Μια νέα περίοδο αβεβαιότητας ανοίγει για την αγορά διαχείρισης κόκκινων δανείων μετά την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί μέσω του Νόμου Κατσέλη (Ν. 3869/2010).
Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) αποφάσισαν να αναστείλουν προσωρινά τη χρέωση τόκων στα συγκεκριμένα δάνεια έως ότου λάβουν επίσημες διευκρινίσεις από το Ανώτατο Δικαστήριο σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης.
Η εξέλιξη αφορά εκατοντάδες χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στο καθεστώς προστασίας του Νόμου Κατσέλη και ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τόσο τις ανακτήσεις των τιτλοποιημένων χαρτοφυλακίων όσο και τον συνολικό σχεδιασμό διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ελλάδα.
Τι αλλάζει με την απόφαση
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, το επιτόκιο στις δικαστικά ρυθμισμένες οφειλές δεν θα πρέπει να υπολογίζεται επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου, όπως συμβαίνει στη συνήθη τραπεζική πρακτική, αλλά επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από το δικαστήριο.
Η διατύπωση αυτή έχει προκαλέσει διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ νομικών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Ορισμένοι νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η εφαρμογή της απόφασης οδηγεί ουσιαστικά σε σχεδόν άτοκη αποπληρωμή των συγκεκριμένων δανείων. Από την άλλη πλευρά, στελέχη του χρηματοπιστωτικού τομέα θεωρούν ότι η απόφαση δεν καταργεί τους τόκους αλλά μεταβάλλει μόνο τη βάση υπολογισμού τους.
Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, οι servicers επιλέγουν μια συντηρητική προσέγγιση, παγώνοντας πλήρως τη χρέωση τόκων.
Οι επιπτώσεις για δανειολήπτες και πιστωτές
Η απόφαση δημιουργεί άμεσο όφελος για τους δανειολήπτες που βρίσκονται σε καθεστώς προστασίας, καθώς οι μηνιαίες καταβολές τους κατευθύνονται αποκλειστικά στην απομείωση του κεφαλαίου.
Ωστόσο, για τις εταιρείες διαχείρισης και τους επενδυτές των τιτλοποιήσεων η εικόνα είναι διαφορετική.
Οι πρώτες εκτιμήσεις της αγοράς ανεβάζουν το πιθανό κόστος της συγκεκριμένης εξέλιξης ακόμη και κοντά στο 1 δισ. ευρώ, εφόσον επιβεβαιωθεί η πλέον ευνοϊκή για τους δανειολήπτες ερμηνεία.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις ανακτήσεις χαρτοφυλακίων που βρίσκονται στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής», αυξάνοντας τις πιέσεις στις κρατικές εγγυήσεις που συνοδεύουν τις σχετικές τιτλοποιήσεις.
Ανησυχία για ευρύτερες διεκδικήσεις
Πέρα από το άμεσο οικονομικό κόστος, η αγορά παρακολουθεί με προσοχή και έναν δεύτερο κίνδυνο.
Εάν η απόφαση δημιουργήσει νομολογιακό προηγούμενο, δεν αποκλείεται και άλλες κατηγορίες ευάλωτων δανειοληπτών που έχουν ρυθμίσει τις οφειλές τους μέσω διαφορετικών εργαλείων, όπως ο εξωδικαστικός μηχανισμός, να επιχειρήσουν αντίστοιχες διεκδικήσεις.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ανατρέψει βασικές παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η εξυγίανση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος τα τελευταία χρόνια.
Αναμένονται οι τελικές διευκρινίσεις
Οι εταιρείες διαχείρισης προετοιμάζονται ήδη να ζητήσουν επίσημη ερμηνεία από τον Άρειο Πάγο ώστε να αποσαφηνιστεί πλήρως η εφαρμογή της απόφασης.
Μέχρι τότε, το μόνο βέβαιο είναι ότι χιλιάδες δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον Νόμο Κατσέλη θα συνεχίσουν να αποπληρώνουν μόνο το κεφάλαιο των οφειλών τους, χωρίς επιβάρυνση τόκων.
Η τελική ερμηνεία του Ανώτατου Δικαστηρίου αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς όχι μόνο για την αγορά των κόκκινων δανείων αλλά και για τη συνολική ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
