσχυσης της αξιοπιστίας.
Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι «οι δείκτες πολλές φορές βελτιώνονται πιο γρήγορα από την καθημερινότητα του πολίτη». Ο ίδιος παραδέχεται ότι ο κόσμος μετρά την οικονομία με «το κόστος ζωής, το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ και την ενέργεια», τοποθετώντας την αντιμετώπιση της ακρίβειας ως «απόλυτη προτεραιότητα».
Η κυβέρνηση, όπως σημειώνει, έχει διαθέσει 800 εκατ. € για τη στήριξη απέναντι στις πληθωριστικές πιέσεις, αλλά ο ίδιος τονίζει ότι «η μόνιμη απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο τα προσωρινά μέτρα». Η στρατηγική του εστιάζει σε μια οικονομία «πιο παραγωγική, πιο ανταγωνιστική και πιο εξωστρεφή», με περισσότερες επενδύσεις και μεγαλύτερη συμμετοχή τεχνολογίας και τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή.
Στέγη, νέοι και αγορά εργασίας: κοινωνικές πιέσεις δίπλα στην ενεργειακή ατζέντα
Το στεγαστικό αναδεικνύεται ως παράλληλη κρίσιμη πρόκληση, με άμεση επίπτωση στο διαθέσιμο εισόδημα. Ο κ. Πιερρακάκης το χαρακτηρίζει «ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη» και εξηγεί ότι γι’ αυτό εντάχθηκε στην ατζέντα του Eurogroup στη Λευκωσία.
Για την Ελλάδα, περιγράφει μια διπλή προσέγγιση: αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω κινήτρων για την επαναφορά κλειστών σπιτιών στην αγορά και ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης σε περιοχές με μεγάλη πίεση, σε συνδυασμό με άμεση στήριξη νέων μέσω επιδότησης ενοικίου και των προγραμμάτων «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ», που στοχεύουν περίπου 30.000 δικαιούχους.
Στο μέτωπο της αγοράς εργασίας, ο υπουργός επισημαίνει ότι περισσότεροι από 400.000 Έλληνες έχουν ήδη επιστρέψει από το εξωτερικό, από περίπου 600.000 που είχαν φύγει στην κρίση, υποστηρίζοντας ότι «έχουν επιστρέψει περίπου τα δύο τρίτα». Συνδέει την αντιστροφή του brain drain με την προσπάθεια δημιουργίας «καλύτερων δουλειών» και ενίσχυσης τομέων όπως η τεχνολογία, η καινοτομία και οι σύγχρονες υποδομές.
Ελλάδα–Κύπρος: κοινό μέτωπο σε ενέργεια, ναυτιλία και επενδύσεις
Η ενεργειακή συνεργασία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ελληνοκυπριακής οικονομικής σύγκλισης. Ο κ. Πιερρακάκης κάνει λόγο για «πραγματικά στρατηγική συνεργασία» Ελλάδας και Κύπρου, αξιοποιώντας τη συγκυρία όπου η Κύπρος προεδρεύει του Συμβουλίου της ΕΕ και ο ίδιος του Eurogroup.
Με τον Κύπριο υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό, όπως αναφέρει, υπάρχει στενή συνεργασία σε ναυτιλία, ενεργειακή ασφάλεια, επενδύσεις, τουρισμό και ανταγωνιστικότητα. Στη ναυτιλία ειδικά, οι δύο χώρες αποτελούν «δύο από τις σημαντικότερες δυνάμεις της Ευρώπης», με κοινό στόχο τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας ενός κλάδου στρατηγικής σημασίας για το ευρωπαϊκό εμπόριο.
Σε επίπεδο επιχειρηματικής παρουσίας, η Κύπρος είναι πλέον η 3η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά της Ελλάδας, ενώ η Ελλάδα παραμένει από τους βασικούς οικονομικούς εταίρους της Κύπρου. Παράλληλα, η ακαδημαϊκή διασύνδεση –με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Κύπρο και το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στην Αθήνα– υποδηλώνει ότι η συνεργασία επεκτείνεται στη γνώση, την έρευνα και το ανθρώπινο κεφάλαιο.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα καταναλωτή, το GSI δεν είναι ένα αφηρημένο γεωπολιτικό σχέδιο, αλλά ένας δυνητικός σταθεροποιητής λογαριασμών ρεύματος σε ένα περιβάλλον διαρκών διεθνών κρίσεων. Η ενίσχυση της διασύνδεσης του ελληνικού συστήματος με Κύπρο και Ισραήλ αυξάνει τις επιλογές εισαγωγών και εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας τον κίνδυνο ακραίων διακυμάνσεων τιμών όταν η γεωπολιτική πίεση ανεβάζει το κόστος καυσίμων. Για την ελληνική αγορά ενέργειας, η ανάδειξη της χώρας σε κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να φέρει πρόσθετες επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και ΑΠΕ, μεσοπρόθεσμα ενισχύοντας τον ανταγωνισμό και πιέζοντας προς τα κάτω το κόστος παραγωγής. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, η νέα «ενεργειακή και πληθωριστική πίεση» που περιγράφει ο υπουργός σημαίνει ότι οι καταναλωτές παραμένουν εκτεθειμένοι σε αυξομειώσεις τιμών, ιδίως σε καύσιμα και μεταφορές, και ότι η ενεργειακή πολιτική θα συνεχίσει να επηρεάζει άμεσα τόσο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς όσο και τις επενδυτικές αποφάσεις επιχειρήσεων.
#Ενέργεια #GSI #Ελλάδα #Κύπρος #ΑΔΜΗΕ
