Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαιώνει ότι οι συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζονται, χωρίς ακόμη συμφωνία μνημονίου κατανόησης. Παράλληλα χαρακτηρίζει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό «παράνομη πράξη» και υπενθυμίζει τον ρόλο Ιράν και Ομάν στα στενά του Ορμούζ.
Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών στέλνει διπλό μήνυμα προς την Ουάσιγκτον: από τη μία επιβεβαιώνει ότι οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε εξέλιξη, από την άλλη ξεκαθαρίζει ότι καμία συμφωνία για μνημόνιο κατανόησης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η δήλωση του εκπροσώπου Εσμαΐλ Μπαγκαΐ έρχεται σε μια συγκυρία όπου η στρατιωτική διάσταση της αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης στη θάλασσα συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Τι λέει η Τεχεράνη για τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ;
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών υπογράμμισε ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ συνεχίζονται, αλλά χωρίς να έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία για μνημόνιο κατανόησης. Η επισήμανση αυτή λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η διαδικασία βρίσκεται σε μεταβατικό στάδιο, όπου οι πολιτικές δηλώσεις δεν έχουν ακόμη μετατραπεί σε δεσμευτικό κείμενο. Για την Τεχεράνη, η διάκριση ανάμεσα σε διαπραγμάτευση και ολοκληρωμένη συμφωνία είναι κρίσιμη, καθώς συνδέεται με το πώς θα παρουσιαστεί εσωτερικά οποιαδήποτε σύγκλιση με την Ουάσιγκτον.
Η αναφορά σε μνημόνιο κατανόησης δείχνει μια προσπάθεια διαμόρφωσης πλαισίου, πριν από ενδεχόμενες πιο ουσιαστικές συμφωνίες. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά αποφεύγει να δημιουργήσει προσδοκίες, επιμένοντας ότι τίποτα δεν έχει κλείσει. Αυτή η στάση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τόσο προόδου όσο και εμπλοκής, ανάλογα με το αν οι αμερικανικές δεσμεύσεις θα αποτυπωθούν σε πρακτικά βήματα.
Πώς απαντά το Ιράν στις δηλώσεις Τραμπ και τον ναυτικό αποκλεισμό;
Ο Μπαγκαΐ σχολίασε τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτηρίζοντας τον ναυτικό αποκλεισμό που ανακοίνωσε η Ουάσιγκτον ως «παράνομη πράξη». Με αυτή τη διατύπωση, η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο της ισχύος στο πεδίο της διεθνούς νομιμότητας, αμφισβητώντας τη συμβατότητα των αμερικανικών κινήσεων με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος τόνισε ότι το Ιράν χρειάζεται να διαπιστώσει αν οι αμερικανικές υποσχέσεις θα υλοποιηθούν στην πράξη ή αν πρόκειται απλώς για «προπαγανδιστικό ισχυρισμό». Η φράση αυτή αποτυπώνει τη βαθιά δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στις αμερικανικές δηλώσεις, αλλά και θέτει ένα σαφές κριτήριο αξιολόγησης: η ιρανική ηγεσία θα κρίνει την πορεία των συνομιλιών όχι από τις ανακοινώσεις, αλλά από τις συγκεκριμένες κινήσεις επί του πεδίου.
Ο ρόλος Ιράν και Ομάν στα στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά του Μπαγκαΐ ότι το Ιράν και το Ομάν είναι «οι δύο υπεύθυνες χώρες» σε ό,τι αφορά τα στενά του Ορμούζ. Με αυτή τη θέση, η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει ότι θεωρεί τον εαυτό της συνδιαχειριστή ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, μαζί με το γειτονικό σουλτανάτο. Η διατύπωση υποδηλώνει ότι οι δύο χώρες διεκδικούν θεσμικό ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων ασφαλείας και διέλευσης στην περιοχή.
Ο εκπρόσωπος σημείωσε ότι Ιράν και Ομάν θα αποφασίσουν τι θα συμβεί με τον θαλάσσιο δίαυλο «σύμφωνα με τα συμφέροντά τους και την ασφάλεια της διεθνούς κοινότητας» που χρησιμοποιεί τη διαδρομή για θαλάσσιες μεταφορές. Εδώ η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει τα εθνικά της συμφέροντα με την έννοια της διεθνούς ασφάλειας, παρουσιάζοντας τον ρόλο της όχι ως απειλή, αλλά ως παράγοντα σταθερότητας για τη ναυσιπλοΐα. Ταυτόχρονα, στέλνει μήνυμα ότι οι αποφάσεις για το καθεστώς των στενών δεν μπορούν να λαμβάνονται μονομερώς από εξωπεριφερειακές δυνάμεις.
Ποιες είναι οι θεσμικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις;
Η αντιπαράθεση γύρω από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό και τον ρόλο του Ιράν στα στενά του Ορμούζ αγγίζει τον πυρήνα της συζήτησης για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τα όρια της στρατιωτικής ισχύος. Η ιρανική πλευρά, μιλώντας για «παράνομη πράξη», επιχειρεί να εγγράψει τις αντιρρήσεις της στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει την ιδιότητά της ως παράκτιου κράτους που φέρει ευθύνη για την ασφάλεια του περάσματος.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο ναυτικός αποκλεισμός λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά και ως μήνυμα προς τρίτες χώρες που εξαρτώνται από τη θαλάσσια οδό του Ορμούζ. Για το Ιράν, η συνέχιση των συνομιλιών χωρίς ολοκληρωμένη συμφωνία του επιτρέπει να διατηρεί διαπραγματευτικό χώρο, ενώ η ρητορική περί νομιμότητας και «προπαγανδιστικών ισχυρισμών» ενισχύει το αφήγημα ότι η Τεχεράνη αντιδρά σε μονομερείς ενέργειες και όχι σε συλλογικές διεθνείς αποφάσεις.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε ένταση γύρω από τα στενά του Ορμούζ έχει άμεση σημασία λόγω της θέσης της χώρας στη διεθνή ναυτιλία και της εξάρτησης της ευρωπαϊκής αγοράς από τις θαλάσσιες ενεργειακές ροές. Οι ελληνόκτητοι στόλοι που δραστηριοποιούνται στην περιοχή επηρεάζονται από το επίπεδο ασφάλειας και τους κανόνες διέλευσης, ενώ η θεσμική συζήτηση για τη νομιμότητα ναυτικών αποκλεισμών αφορά άμεσα και την ελληνική διπλωματία, η οποία παραδοσιακά στηρίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.
#Ιράν #ΗΠΑ #Τραμπ #Ορμούζ #Διπλωματία
