Η προτεινόμενη συμφωνία προβλέπει άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, άρση κυρώσεων και παράταση της εκεχειρίας, όμως η Τεχεράνη παραμένει επιφυλακτική και οι αγορές περιμένουν τις υπογραφές
Η προοπτική μιας συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια πολιτική διευθέτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση της μεγαλύτερης γεωπολιτικής κρίσης των τελευταίων ετών.
Μετά από περισσότερες από 100 ημέρες πολέμου, εκατοντάδες επιθέσεις, ενεργειακή αναστάτωση και σχεδόν πλήρη παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται έτοιμη να παγώσει νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις, δίνοντας χώρο στη διπλωματία.
Ο ίδιος ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ακύρωσε προγραμματισμένα πλήγματα κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι συζητήσεις έχουν φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο και ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο στην Ευρώπη. Ωστόσο, από την Τεχεράνη οι τόνοι παραμένουν σαφώς πιο συγκρατημένοι, με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών να δηλώνει ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση.
Τι προβλέπει το προσχέδιο της συμφωνίας
Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται μέσω των μεσολαβητών, η συμφωνία που βρίσκεται στο τραπέζι δεν αποτελεί οριστική ειρηνευτική συνθήκη αλλά ένα Μνημόνιο Κατανόησης διάρκειας 60 ημερών.
Στο διάστημα αυτό προβλέπεται παράταση της εκεχειρίας, επανέναρξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ χωρίς επιβολή διοδίων, σταδιακή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων και έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι η Τεχεράνη δεν θα πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ούτε να διατηρήσει δυνατότητα παραγωγής τους στο μέλλον. Από την πλευρά του το Ιράν επιδιώκει την πλήρη άρση των κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου, την απελευθέρωση δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την αποκατάσταση της πρόσβασής του στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Παράλληλα, το Ιράν ζητά πλήρη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων και στο μέτωπο του Λιβάνου, όπου οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίζονται παρά τις κατά καιρούς συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός.
Το Ορμούζ παραμένει το μεγάλο χαρτί της Τεχεράνης
Το σημαντικότερο ίσως σημείο των διαπραγματεύσεων αφορά τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία σε συνθήκες ειρήνης διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι ο έλεγχος του στρατηγικού περάσματος αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό της όπλο απέναντι στις ΗΠΑ και δεν δείχνει διατεθειμένη να απεμπολήσει εύκολα αυτό το πλεονέκτημα.
Παρά τις δηλώσεις Τραμπ ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε άμεσο άνοιγμα του Ορμούζ και κατάρρευση των τιμών πετρελαίου, Ιρανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι η επαναλειτουργία του διαύλου θα γίνει μόνο υπό ιρανικούς όρους και με συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας.
Οι αγορές ποντάρουν αλλά δεν πείθονται
Η αντίδραση των αγορών στις τελευταίες εξελίξεις αποτυπώνει τη δυσπιστία των επενδυτών.
Το πετρέλαιο υποχώρησε μετά τις δηλώσεις Τραμπ περί επικείμενης συμφωνίας, ωστόσο εξακολουθεί να κινείται σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από εκείνα πριν από την έναρξη της κρίσης. Οι ναυλαγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες, ενώ εκατοντάδες δεξαμενόπλοια εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός κανονικών εμπορικών δρομολογίων.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη και αν επιτευχθεί μια αρχική συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις βαλλιστικές δυνατότητες του Ιράν και τις περιφερειακές συμμαχίες της Τεχεράνης θα είναι εξαιρετικά δύσκολες και χρονοβόρες.
Η επόμενη ημέρα για την ενέργεια και τη ναυτιλία
Για την παγκόσμια οικονομία, η επιτυχία ή η αποτυχία αυτών των συνομιλιών θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πορεία των τιμών ενέργειας το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Ένα βιώσιμο πλαίσιο συμφωνίας θα μπορούσε να επαναφέρει σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, να μειώσει τα ασφάλιστρα κινδύνου στη ναυτιλία και να αποκλιμακώσει τις πληθωριστικές πιέσεις που έχουν αναγκάσει ακόμη και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να επανέλθει σε αυξήσεις επιτοκίων.
Αντίθετα, μια νέα κατάρρευση των συνομιλιών θα επαναφέρει το σενάριο παρατεταμένης κρίσης στον Περσικό Κόλπο, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ενέργειας, στις θαλάσσιες μεταφορές και στην παγκόσμια ανάπτυξη.
SBC Geopolitical Desk – Σχολιο
Οι τελευταίες δηλώσεις Τραμπ δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον αναζητά επειγόντως μια διέξοδο από έναν πόλεμο που έχει ήδη προκαλέσει σημαντικό πολιτικό και οικονομικό κόστος. Ωστόσο, η απόσταση που χωρίζει μια προσωρινή εκεχειρία από μια πραγματική στρατηγική συμφωνία παραμένει μεγάλη. Το Ορμούζ, οι κυρώσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα συνεχίζουν να αποτελούν τα τρία μεγάλα αγκάθια. Για τις αγορές, τη ναυτιλία και την ενεργειακή ασφάλεια, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει μια αρχική συμφωνία, αλλά αν αυτή θα μπορέσει να επιβιώσει πέρα από τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής της.
