Το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας περιγράφει το θεσμικό πλαίσιο προστασίας παιδιών σε ενδοοικογενειακή βία, με αφορμή την υπόθεση Καλαμάτας. Στο επίκεντρο τίθεται η συγγενική αναδοχή ως βασικό εργαλείο αποφυγής ιδρυματοποίησης.
Με αφορμή την τραγική υπόθεση στην Καλαμάτα, το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας επανέφερε στο προσκήνιο το θεσμικό πλαίσιο για την προστασία ανηλίκων σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας ή αιφνίδιας απώλειας γονικής φροντίδας. Η ανακοίνωση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η πρώτη υποχρέωση της Πολιτείας είναι η άμεση ασφάλεια του παιδιού και η διασφάλιση σταθερού οικογενειακού περιβάλλοντος, όπου αυτό κρίνεται ασφαλές.
Πώς λειτουργεί η συγγενική αναδοχή
Κεντρικός άξονας της εθνικής πολιτικής παιδικής προστασίας είναι η συγγενική αναδοχή. Σύμφωνα με το υπουργείο, προτιμάται όταν υπάρχει συγγενικό πρόσωπο που επιθυμεί να αναλάβει την πραγματική φροντίδα του παιδιού και αξιολογείται ως κατάλληλο από τις αρμόδιες αρχές. Έτσι, το παιδί παραμένει κοντά σε πρόσωπα με τα οποία έχει ήδη οικογενειακούς και συναισθηματικούς δεσμούς, στοιχείο κρίσιμο για τη συνέχεια και τη σταθερότητα της ζωής του.
Η Πολιτεία έχει θεσπίσει από το 2021 επίδομα αναδοχής, το οποίο αυξήθηκε το 2024. Σήμερα ανέρχεται σε 525 ευρώ για κάθε παιδί τυπικής ανάπτυξης και σε 750 ευρώ για κάθε παιδί με αναπηρία, οικονομική ενίσχυση που ισχύει και για τη συγγενική αναδοχή. Το σήμα που εκπέμπεται είναι ότι η ανάληψη φροντίδας δεν αφήνεται μόνο στο φιλότιμο των συγγενών, αλλά συνοδεύεται από θεσμική και οικονομική στήριξη.
Επείγουσες περιπτώσεις και ηλικιακά όρια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις απρόβλεπτες ή επείγουσες περιστάσεις, όπως αιφνίδιος θάνατος γονέων ή εγκληματική ενέργεια μεταξύ τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται ειδική διαδικασία, ώστε να ενεργοποιείται άμεσα η προστασία του παιδιού, ακόμη και χωρίς προηγούμενη εγγραφή του συγγενικού προσώπου στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων. Το μήνυμα είναι ότι η γραφειοκρατία δεν πρέπει να καθυστερεί την παρέμβαση.
Με βάση τον ν. 4837/2021, οι γενικοί ηλικιακοί περιορισμοί για την αναδοχή δεν εφαρμόζονται στη συγγενική αναδοχή. Ούτε τα όρια 25 έως 75 ετών για τον ανάδοχο, ούτε η διαφορά ηλικίας 18 έως 60 ετών με το παιδί αποτελούν εμπόδιο, εφόσον ο συγγενής κριθεί κατάλληλος. Ωστόσο, το υπουργείο υπογραμμίζει ότι, παρά την ταχύτερη διαδικασία, η καταλληλότητα των συγγενών-αναδόχων αξιολογείται κανονικά από τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Ψυχοκοινωνική στήριξη και αποφυγή ιδρυματοποίησης
Παράλληλα με τη νομική και οικονομική διάσταση, προβλέπεται ψυχοκοινωνική στήριξη των παιδιών από δομές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας που χρηματοδοτούνται από το υπουργείο Υγείας, καθώς και από τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων. Η συγγενική αναδοχή αναδεικνύεται ως βασικό εργαλείο πρόληψης της ιδρυματοποίησης, με συνδυασμό ταχείας κινητοποίησης, εξατομικευμένης αξιολόγησης, εποπτείας και συγκεκριμένων δικαιωμάτων για τις ανάδοχες οικογένειες.
Στον πυρήνα της πολιτικής, όπως τονίζεται, βρίσκεται «η ασφάλεια, η σταθερότητα και το δικαίωμα του παιδιού, όπου αυτό είναι ασφαλές και εφικτό, να μεγαλώνει σε οικογενειακό περιβάλλον». Η υπόθεση της Καλαμάτας λειτουργεί έτσι ως αφορμή για να αναδειχθεί όχι μόνο το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και η ανάγκη αποτελεσματικής εφαρμογής του σε πραγματικό χρόνο.
Σχόλιο 
: Για τον πολίτη, η ανάδειξη της συγγενικής αναδοχής σημαίνει ότι σε τραγικές οικογενειακές καταστάσεις το παιδί δεν οδηγείται αυτομάτως σε ίδρυμα, αλλά υπάρχει θεσμοθετημένη διαδρομή παραμονής σε οικείο περιβάλλον με οικονομική και ψυχοκοινωνική στήριξη. Για την ελληνική πολιτική σκηνή, η έμφαση στο υπάρχον πλαίσιο δείχνει μια τάση μετατόπισης από τη συζήτηση για τις ελλείψεις των δομών προς την ανάδειξη εργαλείων πρόληψης της ιδρυματοποίησης, θέτοντας στο επίκεντρο την ποιότητα της κρατικής εποπτείας και την επάρκεια των κοινωνικών υπηρεσιών σε επίπεδο δήμων.
#συγγενικήαναδοχή #παιδικήπροστασία #ενδοοικογενειακήβία #ΚοινωνικήΣυνοχή #επίδομααναδοχής
