Η συζήτηση για την παραγωγικότητα της Ευρώπης επανέρχεται δυναμικά — και αυτή τη φορά δεν αφορά απλώς οικονομικά μεγέθη, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτά μετριούνται. Η βασική διαφωνία εστιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο: αν η Ευρώπη υστερεί πραγματικά έναντι των ΗΠΑ ή αν η εικόνα αλλοιώνεται από λανθασμένα metrics.
Ο Paul Krugman υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν έχει χάσει έδαφος, βασιζόμενος σε συγκρίσεις παραγωγικότητας μέσω της μεθόδου purchasing power parity (PPP). Με αυτή την προσέγγιση, το output ανά ώρα εργασίας στην Ευρώπη φαίνεται να παραμένει σχετικά σταθερό σε σχέση με τις ΗΠΑ τα τελευταία 25 χρόνια.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μέτρηση — σύμφωνα με μια αυξανόμενη μερίδα οικονομολόγων — είναι λάθος για τον συγκεκριμένο σκοπό. Το PPP είναι χρήσιμο για σύγκριση βιοτικού επιπέδου, όχι παραγωγικότητας. Όταν χρησιμοποιείται για να μετρήσει output, εισάγει στρεβλώσεις που υποτιμούν το πραγματικό χάσμα.
Η εναλλακτική προσέγγιση βασίζεται σε μετρήσεις παραγωγικότητας σε σταθερές τιμές και όχι σε προσαρμοσμένες τιμές PPP. Με αυτή τη μέθοδο, το συμπέρασμα αλλάζει δραματικά: η Ευρώπη όχι μόνο υστερεί, αλλά το χάσμα με τις ΗΠΑ διευρύνεται.
Η εξήγηση είναι δομική. Η αμερικανική οικονομία έχει επενδύσει μαζικά σε τεχνολογία, καινοτομία και digital υποδομές, ενώ η Ευρώπη κινείται πιο αργά. Η διαφορά φαίνεται ιδιαίτερα στους τομείς υψηλής παραγωγικότητας — τεχνολογία, AI, software — όπου οι ΗΠΑ κυριαρχούν.
Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει πιο κατακερματισμένη. Διαφορετικά κανονιστικά πλαίσια, αγορές εργασίας και επενδυτικά περιβάλλοντα περιορίζουν την κλίμακα και την ταχύτητα ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν υπάρχουν καινοτομίες, δεν μεταφράζονται εύκολα σε παραγωγικότητα σε επίπεδο οικονομίας.
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι η κατανομή των πόρων. Στις ΗΠΑ, κεφάλαια και εργατικό δυναμικό μετακινούνται πιο γρήγορα προς παραγωγικούς τομείς. Στην Ευρώπη, η κινητικότητα είναι χαμηλότερη, με αποτέλεσμα να παραμένουν πόροι «παγιδευμένοι» σε λιγότερο αποδοτικές δραστηριότητες.
Η συζήτηση για τη μέτρηση της παραγωγικότητας δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια — είναι θέμα στρατηγικής. Αν η Ευρώπη υποτιμά το πρόβλημα, κινδυνεύει να λάβει λάθος αποφάσεις πολιτικής. Αντίθετα, η αναγνώριση του χάσματος μπορεί να οδηγήσει σε πιο επιθετικές μεταρρυθμίσεις.
Η μεγάλη εικόνα είναι ξεκάθαρη: η Ευρώπη δεν είναι στάσιμη επειδή δεν παράγει. Είναι στάσιμη επειδή δεν μετρά σωστά — και κυρίως επειδή δεν προσαρμόζεται αρκετά γρήγορα στο νέο οικονομικό περιβάλλον.
SBC Σχόλιο: Το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι μόνο η παραγωγικότητα. Είναι η ψευδαίσθηση ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Και στις αγορές, οι ψευδαισθήσεις κοστίζουν ακριβά.
