Το ΕΣΠΑ 2028-2034 μπαίνει στο επίκεντρο μιας νέας, σκληρής αντιπαράθεσης Βορρά – Νότου στις Βρυξέλλες, με διακύβευμα €41,7 δισ. για την Ελλάδα. Η έκβαση της συζήτησης για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα κρίνει αν η χώρα θα διατηρήσει τα σημερινά επίπεδα στήριξης σε συνοχή και αγροτικό τομέα.
Το ΕΣΠΑ 2028-2034 μπαίνει στο επίκεντρο μιας από τις πιο σύνθετες διαπραγματεύσεις των τελευταίων ετών στην ΕΕ, με την Ελλάδα να έχει στο τραπέζι συνολικό διακύβευμα €41,7 δισ. σε πολιτική συνοχής και αγροτικές ενισχύσεις. Στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες ανοίγουν απόψε τα χαρτιά τους για το νέο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο, εγκαινιάζοντας έναν χρόνο σκληρών ζυμώσεων.
Πώς διαμορφώνεται η σύγκρουση για το ΕΣΠΑ 2028-2034;
Η κλασική γραμμή ρήξης «βόρειοι – νότιοι» αναβαθμίζεται, καθώς το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο πρέπει πλέον να καλύψει πολύ περισσότερα από τις παραδοσιακές διαρθρωτικές πολιτικές. Η Κομισιόν καλείται ταυτόχρονα να αποπληρώσει ομόλογα €680 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης και να βρει επιπλέον πόρους για άμυνα και καινοτομία, χωρίς να έχει εξασφαλισμένη πολιτική συναίνεση.
Απέναντι σε αυτή την πίεση, οι λεγόμενοι «φειδωλοί» –Δανία, Ολλανδία, Αυστρία, Σουηδία– μαζί με τη Γερμανία, αρνούνται όχι μόνο να αυξήσουν τη συνεισφορά τους, αλλά ζητούν και μείωση του συνολικού πακέτου των €1,76 τρισ. που προτείνει η Επιτροπή. Παράλληλα, απαιτούν εκ των προτέρων εγγυήσεις για επιστροφές μέρους της συνεισφοράς τους, επιχειρώντας να «κλειδώσουν» ευνοϊκούς όρους για τις δότριες χώρες.
Τι σημαίνουν οι περικοπές για συνοχή και αγροτικές ενισχύσεις;
Για να κατευνάσει τις αντιδράσεις του Βορρά, η Κομισιόν έριξε στο τραπέζι πρόταση για περικοπές στην πολιτική συνοχής και στις αγροτικές επιδοτήσεις στο τέλος του 2024. Η ιδέα είναι οι δύο βασικοί αυτοί πυλώνες να συγχωνευθούν σε ένα ενιαίο πρόγραμμα, κάτι που πρακτικά θα άλλαζε ριζικά την αρχιτεκτονική της στήριξης προς τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες.
Για την Ελλάδα, που στο τρέχον ΕΣΠΑ 2021-2027 λαμβάνει €21,7 δισ. από την Πολιτική Συνοχής και €20 δισ. για αγροτικές ενισχύσεις, οι σχεδιαζόμενες περικοπές δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια αλλά ζήτημα αναπτυξιακού μοντέλου. Με βάση την αρχική κατανομή που παρουσίασε η Επιτροπή το 2024, η χώρα θα μπορούσε να διατηρήσει περίπου αντίστοιχα επίπεδα χρηματοδότησης, γύρω στα €26 δισ. για την επόμενη περίοδο, εφόσον δεν αλλάξουν οι βασικοί κανόνες.
Η συμμαχία των 16 και ο ρόλος της ελληνικής προεδρίας
Μπροστά στο ενδεχόμενο ανατροπής των διαρθρωτικών πολιτικών, η Ελλάδα επέλεξε τη στρατηγική των συμμαχιών, εντασσόμενη σε ομάδα 16 κρατών-μελών που ζητούν «να μη αλλάξει τίποτα» στον πυρήνα της συνοχής και της ΚΑΠ. Στην ομάδα συμμετέχουν και μεγάλες οικονομίες όπως Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία, οι οποίες δηλώνουν έτοιμες να συγκρουστούν με τους «φειδωλούς» για τον προϋπολογισμό.
Οι «16» δεν ζητούν μόνο διατήρηση των κονδυλίων, αλλά και κατάργηση του μηχανισμού επιστροφών προς τις δότριες χώρες, όπως διατύπωσαν και σε κοινή επιστολή στα τέλη Απριλίου με αφορμή τη συζήτηση για την κοινή αγροτική πολιτική. Η τρέχουσα Σύνοδος Κορυφής λειτουργεί ως εναρκτήριο λάκτισμα: κάθε πλευρά χαράσσει δημόσια τις «κόκκινες γραμμές» της, ενώ η ουσιαστική διαπραγμάτευση αναμένεται να εκτυλιχθεί μέσα στον επόμενο χρόνο, όταν η Ελλάδα θα έχει επιπλέον θεσμικό βάρος με την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ.
SBC Red Line
Αυτό που δεν λέγεται ανοιχτά είναι ότι η συζήτηση για το νέο ΕΣΠΑ 2028-2034 δεν αφορά μόνο νούμερα, αλλά την ίδια τη φιλοσοφία της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Αν επικρατήσει η λογική των επιστροφών και των περικοπών, ο άξονας συνοχής-αγροτικής πολιτικής παύει να είναι ο αυτόματος σταθεροποιητής της περιφέρειας.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τους αγρότες, η έκβαση αυτής της διαπραγμάτευσης θα κρίνει το εύρος των επενδυτικών εργαλείων, των υποδομών και των ενισχύσεων της επόμενης δεκαετίας. Όποιος σχεδιάζει σήμερα στρατηγική για το 2030, οφείλει να παρακολουθεί τις Βρυξέλλες με την ίδια προσοχή που κοιτά τα επιτόκια ή τις αγορές.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η Ελλάδα θα βρεθεί να διαπραγματεύεται το τελικό πακέτο από τη θέση της προεδρεύουσας χώρας, με αυξημένη ευθύνη αλλά και επιρροή. Το στοίχημα είναι αν θα αξιοποιήσει αυτό το παράθυρο για να θωρακίσει τα €41,7 δισ. που στηρίζουν την ανάπτυξη, ή αν θα βρεθεί να διαχειρίζεται μια Ευρώπη με λιγότερους κοινούς πόρους και περισσότερους εθνικούς λογαριασμούς.
#ΕΣΠΑ2028-2034 #πολιτικήσυνοχής #αγροτικέςεπιδοτήσεις #ευρωπαϊκόςπροϋπολογισμός #ΠολυετέςΔημοσιονομικόΠλαίσιο #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #φειδωλέςχώρες #Ελλάδα #Ιταλία #Ισπανία #Πολωνία #ΤαμείοΑνάκαμψης #ΣύνοδοςΚορυφής #αγροτικήπολιτική #ευρωπαϊκάκονδύλια
