Ο Ρώσος διπλωμάτης Ντμίτρι Πολιάνσκι κατηγορεί την ελβετική προεδρία του ΟΑΣΕ ότι απέφυγε να καταδικάσει το φονικό πλήγμα σε κοιτώνα στο Σταρομπίλσκ. Η Μόσχα βλέπει δυτική πίεση πίσω από ειδική συνεδρίαση του ΟΑΣΕ για τις τελευταίες αεροπορικές επιθέσεις και μιλά για μεροληψία υπέρ του Κιέβου.
Η Ρωσία ανοίγει νέο μέτωπο θεσμικής αντιπαράθεσης με τον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), με αφορμή φονικό πλήγμα σε κοιτώνα στο Σταρομπίλσκ, πόλη της περιφέρειας Λουγκάνσκ που τελεί υπό ρωσικό έλεγχο. Ο Ρώσος απεσταλμένος Ντμίτρι Πολιάνσκι κατηγορεί την ελβετική προεδρία του ΟΑΣΕ ότι απέφυγε σαφή καταδίκη της επίθεσης, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο ο Οργανισμός μπορεί να λειτουργήσει ως ουδέτερος διαμεσολαβητής στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τι καταγγέλλει η Μόσχα για το Σταρομπίλσκ
Σύμφωνα με τον Ντμίτρι Πολιάνσκι, η Μόσχα έλαβε από την ελβετική προεδρία του ΟΑΣΕ μια «προσεκτικά διατυπωμένη» απάντηση για το πλήγμα στον κοιτώνα στο Σταρομπίλσκ. Η απάντηση, όπως την περιγράφει ο Ρώσος απεσταλμένος, απέφυγε ρητή καταδίκη της επίθεσης και χαρακτήρισε τον χώρο του πλήγματος ως «προσωρινά κατεχόμενη επικράτεια της Ουκρανίας».
Η συγκεκριμένη διατύπωση αγγίζει τον πυρήνα της σύγκρουσης: για τη Ρωσία, το Σταρομπίλσκ βρίσκεται σε περιοχή υπό «ρωσικό έλεγχο», ενώ για τον ΟΑΣΕ και τη μεγάλη πλειονότητα των κρατών-μελών, πρόκειται για ουκρανικό έδαφος υπό κατοχή. Η επιλογή όρων από την ελβετική προεδρία δεν είναι απλώς γλωσσικό ζήτημα, αλλά πολιτική τοποθέτηση που η Μόσχα εκλαμβάνει ως αμφισβήτηση της δικής της κυριαρχίας στην περιοχή.
Η ειδική συνεδρίαση της 26ης Μαΐου και οι κατηγορίες περί δυτικής πίεσης
Ο Πολιάνσκι επέκρινε επίσης τον ΟΑΣΕ για τη σύγκληση ειδικής συνεδρίασης στις 26 Μαΐου με θέμα τις «τελευταίες αεροπορικές επιθέσεις». Κατά την ρωσική πλευρά, η συνεδρίαση οργανώθηκε υπό πίεση δυτικών κρατών-μελών με στόχο να συζητηθεί αποκλειστικά η «ρωσική επιθετικότητα».
Η κριτική αυτή εντάσσεται στη σταθερή ρωσική θέση ότι οι δυτικές χώρες αξιοποιούν τους πολυμερείς θεσμούς για να εδραιώσουν μια αφήγηση όπου η Μόσχα εμφανίζεται ως αποκλειστικός υπαίτιος της κλιμάκωσης. Η Ρωσία επιχειρεί να αντιστρέψει το πλαίσιο, παρουσιάζοντας τον ΟΑΣΕ ως όργανο που αντανακλά κυρίως τις ανησυχίες και τις προτεραιότητες της Δύσης, και όχι ως φόρουμ ισόρροπης ασφάλειας.
ΟΑΣΕ, ουδετερότητα και θεσμική αξιοπιστία
Η αντιπαράθεση για το Σταρομπίλσκ αναδεικνύει το δομικό πρόβλημα του ΟΑΣΕ: καλείται να διαχειριστεί μια σύγκρουση όπου τα ίδια τα μέλη του διαφωνούν ριζικά για το ποια εδάφη ανήκουν σε ποιον. Όταν ο Οργανισμός χρησιμοποιεί τον όρο «προσωρινά κατεχόμενη επικράτεια της Ουκρανίας», υιοθετεί τη γραμμή της διεθνούς αναγνώρισης των συνόρων της Ουκρανίας, κάτι που θεωρείται αυτονόητο από πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αλλά αμφισβητείται πλήρως από τη Μόσχα.
Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε δήλωση ή σιωπή του ΟΑΣΕ αποκτά βαρύ πολιτικό φορτίο. Η απουσία ρητής καταδίκης του πλήγματος στο Σταρομπίλσκ, όπως την περιγράφει η ρωσική πλευρά, επιτρέπει στη Μόσχα να υποστηρίζει ότι ο Οργανισμός εφαρμόζει δύο μέτρα και δύο σταθμά, ανάλογα με το ποιος θεωρείται υπεύθυνος για κάθε επίθεση. Αντίστροφα, η επιμονή στη φρασεολογία περί «προσωρινά κατεχόμενων εδαφών» επιβεβαιώνει ότι ο ΟΑΣΕ δεν προτίθεται να αναγνωρίσει τις ρωσικές εδαφικές διεκδικήσεις, ακόμη και σε επίπεδο διατύπωσης.
Πώς επηρεάζονται οι προοπτικές διαλόγου για την Ουκρανία
Η σύγκρουση γύρω από το πώς περιγράφεται ένα πλήγμα σε κοιτώνα σε μια πόλη όπως το Σταρομπίλσκ δείχνει πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί κοινός τόπος ακόμη και σε ανθρωπιστικά ζητήματα. Όταν η μία πλευρά ζητά καταδίκη και η άλλη επιμένει σε νομικούς και πολιτικούς χαρακτηρισμούς του εδάφους, ο διάλογος μετατοπίζεται από την προστασία των αμάχων στη διαμάχη περί κυριαρχίας.
Η κλιμάκωση της ρητορικής της Ρωσίας κατά του ΟΑΣΕ υπονομεύει περαιτέρω τον ρόλο του Οργανισμού ως πλατφόρμας αποκλιμάκωσης. Όσο η Μόσχα παρουσιάζει τον ΟΑΣΕ ως φορέα δυτικής πίεσης, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον Οργανισμό να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα γίνονται αποδεκτές από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Αυτό περιορίζει τις διαθέσιμες θεσμικές οδούς για μια μελλοντική πολιτική λύση στην ουκρανική κρίση.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, η αντιπαράθεση Ρωσίας–ΟΑΣΕ επιβεβαιώνει ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί ασφάλειας λειτουργούν πλέον σε περιβάλλον βαθιάς γεωπολιτικής πόλωσης. Ως κράτος-μέλος του ΟΑΣΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Αθήνα καλείται να στηρίξει τη θεσμική συνέπεια του Οργανισμού, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με όλες τις πλευρές. Η υποβάθμιση του ρόλου του ΟΑΣΕ δυσκολεύει τις προσπάθειες για μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, στην οποία η Ελλάδα επενδύει για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.
#Ρωσία #ΟΑΣΕ #Ουκρανία #Λουγκάνσκ #διπλωματία
