Το Πεκίνο καταδικάζει τη συνέχιση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν και δηλώνει έτοιμο για «εποικοδομητικό ρόλο». Πίσω από τη ρητορική, διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη γεωοικονομική σκακιέρα στη Μέση Ανατολή.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, Μάο Νινγκ, επανέλαβε ότι ο πόλεμος ανάμεσα στο Ιράν από τη μία πλευρά και τις Ηνωμένες Πολιτείες με το Ισραήλ από την άλλη «δεν θα έπρεπε ποτέ να έχει ξεκινήσει» και ότι η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν δικαιολογείται. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι το Πεκίνο είναι έτοιμο να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο» για την επίτευξη βιώσιμης ειρήνης μέσω διπλωματικών καναλιών.
Τι επιδιώκει η Κίνα στη Μέση Ανατολή
Η δημόσια καταδίκη της κλιμάκωσης δεν είναι απλώς μια γενική έκκληση για αποκλιμάκωση. Η Κίνα έχει επενδύσει συστηματικά τα τελευταία χρόνια στη Μέση Ανατολή, τόσο ενεργειακά όσο και πολιτικά, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως ισορροπητικός παράγοντας ανάμεσα σε Τεχεράνη, Ριάντ, Τελ Αβίβ και Ουάσινγκτον. Η πρόσφατη μεσολάβησή της στην επαναπροσέγγιση Σαουδικής Αραβίας–Ιράν έδειξε ότι το Πεκίνο φιλοδοξεί να αναβαθμιστεί σε διαμεσολαβητή, όχι μόνο σε εμπορικό εταίρο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά της Μάο Νινγκ σε «μακροχρόνια ειρήνη» μέσω διπλωματίας λειτουργεί ως μήνυμα προς όλες τις πλευρές ότι η Κίνα δεν θέλει νέα αποσταθεροποίηση στην περιοχή από την οποία εξαρτώνται κρίσιμες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή είναι θεμελιώδης για την ασφάλεια εφοδιασμού της κινεζικής οικονομίας και για την ομαλή υλοποίηση των κινεζικών επενδύσεων υποδομών.
Η αμερικανοϊρανική διάσταση και ο ρόλος της διπλωματίας
Η δήλωση της Κίνας ήρθε σε χρονική στιγμή όπου ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμφωνίας Ουάσινγκτον–Τεχεράνης, παρά τις αναφορές για πάγωμα των συνομιλιών. Η διπλή αυτή κίνηση –από Πεκίνο και Ουάσινγκτον– υποδηλώνει ότι, παρά τη σκληρή ρητορική και την κλιμάκωση στο πεδίο, κανένας από τους μεγάλους παίκτες δεν επιθυμεί ανεξέλεγκτη σύγκρουση με το Ιράν.
Για τις ΗΠΑ, μια ελεγχόμενη αποκλιμάκωση θα περιόριζε τον κίνδυνο για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και θα μείωνε την ανάγκη για παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή. Για την Κίνα, η ύπαρξη διαύλων επικοινωνίας Ουάσινγκτον–Τεχεράνης διευκολύνει την προσπάθειά της να εμφανιστεί ως υπεύθυνη δύναμη που στηρίζει τη διπλωματική λύση, χωρίς να έρχεται σε μετωπική σύγκρουση με τις αμερικανικές θέσεις.
Γεωοικονομικές συνέπειες για ενέργεια και αγορές
Κάθε νέο επεισόδιο έντασης με το Ιράν αναζωπυρώνει τον κίνδυνο για τις θαλάσσιες οδούς στο Στενό του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο. Οι αγορές προεξοφλούν συνήθως αυτόν τον κίνδυνο με υψηλότερα ασφάλιστρα μεταφοράς, αυξημένο κόστος ναυτιλίας και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου. Η Κίνα, ως ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς αργού παγκοσμίως, έχει άμεσο συμφέρον να αποφύγει μια παρατεταμένη κρίση που θα επιβάρυνε το ενεργειακό της κόστος.
Παράλληλα, η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή συνδέεται πλέον στενά με την πορεία μεγάλων επενδυτικών σχεδίων υποδομών και διασυνδεσιμότητας, στα οποία συμμετέχουν τόσο κινεζικά όσο και ευρωπαϊκά κεφάλαια. Κάθε κλιμάκωση αυξάνει το πολιτικό ρίσκο για επενδυτές, επηρεάζοντας τις αποφάσεις για νέα έργα και τον τρόπο τιμολόγησης του κινδύνου σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εξακολουθεί να αναζητά νέα ισορροπία στο ενεργειακό της μίγμα μετά την κρίση με τη Ρωσία, μια νέα εστία αστάθειας στο Ιράν δυσκολεύει τον σχεδιασμό διαφοροποίησης προμηθευτών. Η Κίνα, προβάλλοντας ως παράγοντας σταθερότητας, ενισχύει έμμεσα τη διαπραγματευτική της θέση και έναντι της Ευρώπης, καθώς μπορεί να επηρεάζει, έστω και έμμεσα, τις συνθήκες στην αγορά ενέργειας.
Για την Ελλάδα, η γεωγραφική εγγύτητα στη Μέση Ανατολή, ο ρόλος της ναυτιλίας και η επιδίωξη να λειτουργήσει ως ενεργειακή πύλη της Ευρώπης καθιστούν την εξέλιξη αυτή κρίσιμη. Κάθε κίνηση αποκλιμάκωσης μειώνει τον κίνδυνο απότομων ενεργειακών ανατιμήσεων και περιθωριοποιεί τα σενάρια παρατεταμένης αναστάτωσης στις θαλάσσιες μεταφορές, όπου ο ελληνόκτητος στόλος έχει κυρίαρχη παρουσία.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η κινεζική προσπάθεια να αναδειχθεί σε σταθεροποιητικό παράγοντα στη Μέση Ανατολή λειτουργεί διττά. Από τη μία πλευρά, η μείωση του γεωπολιτικού ρίσκου περιορίζει τις πιέσεις στο ενεργειακό κόστος και στα ναύλα, στοιχείο κρίσιμο για βιομηχανία, μεταφορές και πληθωρισμό. Από την άλλη, η ενίσχυση της κινεζικής διπλωματικής παρουσίας στην περιοχή επαναφέρει το ζήτημα του πώς η Ελλάδα θα τοποθετηθεί στρατηγικά ανάμεσα σε ΗΠΑ, ΕΕ και Κίνα, τόσο ως ναυτιλιακός κόμβος όσο και ως ενεργειακή και επενδυτική πύλη. Η ικανότητα της Αθήνας να αξιοποιήσει τις τριγωνικές αυτές σχέσεις, χωρίς να διαταράξει τις ευρωατλαντικές της ισορροπίες, θα επηρεάσει τις μελλοντικές ροές κεφαλαίων και τη θέση της χώρας στους νέους γεωοικονομικούς διαδρόμους.
#Κίνα #Ιράν #ΗΠΑ #Ισραήλ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
