Το ιστορικό πολυκατάστημα της Ομόνοιας κατεβάζει ρολά και 180 εργαζόμενοι βρίσκονται μπροστά σε ομαδικές απολύσεις, με πρόταση παροχών που αφήνει κενά για τους μεγαλύτερους σε ηλικία. Η υπόθεση αναδεικνύει τα όρια του θεσμικού πλαισίου για τις ομαδικές απολύσεις στο ελληνικό λιανεμπόριο.
Το κλείσιμο του πολυκαταστήματος Notos στη συμβολή Αιόλου και Σταδίου, στην Ομόνοια, στις 31 Αυγούστου, δεν είναι μόνο «τέλος εποχής» για έναν ιστορικό εμπορικό χώρο. Είναι και ένα τεστ αντοχής για το πώς η ελληνική αγορά εργασίας, το θεσμικό πλαίσιο και το ίδιο το λιανεμπόριο διαχειρίζονται την έξοδο 180 εργαζομένων από μια επιχείρηση που αλλάζει δραστικά αποτύπωμα.
Η διοίκηση έχει καταθέσει πρόταση για ομαδικές απολύσεις σε δύο φάσεις, με επιπλέον παροχές πάνω από τη νόμιμη αποζημίωση, η οποία όμως προκαλεί έντονη αντίδραση στο προσωπικό και οδηγεί τη συζήτηση στο υπουργείο Εργασίας, σε τριμερή διαβούλευση.
Πώς δομείται η πρόταση της Notos προς τους εργαζόμενους
Σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, η εταιρεία προσφέρει, πέραν της νόμιμης αποζημίωσης, δύο επιπλέον μισθούς σε όσους αποχωρήσουν οικειοθελώς έως τα τέλη Ιουνίου και έχουν τουλάχιστον δέκα έτη προϋπηρεσίας στη Notos. Για όσους παραμείνουν έως το οριστικό κλείσιμο στα τέλη Αυγούστου, η πρόσθετη παροχή περιορίζεται σε έναν επιπλέον μισθό.
Στο πακέτο εντάσσεται και μεταβλητή παροχή: bonus που συνδέεται με την κερδοφορία του καταστήματος στο δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου, με ποσοστό 3% επί των κερδών, εφόσον αυτά υπάρξουν. Η λογική είναι να δοθεί κίνητρο για διατήρηση της εμπορικής λειτουργίας μέχρι το λουκέτο, όμως για τους εργαζόμενους πρόκειται για παροχή με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας.
Για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, η εταιρεία εμφανίζεται διατεθειμένη να καλύψει «πλασματικά έτη» ασφάλισης για εργαζόμενους άνω των 58 ετών, ώστε να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο. Ωστόσο, η ρύθμιση αυτή αφήνει εκτός σημαντικό αριθμό εργαζομένων ηλικίας 57 ετών και άνω που είτε δεν διαθέτουν πλασματικά έτη είτε δεν έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν μόνοι τους το κενό μέχρι τη σύνταξη.
Χρόνια μερικής απασχόλησης και χαμηλοί μισθοί
Το οικονομικό βάρος των απολύσεων γίνεται βαρύτερο αν συνυπολογιστεί το εργασιακό προφίλ του προσωπικού. Σύμφωνα με μαρτυρίες εργαζομένων, σημαντικό μέρος του προσωπικού απασχολείται επί σειρά ετών με μερική απασχόληση και χαμηλές αποδοχές, με καθαρούς μισθούς γύρω στα 650 € ή περίπου 800 € μεικτά.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιπλέον ένας ή δύο μισθοί λειτουργούν μεν ως ενίσχυση, αλλά δεν ανατρέπουν την εικόνα μιας πολυετούς εργασιακής διαδρομής με περιορισμένες αποδοχές. Εργαζόμενοι με 20, 30 ή και 40 χρόνια παρουσίας στο πολυκατάστημα θεωρούν ότι η πρόταση δεν αποτυπώνει επαρκώς τη διάρκεια της σχέσης εργασίας και το γεγονός ότι, για πολλούς, η αγορά εργασίας στα προχωρημένα επαγγελματικά τους χρόνια είναι εξαιρετικά στενή.
Η αντίδραση δεν εστιάζει μόνο στο ύψος των αποζημιώσεων, αλλά και στην κατανομή του κινδύνου: η εταιρεία περιορίζει το σταθερό επιπλέον κόστος και συνδέει μέρος των παροχών με την κερδοφορία ενός καταστήματος που βρίσκεται ήδη σε τροχιά κλεισίματος.
Τι δείχνει η υπόθεση για το ελληνικό λιανεμπόριο
Η εξέλιξη στο Notos Ομόνοιας έρχεται σε μια περίοδο που το ελληνικό λιανεμπόριο αναδιατάσσεται έντονα, υπό την πίεση του ηλεκτρονικού εμπορίου, της ανόδου ισχυρών αλυσίδων και της μετατόπισης της κατανάλωσης σε μεγάλα εμπορικά κέντρα και προορισμούς υψηλής επισκεψιμότητας. Τα παραδοσιακά πολυκαταστήματα στο κέντρο πόλεων δυσκολεύονται να διατηρήσουν παλιό μοντέλο λειτουργίας, ιδιαίτερα μετά την πανδημία και την αλλαγή στις συνήθειες αγορών.
Για τις εταιρείες, η διαχείριση του κόστους προσωπικού σε φάσεις συρρίκνωσης δραστηριότητας είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα. Για τους εργαζόμενους, όμως, οι ομαδικές απολύσεις σε ώριμες ηλικίες, με ιστορικό μερικής απασχόλησης και χαμηλών μισθών, μεταφράζονται σε υψηλό κίνδυνο μακροχρόνιας ανεργίας ή επισφαλούς εργασίας.
Το θεσμικό πλαίσιο για τις ομαδικές απολύσεις προβλέπει τριμερή διαβούλευση με το υπουργείο Εργασίας, όμως στην πράξη η διαπραγματευτική ισχύς των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη όταν η επιχειρηματική απόφαση για κλείσιμο έχει ήδη ληφθεί. Η συζήτηση μεταφέρεται από το «αν» στο «πώς» και «με ποιους όρους» θα γίνει η έξοδος.
Θεσμικές και κοινωνικές προεκτάσεις
Η υπόθεση Notos αναδεικνύει μια ευρύτερη δομική αδυναμία της ελληνικής αγοράς εργασίας: την έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών για την προστασία εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας σε κλάδους που αναδιαρθρώνονται. Η κάλυψη πλασματικών ετών για περιορισμένη ομάδα άνω των 58 ετών είναι ένα εργαλείο, αλλά δεν απαντά στο τι συμβαίνει με όσους βρίσκονται λίγο νωρίτερα στον εργασιακό τους κύκλο και δυσκολεύονται να επανενταχθούν.
Παράλληλα, η εξάρτηση μέρους της αποζημίωσης από την κερδοφορία του καταστήματος αναδεικνύει ένα μοτίβο μετακύλισης επιχειρηματικού κινδύνου στους εργαζόμενους, χωρίς συμμετοχή τους στις αποφάσεις στρατηγικού σχεδιασμού που οδήγησαν στο κλείσιμο. Το ερώτημα που τίθεται, σε επίπεδο πολιτικής απασχόλησης, είναι κατά πόσο χρειάζονται πιο στοχευμένα εργαλεία για ομαλές μεταβάσεις, όπως προγράμματα επανεκπαίδευσης, στοχευμένες επιδοτήσεις νέας απασχόλησης και ενισχυμένη διασύνδεση με την κοινωνική ασφάλιση.
Για το κέντρο της Αθήνας, η αποχώρηση ενός ακόμη μεγάλου πολυκαταστήματος από την Ομόνοια ενισχύει την εικόνα σταδιακής μετατόπισης της εμπορικής δραστηριότητας προς άλλους πόλους. Το ζήτημα δεν είναι μόνο αισθητικό ή πολεοδομικό, αλλά άμεσα οικονομικό: λιγότερες σταθερές θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη εξάρτηση από εποχική και τουριστική κατανάλωση.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, η υπόθεση Notos λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πώς θα εξελιχθούν αντίστοιχες αναδιαρθρώσεις στο λιανεμπόριο και σε άλλους κλάδους υπηρεσιών. Οι επενδυτές οφείλουν να συνυπολογίζουν τον κοινωνικό και πολιτικό κίνδυνο που ενέχουν μεγάλες κινήσεις συρρίκνωσης προσωπικού, ενώ η πολιτεία καλείται να ενισχύσει τα ενεργητικά μέτρα απασχόλησης, ώστε οι αναδιαρθρώσεις να μη μεταφράζονται απλώς σε μόνιμη απώλεια θέσεων εργασίας χαμηλού εισοδήματος στο κέντρο των πόλεων.
#Notos #λιανεμπόριο #αγορά_εργασίας #ομαδικές_απολύσεις
