Τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται η απάντηση της Κομισιόν στο πακέτο στήριξης μικρομεσαίων φωτοβολταϊκών με ΣΕΔΠ που προωθεί το ΥΠΕΝ. Κρίσιμη θεωρείται η έγκριση αποζημίωσης σε περιόδους μηδενικών χονδρεμπορικών τιμών, με πιθανή αναδρομική ισχύ.
Σε κομβική φάση εισέρχεται η διαπραγμάτευση Αθήνας – Βρυξελλών για τη διάσωση της οικονομικής βιωσιμότητας των μικρομεσαίων φωτοβολταϊκών σταθμών με Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ). Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, ανέφερε ότι η απάντηση της Κομισιόν στα προτεινόμενα μέτρα στήριξης αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αναδεικνύοντας το επείγον της κατάστασης για εκατοντάδες επενδυτές που πιέζονται από τις μηδενικές χονδρεμπορικές τιμές και τις περικοπές παραγωγής.
Το πρόβλημα των μηδενικών τιμών και γιατί «χτυπά» τα ΣΕΔΠ
Σήμερα, οι σταθμοί με ΣΕΔΠ παύουν να αποζημιώνονται από τον ΔΑΠΕΕΠ όταν στη χονδρεμπορική αγορά (DAM) καταγράφονται τουλάχιστον δύο συνεχόμενες ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών. Αυτό σημαίνει ότι σε περιόδους υπερπροσφοράς φθηνής «πράσινης» ενέργειας, τα έσοδα των έργων μηδενίζονται, ενώ οι χρηματοοικονομικές τους υποχρεώσεις παραμένουν αμετάβλητες.
Ο Νίκος Τσάφος υπογράμμισε ότι η «πύκνωση» των μηδενικών τιμών και οι περικοπές δεν αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα ούτε προϊόν λανθασμένου σχεδιασμού. Αντίθετα, είναι συνέπεια του γεγονότος ότι τα φωτοβολταϊκά έχουν εξελιχθεί στην πιο οικονομική τεχνολογία ανανεώσιμης ενέργειας, κυριαρχώντας στις νέες εγκαταστάσεις σε όλη την Ευρώπη. Η επιτυχία της τεχνολογίας, με άλλα λόγια, δημιουργεί πιέσεις στο ίδιο το μοντέλο στήριξης.
Τι ζητά η Ελλάδα από την Κομισιόν για τις αποζημιώσεις
Κεντρικό στοιχείο του ελληνικού αιτήματος είναι η αλλαγή του κανόνα αποζημίωσης σε περιόδους μηδενικών τιμών. Η κυβέρνηση ζητά τα έργα με ΣΕΔΠ να συνεχίσουν να αμείβονται κανονικά όταν η DAM κινείται σε μηδενικά επίπεδα, και να διακόπτεται η αποζημίωση μόνο όταν οι τιμές γίνονται αρνητικές για τουλάχιστον δύο συνεχόμενες ώρες.
Πρακτικά, αυτό θα μετέφερε το «όριο» από τις μηδενικές στις αρνητικές τιμές, μειώνοντας τις ώρες χωρίς έσοδα για τους παραγωγούς. Σήμερα, η πρόβλεψη για διακοπή αποζημίωσης στις μηδενικές τιμές αντιγράφει το προηγούμενο καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης του 2019, το οποίο είχε σχεδιαστεί σε μια περίοδο όπου οι μηδενικές ή αρνητικές τιμές θεωρούνταν σενάριο για το μακρινό μέλλον.
Το επιχείρημα της ελληνικής πλευράς είναι ότι το ισχύον σχήμα στήριξης δεν είχε λάβει υπόψη τη σημερινή συχνότητα των μηδενικών τιμών, άρα η προσαρμογή θεωρείται αναγκαία για να διασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα των έργων που επένδυσαν με διαφορετικές προσδοκίες αγοράς.
Ευρωπαϊκή τάση: λιγότερη στήριξη σε μηδενικές τιμές, περισσότερα κίνητρα για μπαταρίες
Ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι η ευρωπαϊκή τάση κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση από το ελληνικό αίτημα. Σε επίπεδο Ευρώπης, προωθείται η μείωση των περιπτώσεων όπου τα έργα αποζημιώνονται όταν η DAM είναι μηδενική, ώστε να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας, κυρίως μπαταρίες.
Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να στείλουν σήμα στην αγορά ότι η απλή παραγωγή φθηνής ενέργειας δεν αρκεί, αλλά χρειάζεται και ευελιξία, με δυνατότητα αποθήκευσης και μεταφοράς της παραγωγής σε ώρες υψηλής ζήτησης. Το ελληνικό αίτημα, που ζητά μεγαλύτερη προστασία των φωτοβολταϊκών από τις μηδενικές τιμές, έρχεται σε αντίθεση με αυτήν τη γενική κατεύθυνση.
Παρά ταύτα, ο Νίκος Τσάφος εκτιμά ότι η πρόταση έχει «πολλές πιθανότητες» να λάβει θετική γνωμοδότηση από την Κομισιόν, ακριβώς επειδή βασίζεται στο επιχείρημα της μεταβολής των συνθηκών αγοράς σε σχέση με την εποχή που σχεδιάστηκε το σχήμα στήριξης.
«Παράθυρο» για αναδρομική εφαρμογή της αποζημίωσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επενδυτές έχει το ενδεχόμενο αναδρομικής εφαρμογής του μέτρου. Ο υφυπουργός άφησε ανοικτό το σενάριο τα έργα να αποζημιωθούν και για περιπτώσεις του παρελθόντος, όπου η DAM είχε μηδενιστεί για τουλάχιστον δύο ώρες και δεν έλαβαν έσοδα λόγω του ισχύοντος κανόνα.
Δεν προσδιόρισε, ωστόσο, από ποια χρονική στιγμή και μετά θα μπορούσε να ισχύσει αναδρομικά η ρύθμιση, αφήνοντας το ζήτημα αυτό να κριθεί σε συνεννόηση με τις Βρυξέλλες. Μια τέτοια απόφαση θα είχε άμεση ταμειακή επίδραση για τους παραγωγούς, καθώς θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες εισροές σε έργα που ήδη αντιμετωπίζουν πιεσμένες ροές λόγω δανειακών υποχρεώσεων.
Δύσκολη η παράταση των συμβάσεων από 20 σε 25 έτη
Πιο περιορισμένες εμφανίζονται οι πιθανότητες για το δεύτερο βασικό αίτημα της ελληνικής πλευράς: την παράταση της διάρκειας του σχήματος στήριξης από τα 20 στα 25 έτη. Σύμφωνα με τον υφυπουργό, μια τέτοια αλλαγή θα τροποποιούσε ουσιωδώς τόσο τον προϋπολογισμό του σχήματος όσο και τους όρους των υφιστάμενων συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης.
Η πενταετής παράταση θα σήμαινε επιμήκυνση της εγγυημένης ενίσχυσης, αυξάνοντας το συνολικό κόστος του μηχανισμού και αλλάζοντας τον οικονομικό σχεδιασμό του. Αυτό καθιστά δυσκολότερη την αποδοχή του από την Κομισιόν, η οποία είναι ιδιαίτερα προσεκτική σε παρεμβάσεις που μπορεί να θεωρηθούν υπερβολική κρατική ενίσχυση ή αλλοίωση των όρων ανταγωνισμού.
Εμπροσθοβαρείς αυξήσεις στις ταρίφες και ρευστότητα παραγωγών
Η στάση της Κομισιόν θα καθορίσει και τη φόρμουλα της εμπροσθοβαρούς αύξησης στις ταρίφες, ένα εργαλείο που προκρίνεται για την ταμειακή διευκόλυνση των παραγωγών. Η λογική είναι να ενισχυθούν τα έσοδα των έργων στα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους, όταν οι δανειακές υποχρεώσεις είναι υψηλότερες, ώστε να αποφευχθούν αθετήσεις πληρωμών και αναδιαρθρώσεις δανείων.
Η έγκριση ή μη αυτού του σχήματος θα επηρεάσει άμεσα την τραπεζική συμπεριφορά απέναντι στα φωτοβολταϊκά με ΣΕΔΠ, καθώς και τη διάθεση των επενδυτών να συνεχίσουν να τοποθετούν κεφάλαια σε νέα έργα υπό ανάλογους όρους. Σε ένα περιβάλλον όπου η χονδρεμπορική αγορά εμφανίζει όλο και συχνότερα μηδενικές τιμές, η σταθερότητα των ταμειακών ροών γίνεται κρίσιμος παράγοντας για τη χρηματοδότηση.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά ενέργειας, η πιθανή έγκριση του αιτήματος για αποζημίωση σε μηδενικές τιμές και, ακόμη περισσότερο, η αναδρομική εφαρμογή του, λειτουργεί ως «ανάσα» ρευστότητας για εκατοντάδες μικρομεσαίους παραγωγούς που σήμερα πιέζονται από τις τράπεζες. Αν διασφαλιστεί η βιωσιμότητα αυτών των έργων, μειώνεται ο κίνδυνος καθυστερήσεων, πτωχεύσεων και αναγκαστικών πωλήσεων χαρτοφυλακίων, κάτι που θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις και στο τραπεζικό σύστημα. Για τον καταναλωτή, βραχυπρόθεσμα δεν προκύπτει άμεση μείωση λογαριασμών, καθώς τα σχήματα στήριξης χρηματοδοτούνται μέσω ειδικών μηχανισμών. Ωστόσο, η σταθερότητα του επενδυτικού πλαισίου στις ΑΠΕ αποτελεί προϋπόθεση για να συνεχιστεί η διείσδυση φθηνής ηλιακής ενέργειας στο σύστημα, στοιχείο που μεσομακροπρόθεσμα συμβάλλει σε χαμηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς διακυμάνσεις τιμών φυσικού αερίου και πετρελαίου.
#φωτοβολταϊκά #ΑΠΕ #Κομισιόν #ενέργεια #ΥΠΕΝ
